Trả lời nhanh
Cảnh quan tiêu biểu của phần lãnh thổ phía Nam (từ dãy Bạch Mã trở vào) là rừng cận xích đạo gió mùa. Lý do: phần lãnh thổ này nằm gần xích đạo hơn, nền nhiệt cao quanh năm (trung bình năm trên 25°C) và có hai mùa mưa – khô rõ rệt, nên thực vật, động vật mang đặc trưng cận xích đạo.
Phần lãnh thổ phía Nam nằm ở đâu?
Trong bài thiên nhiên phân hoá theo Bắc – Nam, nước ta được chia thành hai phần lấy dãy Bạch Mã (khoảng vĩ độ 16°B) làm ranh giới tương đối. Từ Bạch Mã trở vào là phần lãnh thổ phía Nam, gồm Nam Trung Bộ, Tây Nguyên và Nam Bộ.
Đây không phải một đường kẻ cứng. Dãy Bạch Mã chạy ngang ra sát biển, chắn bớt không khí lạnh từ phương Bắc tràn xuống, nên hai bên dãy núi có khí hậu khác nhau.
Vì sao cảnh quan phía Nam là rừng cận xích đạo gió mùa?
- Vị trí gần xích đạo: góc chiếu của Mặt Trời lớn, nhận nhiều nhiệt quanh năm.
- Ít chịu tác động của gió mùa Đông Bắc: không có mùa đông lạnh, nhiệt độ trung bình năm trên 25°C, biên độ nhiệt năm nhỏ.
- Hai mùa rõ rệt: mùa mưa và mùa khô, mùa khô kéo dài, có nơi gay gắt.
Nhiệt – ẩm như vậy phù hợp với sinh vật ưa nóng, nên hình thành đới rừng cận xích đạo gió mùa.
Đặc điểm của cảnh quan rừng cận xích đạo gió mùa
- Thực vật: rừng nhiều tầng, nhiều loài cây nhiệt đới và cây ưa nóng như họ Dầu. Ở nơi mùa khô sâu sắc (Tây Nguyên, Nam Bộ) có rừng thưa rụng lá, rừng khộp; ven biển Nam Bộ có rừng ngập mặn.
- Động vật: phong phú các loài thú lớn như voi, bò rừng, hổ, cùng nhiều loài chim, bò sát.
- Nơi khô hạn: vùng ven biển cực Nam Trung Bộ (Ninh Thuận, Bình Thuận) khô hơn hẳn, xuất hiện cảnh quan rừng thưa, cây bụi gai.
So sánh phần lãnh thổ phía Bắc và phía Nam
| Tiêu chí | Phía Bắc (từ Bạch Mã trở ra) | Phía Nam (từ Bạch Mã trở vào) |
|---|---|---|
| Khí hậu | Nhiệt đới ẩm gió mùa, có mùa đông lạnh | Cận xích đạo gió mùa, nóng quanh năm |
| Nhiệt độ | Chênh lệch giữa các mùa lớn | Trung bình năm trên 25°C, ít chênh lệch |
| Mùa | Bốn mùa tương đối rõ | Hai mùa: mưa và khô |
| Cảnh quan tiêu biểu | Đới rừng nhiệt đới gió mùa | Đới rừng cận xích đạo gió mùa |
Mẹo nhớ
Nhớ theo cặp: Bắc – nhiệt đới gió mùa; Nam – cận xích đạo gió mùa. Cứ “gần xích đạo hơn” thì thêm chữ “cận xích đạo”. Khi gặp từ “mùa đông lạnh”, hãy nghĩ ngay tới phía Bắc.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn “rừng nhiệt đới gió mùa” cho phía Nam: đây là cảnh quan của phía Bắc.
- Nhầm với “rừng ôn đới trên núi”: đó là cảnh quan của đai cao, không phải cảnh quan tiêu biểu của cả phần lãnh thổ.
- Nhầm ranh giới là dãy Hoành Sơn hay Trường Sơn Bắc; ở đây phải nhớ là dãy Bạch Mã.
Bài luyện tập
- Điền khuyết: “Phần lãnh thổ phía Nam có khí hậu ……… gió mùa, cảnh quan tiêu biểu là đới rừng ……… gió mùa.”
Đáp án: cận xích đạo; cận xích đạo. - Giải thích: Vì sao phía Nam không có mùa đông lạnh?
Đáp án: Do gần xích đạo, nhận nhiều nhiệt, lại được dãy Bạch Mã chắn bớt gió mùa Đông Bắc nên nhiệt độ cao quanh năm. - Nhận biết: Một vùng có nhiệt độ trung bình năm 27°C, hai mùa mưa – khô rõ, có voi và rừng khộp. Vùng đó thuộc phía Bắc hay phía Nam?
Đáp án: Phía Nam (như Tây Nguyên), vì đặc điểm đúng với cảnh quan rừng cận xích đạo gió mùa.
Câu hỏi thường gặp
Ranh giới giữa phần lãnh thổ phía Bắc và phía Nam là gì?
Là dãy Bạch Mã (khoảng vĩ độ 16°B). Từ Bạch Mã trở ra là phía Bắc, từ Bạch Mã trở vào là phía Nam.
Cảnh quan tiêu biểu của phần lãnh thổ phía Bắc là gì?
Là đới rừng nhiệt đới gió mùa, có mùa đông lạnh nên thành phần loài còn có cả cây cận nhiệt và ôn đới.
Khí hậu phần lãnh thổ phía Nam có đặc điểm gì?
Khí hậu cận xích đạo gió mùa: nóng quanh năm, nhiệt độ trung bình năm trên 25°C, có hai mùa mưa và khô rõ rệt.
Rừng khộp ở Tây Nguyên thuộc cảnh quan nào?
Thuộc đới rừng cận xích đạo gió mùa, là kiểu rừng thưa rụng lá ở nơi có mùa khô kéo dài.