Trả lời nhanh
“Học một biết mười” khen người thông minh, nghe một điều có thể suy ra nhiều điều. Câu mẫu: “Bạn Lan học một biết mười, thầy giảng một lần là bạn tự làm được các bài tương tự.” “Học hay cày biết” khuyên chăm chỉ học hỏi và rèn luyện thì sẽ giỏi giang. Câu mẫu: “Ông nội dặn em học hay cày biết, cứ chăm chỉ sẽ tiến bộ.”
Thành ngữ là gì và vì sao đặt câu dễ sai?
Thành ngữ là cụm từ cố định, nghĩa của cả cụm không phải phép cộng nghĩa của từng chữ. Chẳng hạn, “học một biết mười” không có nghĩa là học một bài mà biết đúng mười bài, mà là người thông minh, lĩnh hội nhanh. Vì vậy em không được thay đổi từ trong thành ngữ và phải đặt câu sao cho đúng sắc thái khen, chê hoặc khuyên nhủ của nó.
Ba bước đặt câu với một thành ngữ
- Hiểu nghĩa: xác định thành ngữ nói về điều gì, khen hay chê hay khuyên.
- Chọn tình huống: nghĩ đến một người, một việc cụ thể mà nghĩa ấy phù hợp.
- Viết câu và kiểm tra: giữ nguyên thành ngữ, đọc lại xem câu có tự nhiên, đủ ý và đúng ngữ pháp không.
Học một biết mười
Nghĩa: khen người thông minh, chỉ cần học hay nghe một điều là hiểu và suy ra được nhiều điều khác.
Câu mẫu:
- Bé Minh học một biết mười, cô vừa hướng dẫn cách gấp thuyền giấy là em gấp thêm được máy bay.
- Nhờ học một biết mười, anh Hùng chỉ xem thợ cả làm một lần đã tự sửa được chiếc quạt hỏng.
- Cả lớp đều ngưỡng mộ Thảo vì bạn học một biết mười, ví dụ cô nêu ra bao giờ bạn cũng tự tìm thêm được ví dụ khác.
Lưu ý: thành ngữ này dùng để khen. Nếu em muốn nói ai đó học chậm, đừng viết “học một biết mười” một cách mỉa mai trong bài văn.
Học hay cày biết
Cách hiểu: câu này nhấn mạnh rằng chịu khó học hỏi và chịu khó làm, rèn luyện thì sẽ giỏi và hiểu biết hơn. Em có thể dùng để khuyên nhủ, động viên.
Câu mẫu:
- Ông nội thường nhắc em: “Học hay cày biết, con cứ chăm chỉ thì sẽ tiến bộ.”
- Thấy Nam còn chưa giỏi môn Toán, cô khuyên: “Học hay cày biết, em cố gắng luyện tập mỗi ngày nhé.”
- Mẹ động viên chị em học hay cày biết, đừng nản khi bài khó.
Thêm vài thành ngữ về việc học để em so sánh
| Thành ngữ | Nghĩa ngắn gọn | Câu mẫu |
|---|---|---|
| Học đi đôi với hành | Học lí thuyết phải đi đôi với thực hành | Cô giáo nhắc cả lớp học đi đôi với hành nên sau giờ lí thuyết chúng em làm thí nghiệm. |
| Có công mài sắt có ngày nên kim | Kiên trì thì việc khó đến mấy cũng thành công | Tập viết mỗi ngày, cuối năm chữ của Hà đã đẹp hẳn, đúng là có công mài sắt có ngày nên kim. |
| Nước chảy đá mòn | Việc nhỏ làm đều đặn lâu ngày sẽ đạt kết quả lớn | Mỗi ngày đọc mười trang sách, nước chảy đá mòn, hết năm em đã đọc xong nhiều cuốn. |
| Tiên học lễ, hậu học văn | Học đạo đức, cách cư xử trước rồi mới học kiến thức | Trường em luôn dạy tiên học lễ, hậu học văn nên học sinh chào hỏi thầy cô rất lễ phép. |
Lỗi sai thường gặp khi đặt câu
- Dùng thành ngữ nhưng câu không thể hiện nghĩa của nó, ví dụ viết “Em học một biết mười” chỉ để kể rằng em học bài.
- Thay đổi từ trong thành ngữ, như viết “học một hiểu mười”.
- Viết câu quá ngắn, thiếu bối cảnh, ví dụ chỉ viết “Bạn ấy học một biết mười.”
- Dùng nhầm sắc thái: dùng thành ngữ khen để chê người khác.
Bài tập tự luyện có đáp án
- Đặt một câu với thành ngữ “Học một biết mười” nói về một bạn trong lớp. Gợi ý: Bạn Quân học một biết mười, thầy giảng cách giải một bài toán mà bạn làm được cả bài tương tự.
- Điền thành ngữ phù hợp: “Tháng nào bà cũng tập viết một trang, đến Tết chữ bà đẹp lắm, đúng là …” Đáp án: có công mài sắt có ngày nên kim.
- Chọn câu dùng đúng thành ngữ “Học đi đôi với hành”: (a) Em học đi đôi với hành nên sau khi học bài cây xanh, em ra vườn tưới cây. (b) Em học đi đôi với hành nên em xem tivi cả ngày. Đáp án: câu (a).
Câu hỏi thường gặp
Học một biết mười nghĩa là gì?
Khen người thông minh, tiếp thu nhanh, chỉ cần biết một điều là có thể suy ra nhiều điều khác.
Đặt một câu với thành ngữ Học một biết mười như thế nào?
Ví dụ: Bạn Lan học một biết mười, thầy giảng một lần là bạn tự làm được các bài tương tự.
Thành ngữ Học hay cày biết khuyên điều gì?
Khuyên chăm chỉ học hỏi và rèn luyện thì sẽ ngày càng giỏi giang, hiểu biết.
Khi đặt câu với thành ngữ cần lưu ý gì?
Phải hiểu nghĩa, giữ nguyên các từ trong thành ngữ và chọn tình huống phù hợp với sắc thái khen, chê hay khuyên.