Trả lời nhanh
Ghép mắt gồm: chọn gốc ghép và cành lấy mắt → rạch vỏ gốc ghép (hình chữ T) → lấy mắt ghép → đặt mắt vào vết rạch → buộc dây, chừa mắt hở. Ghép đoạn cành gồm: cắt và chẻ gốc ghép → cắt, vát đoạn cành ghép → lắp cành vào gốc cho khớp lớp tượng tầng → buộc chặt, bọc giữ ẩm.
Lưu ý: bạn đối chiếu với hình 115 trong sách của mình. Cách đánh số bước có thể gộp hoặc tách hơi khác nhau giữa các sách, nhưng trình tự kĩ thuật dưới đây là chung cho hai phương pháp ghép.
Các bước ghép mắt (ghép mắt chữ T)
Ghép mắt là lấy một mắt (chồi nhỏ) của cây giống tốt rồi gắn vào gốc ghép. Phương pháp này tiết kiệm vật liệu, mỗi cành lấy được nhiều mắt.
- Chọn gốc ghép và cành lấy mắt: gốc ghép khoẻ, sạch sâu bệnh, thích nghi tốt với đất; cành lấy mắt là cành bánh tẻ (không quá non, không quá già) của cây mẹ tốt.
- Rạch vỏ gốc ghép: dùng dao sắc rạch một đường ngang rồi một đường dọc tạo hình chữ T, nhẹ tay banh hai mép vỏ.
- Lấy mắt ghép: cắt một mắt kèm mảnh vỏ mỏng, mang theo chút gỗ; có thể tách phần gỗ ra, cẩn thận không làm hỏng mắt.
- Đặt mắt vào gốc ghép: luồn mắt từ trên xuống dưới qua vết rạch sao cho mảnh vỏ áp sát phần gỗ của gốc ghép.
- Buộc dây: dùng dây nilon quấn từ dưới lên trên, buộc kín vết ghép nhưng để hở mắt ghép.
Các bước ghép đoạn cành (ghép nêm, ghép chẻ)
Ghép đoạn cành dùng nguyên một đoạn cành có 1–2 mắt làm cành ghép, thường áp dụng khi gốc ghép và cành ghép có đường kính gần nhau.
- Chuẩn bị gốc ghép: cắt ngọn gốc ghép cho phẳng, chẻ một đường dọc giữa thân (sâu khoảng 2–3 cm).
- Chuẩn bị cành ghép: cắt đoạn cành bánh tẻ có 1–2 mắt, vát hai bên phía dưới thành hình nêm.
- Lắp cành ghép vào gốc ghép: đưa phần nêm vào khe chẻ, để lớp tượng tầng (lớp sát phần gỗ) của hai bên trùng khít nhau.
- Buộc chặt và giữ ẩm: dùng dây nilon quấn kín chỗ ghép, có thể trùm túi nilon cho cành ghép để khỏi mất nước.
Vì sao phải ghép “khớp tượng tầng”?
Tượng tầng là lớp tế bào phân chia mạnh nằm giữa vỏ và gỗ. Hai khối mô ghép chỉ liền được khi tế bào tượng tầng của gốc và cành tiếp xúc, sinh mô sẹo nối thông mạch dẫn. Nếu lệch, nước và chất dinh dưỡng không đi qua được nên mắt hoặc cành ghép khô chết.
So sánh nhanh hai phương pháp
| Tiêu chí | Ghép mắt | Ghép đoạn cành |
|---|---|---|
| Vật liệu ghép | Một mắt kèm mảnh vỏ | Đoạn cành 1–2 mắt |
| Thao tác ở gốc ghép | Rạch vỏ hình chữ T | Cắt ngọn, chẻ dọc thân |
| Mức tiết kiệm cành giống | Cao | Thấp hơn |
| Cách giữ ẩm/cố định | Buộc dây, chừa mắt | Buộc chặt, bọc túi nilon |
Mẹo nhớ
- Ghép mắt: “Chọn – Rạch – Lấy – Đặt – Buộc“.
- Ghép đoạn cành: “Chẻ gốc – Vát cành – Lắp khớp – Buộc kín“.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn cành quá non hoặc quá già nên mắt khó sống.
- Chạm tay vào mặt cắt làm nhiễm bẩn, giảm khả năng liền.
- Buộc dây che kín luôn mắt ghép khiến mắt không nảy chồi được.
- Để lệch tượng tầng, ghép xong để nắng gắt, mất nước.
Chăm sóc sau khi ghép
Sau khoảng 2–3 tuần, kiểm tra thấy mắt còn xanh tươi là đã sống; có thể nới dây. Khi mắt hoặc cành ghép nảy chồi, cắt ngọn gốc ghép (với ghép mắt) và thường xuyên tỉa chồi mọc từ gốc ghép để dinh dưỡng dồn cho phần ghép.
Bài luyện tập
- Trong ghép mắt, vì sao phải chừa mắt hở khi buộc dây?
Đáp án: để mắt tiếp xúc không khí, nảy chồi được; nếu bịt kín mắt sẽ ngạt, thối. - Sắp xếp đúng thứ tự các việc: (a) buộc dây, (b) rạch chữ T, (c) lấy mắt ghép, (d) đặt mắt vào vết rạch.
Đáp án: b → c → d → a. - Điểm khác chính giữa thao tác ở gốc ghép của hai phương pháp?
Đáp án: ghép mắt rạch vỏ chữ T; ghép đoạn cành cắt ngọn rồi chẻ dọc gốc.
Câu hỏi thường gặp
Ghép mắt có mấy bước chính?
Thường gồm 5 bước: chọn gốc ghép và cành lấy mắt, rạch vỏ gốc ghép, lấy mắt ghép, đặt mắt vào vết rạch, buộc dây chừa mắt hở.
Ghép đoạn cành khác ghép mắt ở điểm nào?
Ghép đoạn cành dùng đoạn cành có 1–2 mắt, gốc ghép được cắt ngọn và chẻ dọc; ghép mắt chỉ dùng một mắt kèm mảnh vỏ, gốc ghép rạch hình chữ T.
Làm sao biết mắt ghép đã sống?
Sau khoảng 2–3 tuần, mắt ghép còn xanh tươi, không héo đen, vết ghép liền là mắt đã sống và có thể nảy chồi.
Vì sao phải khớp lớp tượng tầng khi ghép?
Lớp tượng tầng của gốc và cành ghép phải tiếp xúc để sinh mô sẹo, nối thông mạch dẫn, giúp phần ghép nhận nước và dinh dưỡng.