Trả lời nhanh
Chỗ trống trong câu a) điền là khoa học tự nhiên: “Hóa học là ngành khoa học thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên”. Lý do: hóa học nghiên cứu các chất, sự biến đổi của chất và ứng dụng của chúng trong tự nhiên – tức là nghiên cứu các đối tượng và hiện tượng tồn tại trong thế giới vật chất.
Vì sao hóa học thuộc khoa học tự nhiên?
Khoa học tự nhiên là nhóm các ngành nghiên cứu thế giới vật chất và các quy luật của nó, dựa trên quan sát, thí nghiệm và đo đạc. Hóa học đáp ứng đúng đặc điểm đó: muốn biết một chất có tính chất gì, ta phải làm thí nghiệm, quan sát hiện tượng, ghi lại số liệu.
Ví dụ, đốt cháy magie trong không khí cho ánh sáng chói và tạo chất rắn màu trắng. Đây là một sự biến đổi chất có thể kiểm chứng lặp lại, chứ không phụ thuộc vào ý kiến cá nhân.
- Đối tượng nghiên cứu: chất, thành phần, cấu tạo, tính chất của chất.
- Nội dung nghiên cứu: sự biến đổi của chất (phản ứng hóa học) và năng lượng đi kèm.
- Mục đích: ứng dụng vào đời sống, sản xuất, y tế, nông nghiệp, bảo vệ môi trường.
Phân biệt các lĩnh vực khoa học
| Lĩnh vực | Nghiên cứu về | Ngành tiêu biểu |
|---|---|---|
| Khoa học tự nhiên | Thế giới vật chất, các hiện tượng tự nhiên | Hóa học, Vật lí, Sinh học, Thiên văn học |
| Khoa học xã hội | Con người, xã hội, các mối quan hệ xã hội | Lịch sử, Xã hội học, Kinh tế học |
| Khoa học kĩ thuật – công nghệ | Ứng dụng tri thức để tạo ra sản phẩm, quy trình | Cơ khí, Điện tử, Công nghệ thông tin |
Hóa học là cơ sở cho rất nhiều ngành công nghệ (vật liệu, dược phẩm, năng lượng), nhưng bản thân nó vẫn xếp vào khoa học tự nhiên.
Các chỗ trống thường đi kèm trong dạng bài này
Dạng điền từ này thường nằm ở bài mở đầu môn Hóa học, với nhiều câu cùng một mạch. Khi gặp, em hãy nhớ khung ý sau để điền cho đúng:
- Hóa học thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên.
- Hóa học nghiên cứu về chất (thành phần, cấu trúc, tính chất), sự biến đổi chất và ứng dụng của chúng.
- Kiến thức hóa học gắn với đời sống: thực phẩm, thuốc, nhiên liệu, vật liệu, môi trường.
Lưu ý: nếu đề của em có các câu b), c) với từ gợi ý khác, hãy đối chiếu theo khung trên và chọn từ khớp nghĩa nhất, vì cách diễn đạt có thể khác nhau giữa các sách.
Mẹo nhớ
Hãy nhớ công thức ngắn: “Chất – Biến đổi – Ứng dụng”. Ba từ này gần như luôn xuất hiện trong định nghĩa hóa học. Còn “lĩnh vực” thì chỉ cần hỏi: ngành này làm thí nghiệm trên thế giới vật chất không? Nếu có, đó là khoa học tự nhiên.
Lỗi sai thường gặp
- Điền “khoa học xã hội” vì thấy hóa học gắn với đời sống con người. Gắn với đời sống không có nghĩa là nghiên cứu xã hội.
- Điền “công nghệ” vì hóa học có nhiều ứng dụng. Công nghệ là phần ứng dụng, còn hóa học là khoa học nghiên cứu quy luật.
- Quên mất vế “sự biến đổi của chất” khi nêu đối tượng nghiên cứu, chỉ ghi “nghiên cứu chất”.
Bài luyện tập
Bài 1. Điền vào chỗ trống: “Sinh học, Vật lí và Hóa học cùng thuộc lĩnh vực ……..”.
Đáp án: khoa học tự nhiên, vì cả ba ngành đều nghiên cứu thế giới tự nhiên bằng quan sát và thí nghiệm.
Bài 2. Điền từ: “Hóa học nghiên cứu thành phần, cấu trúc, tính chất của …….. và sự …….. của chúng.”
Đáp án: chất; biến đổi.
Bài 3. Việc nghiên cứu để tạo ra loại phân bón mới giúp cây trồng cho năng suất cao thuộc phần nào của hóa học: nghiên cứu cấu tạo chất hay ứng dụng?
Đáp án: ứng dụng, vì mục đích là đưa kiến thức về chất vào sản xuất nông nghiệp.
Câu hỏi thường gặp
Hóa học là ngành khoa học thuộc lĩnh vực nào?
Hóa học là ngành khoa học thuộc lĩnh vực khoa học tự nhiên, vì nó nghiên cứu chất và sự biến đổi của chất bằng quan sát và thí nghiệm.
Hóa học nghiên cứu những gì?
Hóa học nghiên cứu thành phần, cấu trúc, tính chất của chất, sự biến đổi của chất và các ứng dụng của chúng trong đời sống, sản xuất.
Hóa học khác công nghệ hóa học ở điểm nào?
Hóa học là khoa học nghiên cứu quy luật về chất và sự biến đổi chất. Công nghệ hóa học vận dụng các quy luật đó để sản xuất ra sản phẩm ở quy mô lớn.
Vì sao không điền khoa học xã hội?
Khoa học xã hội nghiên cứu con người và xã hội, còn hóa học nghiên cứu thế giới vật chất qua thí nghiệm, nên thuộc khoa học tự nhiên.