Trả lời nhanh
Nhận định này SAI. Gió Tây ôn đới xuất phát từ các khu áp cao cận chí tuyến (khoảng vĩ độ 30–35° ở mỗi bán cầu), thổi về các khu áp thấp ôn đới (khoảng vĩ độ 60°). Quy luật chung của gió là thổi từ nơi khí áp cao đến nơi khí áp thấp, nên không thể xuất phát từ khu áp thấp.
Phân tích nhận định
Câu cần xét gồm hai ý: “xuất phát từ khu áp thấp” và “ở hai chí tuyến”. Cả hai đều lệch so với kiến thức chuẩn.
- Nơi xuất phát: là đai áp cao, không phải áp thấp. Khu vực quanh hai chí tuyến (cận chí tuyến) là nơi không khí giáng xuống, hình thành áp cao.
- Nơi gió thổi đến: đai áp thấp ôn đới ở khoảng 60° B và 60° N… chính xác hơn là 60° B và 60° N đối với mỗi bán cầu (60° Bắc và 60° Nam).
- Hướng gió: do lực Coriolis làm lệch, gió thổi theo hướng tây nam ở Bắc bán cầu và tây bắc ở Nam bán cầu, tức là thổi từ phía tây sang, nên có tên “gió Tây”.
Vì sao gió phải thổi từ áp cao về áp thấp?
Không khí luôn dịch chuyển từ nơi có khí áp cao sang nơi có khí áp thấp để cân bằng chênh lệch áp suất. Gió càng mạnh khi chênh lệch khí áp giữa hai nơi càng lớn.
Vì vậy muốn biết gió “xuất phát từ đâu”, em chỉ cần tìm đai áp cao liền kề. Với gió Tây ôn đới, đai áp cao gần nhất ở phía xích đạo là áp cao cận chí tuyến.
Sơ đồ các đai khí áp và gió thổi thường xuyên
Trên Trái Đất có 7 đai khí áp xen kẽ (áp thấp xích đạo, 2 áp cao cận chí tuyến, 2 áp thấp ôn đới, 2 áp cao cực). Giữa chúng là ba loại gió thường xuyên ở mỗi bán cầu.
| Loại gió | Xuất phát từ | Thổi về | Hướng (Bắc bán cầu) |
|---|---|---|---|
| Gió Tín phong (Mậu dịch) | Áp cao cận chí tuyến (khoảng 30°) | Áp thấp xích đạo | Đông bắc |
| Gió Tây ôn đới | Áp cao cận chí tuyến (khoảng 30–35°) | Áp thấp ôn đới (khoảng 60°) | Tây nam |
| Gió Đông cực | Áp cao cực (khoảng 90°) | Áp thấp ôn đới (khoảng 60°) | Đông bắc |
Mẹo nhớ nhanh
- Áp cao cận chí tuyến là “ngã ba xuất phát” của hai loại gió: một nhánh về xích đạo (Tín phong), một nhánh về ôn đới (Tây ôn đới).
- Gió đặt tên theo hướng gió thổi đến từ đâu: “gió Tây” là gió từ phía tây thổi tới; “gió Đông cực” là gió từ phía đông.
- Gió Tây ôn đới mang nhiều hơi nước từ đại dương vào lục địa, nên vùng ôn đới ven biển phía tây các lục địa (như Tây Âu) thường mưa nhiều quanh năm.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm áp cao với áp thấp: nhớ rằng gió luôn rời khỏi áp cao.
- Nhầm “chí tuyến” với “xích đạo”: gió Tín phong thổi về xích đạo, còn gió Tây ôn đới thổi rời xa chí tuyến hướng về vĩ độ cao.
- Nhầm hướng gió: gió Tây ôn đới ở Bắc bán cầu là tây nam, không phải đông bắc.
Bài luyện tập
- Điền khuyết: Gió Tín phong thổi từ khu áp … về khu áp …
Đáp án: từ áp cao cận chí tuyến về áp thấp xích đạo. - Đúng hay sai: “Gió Đông cực thổi từ áp thấp ôn đới về áp cao cực.”
Đáp án: Sai, gió Đông cực thổi từ áp cao cực về áp thấp ôn đới. - Giải thích: Vì sao gió Tây ôn đới ở Nam bán cầu có hướng tây bắc?
Đáp án: Do lực Coriolis làm gió lệch sang phải ở Bắc bán cầu và lệch sang trái ở Nam bán cầu, nên hướng gió ở hai bán cầu đối xứng nhau qua xích đạo.
Câu hỏi thường gặp
Gió Tây ôn đới thổi từ đâu đến đâu?
Gió Tây ôn đới thổi từ khu áp cao cận chí tuyến (khoảng vĩ độ 30–35°) về khu áp thấp ôn đới (khoảng vĩ độ 60°) ở mỗi bán cầu.
Vì sao gọi là gió Tây ôn đới?
Do tác động của lực Coriolis, gió bị lệch hướng thành tây nam (Bắc bán cầu) hoặc tây bắc (Nam bán cầu), tức là thổi từ phía tây sang, và hoạt động chủ yếu ở vùng ôn đới.
Gió Tây ôn đới có tính chất gì?
Gió thổi quanh năm, mang nhiều hơi ẩm từ đại dương vào lục địa nên gây mưa nhiều, nhất là ở vùng ven biển phía tây các lục địa ôn đới.
Gió Tín phong và gió Tây ôn đới có chung điểm xuất phát không?
Có. Cả hai đều xuất phát từ các khu áp cao cận chí tuyến, nhưng Tín phong thổi về xích đạo còn gió Tây ôn đới thổi về vĩ độ khoảng 60°.