Trả lời nhanh
Ngành lâm nghiệp nước ta hiện nay đang đẩy mạnh trồng rừng, khoanh nuôi và bảo vệ rừng, đồng thời khai thác hợp lí gắn với chế biến gỗ, lâm sản để xuất khẩu. Mục tiêu là nâng độ che phủ rừng, bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế bền vững, chứ không khai thác ồ ạt rừng tự nhiên.
Câu hỏi “Ngành lâm nghiệp của nước ta hiện nay đang đẩy mạnh…” thường xuất hiện trong đề Địa lí 12 và ôn thi tốt nghiệp. Dù bốn phương án trong từng đề có thể khác nhau, ý đúng luôn xoay quanh một nguyên tắc: vừa khai thác, vừa bảo vệ và tái tạo rừng. Dưới đây là cách hiểu cho chắc.
Lâm nghiệp nước ta hiện nay gồm những hoạt động nào?
Lâm nghiệp không chỉ là khai thác gỗ. Ngành gồm ba nhóm hoạt động gắn với nhau:
- Lâm sinh: trồng rừng mới, trồng lại rừng sau khai thác, khoanh nuôi tái sinh, chăm sóc rừng.
- Bảo vệ rừng: phòng chống cháy rừng, chống phá rừng trái phép, quản lí rừng phòng hộ và rừng đặc dụng (vườn quốc gia, khu bảo tồn).
- Khai thác và chế biến: khai thác chủ yếu từ rừng sản xuất (nhất là rừng trồng), chế biến gỗ, ván nhân tạo, đồ gỗ nội thất, giấy, bột giấy.
Vì sao phải đẩy mạnh trồng rừng và bảo vệ rừng?
- Rừng từng bị suy giảm do khai thác quá mức, đốt nương làm rẫy, chuyển đất rừng sang mục đích khác. Hậu quả là xói mòn, lũ quét, hạn hán, mất đa dạng sinh học.
- Rừng có vai trò phòng hộ: giữ đất, điều hoà nước, chắn gió, chắn cát, chống sạt lở ven biển (rừng ngập mặn).
- Rừng là nguồn nguyên liệu: cung cấp gỗ cho công nghiệp chế biến, một trong những ngành xuất khẩu lớn của nước ta, giá trị trên 10 tỉ USD mỗi năm.
- Rừng tạo sinh kế cho đồng bào miền núi qua giao đất, giao rừng, trồng rừng kinh tế, lâm sản ngoài gỗ.
Nhờ trồng rừng và bảo vệ rừng, độ che phủ rừng cả nước hiện đạt khoảng 42%, diện tích rừng khoảng 14,8 triệu ha, trong đó rừng trồng chiếm tỉ trọng ngày càng lớn.
Cơ cấu ba loại rừng: nhớ để làm trắc nghiệm
| Loại rừng | Chức năng chính | Hướng sử dụng |
|---|---|---|
| Rừng phòng hộ | Bảo vệ đất, nguồn nước, chống thiên tai | Bảo vệ nghiêm ngặt, trồng bổ sung ở đầu nguồn, ven biển |
| Rừng đặc dụng | Bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học | Vườn quốc gia, khu dự trữ sinh quyển; không khai thác |
| Rừng sản xuất | Cung cấp gỗ, nguyên liệu, lâm sản | Khai thác hợp lí, trồng lại sau khai thác |
Cách loại trừ phương án sai
Khi gặp câu hỏi dạng này, hãy gạch những ý có dấu hiệu sau:
- “Chỉ tập trung khai thác gỗ” hoặc “đẩy mạnh khai thác rừng tự nhiên”: sai, vì chủ trương hiện nay là hạn chế khai thác rừng tự nhiên, ưu tiên bảo vệ.
- “Không còn trồng rừng”, “giảm diện tích rừng trồng”: sai, vì diện tích rừng trồng đang tăng.
- “Chỉ xuất khẩu gỗ tròn, gỗ thô”: chưa đúng định hướng, vì ngành đẩy mạnh chế biến sâu, tạo giá trị gia tăng.
- “Trồng rừng, bảo vệ rừng, khai thác gắn với chế biến, phát triển bền vững”: ý đúng.
Mẹo nhớ: lâm nghiệp hiện nay đi theo công thức “Trồng – Giữ – Dùng hợp lí – Chế biến sâu“.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “đẩy mạnh khai thác” với “đẩy mạnh khai thác gắn với chế biến”: phải đọc kĩ từ đi kèm.
- Cho rằng phát triển lâm nghiệp là chặt rừng nhiều hơn. Thực tế lâm nghiệp gồm cả bảo vệ và tái tạo.
- Quên rằng rừng đặc dụng và rừng phòng hộ không dành cho khai thác thương mại.
Bài luyện tập
Câu 1. Vì sao nói việc phát triển rừng trồng giúp giảm sức ép lên rừng tự nhiên?
Đáp án: Rừng trồng (nhất là keo, bạch đàn, thông…) cung cấp gỗ nguyên liệu cho chế biến, nên không cần khai thác rừng tự nhiên; nhờ đó rừng tự nhiên được giữ lại để phòng hộ và bảo tồn.
Câu 2. Nêu hai biện pháp để vừa khai thác vừa bảo vệ rừng.
Đáp án: Khai thác có quy hoạch, đúng sản lượng cho phép và trồng lại ngay sau khai thác; giao đất giao rừng cho người dân quản lí, kết hợp phòng chống cháy rừng và xử lí nạn phá rừng.
Câu 3. Rừng ngập mặn ven biển thuộc nhóm rừng nào là chủ yếu và có vai trò gì?
Đáp án: Chủ yếu là rừng phòng hộ; chắn sóng, chống xói lở bờ biển, bảo vệ nơi sinh sống của thuỷ sản.
Tổng kết
Ghi nhớ: ngành lâm nghiệp nước ta hiện nay đẩy mạnh trồng rừng, bảo vệ rừng, khai thác hợp lí và chế biến lâm sản, hướng tới phát triển bền vững. Nếu đề có phương án nói về việc tăng khai thác rừng tự nhiên hay bỏ bê trồng rừng, đó là phương án sai.
Câu hỏi thường gặp
Ngành lâm nghiệp nước ta hiện nay đang đẩy mạnh điều gì?
Đẩy mạnh trồng rừng, khoanh nuôi tái sinh, bảo vệ rừng và khai thác hợp lí gắn với chế biến gỗ, lâm sản theo hướng phát triển bền vững.
Độ che phủ rừng của nước ta hiện nay khoảng bao nhiêu?
Khoảng 42% diện tích tự nhiên, với diện tích rừng khoảng 14,8 triệu ha, trong đó rừng trồng chiếm tỉ trọng ngày càng lớn.
Rừng sản xuất khác rừng phòng hộ và rừng đặc dụng thế nào?
Rừng sản xuất dùng để khai thác gỗ, lâm sản có kế hoạch; rừng phòng hộ bảo vệ đất, nước, chống thiên tai; rừng đặc dụng phục vụ bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học.
Vì sao không đẩy mạnh khai thác rừng tự nhiên?
Rừng tự nhiên có vai trò phòng hộ và bảo tồn, tái sinh chậm. Gỗ nguyên liệu được lấy chủ yếu từ rừng trồng để bảo vệ môi trường.