NaOH ra Na: điện phân nóng chảy NaOH, cân bằng và bài tập

Trả lời nhanh

NaOH ra Na khi điện phân nóng chảy NaOH: 4NaOH → 4Na + O2 + 2H2O. Ở catot, ion Na+ nhận electron thành kim loại Na; ở anot, ion OH– bị oxi hoá sinh O2 và H2O. Nếu điện phân dung dịch NaOH thì không thu được Na, vì nước bị điện phân trước.

Phương trình điện phân nóng chảy NaOH

4NaOH điện phân nóng chảy→ 4Na + O2↑ + 2H2O

  • Điều kiện: NaOH ở trạng thái nóng chảy (nhiệt độ nóng chảy khoảng 318 °C), có dòng điện một chiều, không có nước ngoài.
  • Hiện tượng: ở catot xuất hiện kim loại Na màu trắng bạc, nổi lên trên NaOH lỏng; ở anot có khí O2 thoát ra cùng hơi nước.
  • Loại phản ứng: oxi hoá – khử, xảy ra nhờ dòng điện.

Vì sao NaOH cho ra Na? Cơ chế tại các điện cực

NaOH nóng chảy phân li thành ion: NaOH → Na+ + OH–. Khi có dòng điện, hai loại ion chạy về hai cực trái dấu.

Điện cực Quá trình Bán phản ứng
Catot (−) Khử Na+ Na+ + 1e → Na
Anot (+) Oxi hoá OH– 4OH– → O2 + 2H2O + 4e

Nhân bán phản ứng ở catot với 4 rồi cộng lại: 4Na+ + 4OH– → 4Na + O2 + 2H2O, tức là phương trình ở trên.

Kiểm tra cân bằng: Na: 4 = 4; O: 4 ở vế trái, 2 + 2 = 4 ở vế phải; H: 4 = 4. Electron cho bằng electron nhận (4e).

Điện phân dung dịch NaOH có ra Na không?

Không. Trong dung dịch, nước còn nhiều và Na+ có tính oxi hoá quá yếu, nên H2O bị khử ở catot thay cho Na+. Thực chất lúc này là điện phân nước:

  • Catot: 2H2O + 2e → H2 + 2OH–
  • Anot: 4OH– → O2 + 2H2O + 4e
  • Tổng: 2H2O điện phân→ 2H2↑ + O2↑. NaOH không đổi về lượng, nồng độ tăng dần.

Mẹo nhớ: kim loại mạnh (K, Na, Ca, Mg, Al…) chỉ thu được khi điện phân nóng chảy, không bao giờ từ dung dịch nước.

So sánh với cách điều chế Na khác

Nguyên liệu Phương trình Ghi chú
NaOH nóng chảy 4NaOH → 4Na + O2 + 2H2O Cách lịch sử, hay gặp trong bài tập
NaCl nóng chảy 2NaCl → 2Na + Cl2 Cách dùng phổ biến trong công nghiệp

Lỗi sai thường gặp

  • Viết sản phẩm là Na + H2 + O2: sai, vì H2 chỉ có khi điện phân dung dịch.
  • Viết 2NaOH → 2Na + O2 + H2: thiếu cân bằng và sai sản phẩm.
  • Quên hệ số 4 và 2 khiến số nguyên tử O không bằng nhau.
  • Nhầm điện cực: kim loại Na luôn tạo ở catot (cực âm), khí O2 ở anot (cực dương).

Bài luyện tập

Bài 1. Điện phân nóng chảy hoàn toàn 80 gam NaOH. Tính khối lượng Na và thể tích O2 (đktc, 22,4 L/mol).

Giải: n(NaOH) = 80 : 40 = 2 mol. Theo phương trình, n(Na) = 2 mol → m = 2 × 23 = 46 g; n(O2) = 2 : 4 = 0,5 mol → V = 0,5 × 22,4 = 11,2 L.

Bài 2. Điện phân nóng chảy 20 gam NaOH với hiệu suất 80%. Tính khối lượng Na thu được.

Giải: n(NaOH) = 20 : 40 = 0,5 mol → n(Na) lí thuyết = 0,5 mol. Thực tế: 0,5 × 0,8 = 0,4 mol → m = 0,4 × 23 = 9,2 g.

Bài 3. Điện phân nóng chảy NaOH với cường độ 9,65 A trong 1000 giây (hiệu suất 100%). Tính khối lượng Na ở catot.

Giải: Điện lượng q = 9,65 × 1000 = 9650 C → n(e) = 9650 : 96500 = 0,1 mol. Mỗi Na+ nhận 1e nên n(Na) = 0,1 mol → m = 2,3 g.

Bài 4 (câu hỏi nhanh). Điện phân dung dịch NaOH, chất thu được ở catot là gì? Đáp án: khí H2, không phải Na.

Cùng chuyên đề: Bài nằm trong mục lục Các phương trình hóa học thường gặp: tổng hợp hơn 300 phản ứng có cân bằng. Bài trước: Na2CO3 ra NaHCO3, Na2CO3 ra NaOH: phương trình và điều kiện phản ứng.

Câu hỏi thường gặp

NaOH ra Na bằng phản ứng nào?

Bằng điện phân nóng chảy: 4NaOH → 4Na + O2 + 2H2O. Na thu được ở catot, O2 thoát ra ở anot.

Điện phân dung dịch NaOH có thu được Na không?

Không. Nước bị điện phân thay cho Na+, nên catot thu được H2 và anot thu được O2; NaOH vẫn còn trong dung dịch.

Vì sao phải dùng NaOH nóng chảy, không dùng dung dịch?

Na+ có tính oxi hoá yếu hơn H2O trong dung dịch. Chỉ khi không có nước (nóng chảy), Na+ mới bị khử thành kim loại Na.

Điều chế Na trong công nghiệp dùng chất nào?

Thường điện phân nóng chảy NaCl: 2NaCl → 2Na + Cl2. Điện phân NaOH nóng chảy là cách khác, hay gặp trong bài tập.