Trả lời nhanh
Các khu áp thấp thường là nơi có lượng mưa lớn (mưa nhiều). Ở khu áp thấp, không khí nóng ẩm bốc lên cao, gặp lạnh thì hơi nước ngưng tụ thành mây rồi gây mưa. Vì vậy vùng xích đạo và vùng ôn đới có áp thấp là nơi mưa nhiều, trong khi các vùng áp cao như chí tuyến và cực thường mưa rất ít.
Áp thấp là gì?
Khí áp là sức nén của không khí lên bề mặt Trái Đất. Chỗ nào không khí bị đẩy lên cao, khí áp ở mặt đất giảm đi, ta gọi đó là khu áp thấp. Không khí ở xung quanh sẽ tràn vào để bù chỗ trống, và gió thổi từ nơi áp cao về nơi áp thấp.
Chuỗi nguyên nhân dẫn đến mưa
- Mặt đất nóng lên, không khí giãn nở, nhẹ đi và bốc lên cao (khí áp thấp).
- Càng lên cao nhiệt độ càng giảm, không khí nguội dần.
- Hơi nước trong không khí đạt trạng thái bão hòa, ngưng tụ thành hạt nước nhỏ, hình thành mây.
- Hạt nước lớn dần rồi rơi xuống thành mưa.
Đây là chuỗi “bốc lên – lạnh đi – ngưng tụ – mưa”. Có thể nhớ gọn là: áp thấp thì khí đi lên, khí đi lên thì có mưa.
So sánh khu áp thấp và khu áp cao
| Tiêu chí | Khu áp thấp | Khu áp cao |
|---|---|---|
| Chuyển động của không khí | Đi lên | Chìm xuống |
| Trạng thái trời | Nhiều mây | Trời quang, ít mây |
| Lượng mưa | Lớn | Ít hoặc rất ít |
| Ví dụ trên Trái Đất | Đai áp thấp xích đạo, áp thấp ôn đới | Đai áp cao chí tuyến, áp cao cực |
Ví dụ giúp hiểu thêm
Ở vùng xích đạo, ánh nắng chiếu gần như thẳng góc quanh năm, không khí nóng và ẩm bốc lên mạnh, nên chiều nào cũng có thể có mưa rào kèm sấm sét. Ngược lại, các hoang mạc lớn như Xa-ha-ra nằm gần vùng áp cao chí tuyến, không khí chìm xuống nên khô nóng và thiếu mưa.
Bão cũng là một vùng áp thấp rất sâu. Khi có bão, khí áp ở tâm thấp, không khí bốc lên mạnh nên kèm theo mưa to và gió lớn.
Cách trả lời câu trắc nghiệm
- Thấy cụm “áp thấp” hãy nghĩ ngay đến khí đi lên và mưa nhiều.
- Thấy “áp cao” hãy nghĩ đến khí chìm xuống và mưa ít.
- Nếu có cả hai phương án “lớn” và “nhỏ”, em chọn “lớn” cho áp thấp.
Lưu ý để không nhầm
- Áp thấp không phải lúc nào cũng mưa, nhưng đó là nơi thuận lợi nhất cho mưa hình thành. Đề hỏi “thường” nên đáp án là mưa nhiều.
- Gió thổi từ áp cao về áp thấp, không phải ngược lại.
- Nhiệt độ cao chưa chắc mưa nhiều: hoang mạc rất nóng nhưng nằm trong vùng áp cao nên mưa rất ít.
Luyện tập
- Câu 1. Vì sao dải xích đạo có mưa nhiều quanh năm? Đáp án: vì nhận nhiều nhiệt, không khí nóng ẩm bốc lên mạnh trong đai áp thấp xích đạo, hơi nước ngưng tụ thành mây và gây mưa.
- Câu 2. Khu vực nào có lượng mưa ít hơn: nơi áp thấp hay nơi áp cao? Đáp án: nơi áp cao, vì không khí chìm xuống nên nhiệt tăng, hơi nước khó ngưng tụ.
- Câu 3. Hướng gió thổi giữa áp cao chí tuyến và áp thấp xích đạo là từ đâu đến đâu? Đáp án: từ áp cao chí tuyến về áp thấp xích đạo (hướng chung là gió Tín phong).
Câu hỏi thường gặp
Khu áp thấp thường có lượng mưa như thế nào?
Thường có lượng mưa lớn, vì không khí bốc lên cao rồi ngưng tụ thành mây.
Vì sao khu áp cao ít mưa?
Ở khu áp cao không khí chìm xuống, ấm lên và khô đi nên hơi nước khó ngưng tụ, trời ít mây và ít mưa.
Bão có phải là khu áp thấp không?
Có. Bão là vùng áp thấp rất sâu với không khí bốc lên mạnh nên thường kèm mưa to và gió mạnh.