Trả lời nhanh
Lượng mưa trung bình năm của nước ta khoảng 1500–2000 mm. Nguyên nhân chủ yếu: nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến, tiếp giáp Biển Đông có nguồn ẩm dồi dào và chịu tác động của gió mùa. Gió từ biển thổi vào mang theo nhiều hơi nước, gặp địa hình núi thì gây mưa lớn.
Đề bài hỏi gì?
Câu hỏi thường gặp có dạng: «Nước ta có lượng mưa lớn, trung bình 1500–2000 mm/năm. Nguyên nhân chủ yếu là do…». Đây là câu hỏi về nguyên nhân, nên đáp án đúng luôn xoay quanh ba ý: vị trí địa lí, biển và gió mùa. Nếu đề của em có bốn phương án, hãy chọn phương án chứa đủ các ý này và loại những phương án chỉ nói về một yếu tố phụ.
Giải thích vì sao nước ta mưa nhiều
| Nhân tố | Tác động đến lượng mưa |
|---|---|
| Vị trí nội chí tuyến, gần xích đạo | Quanh năm nhận bức xạ lớn, nhiệt độ cao, nước bốc hơi mạnh, không khí chứa nhiều hơi nước. |
| Giáp Biển Đông | Biển rộng, nóng ẩm, là kho hơi nước khổng lồ; khối khí đi qua biển được tăng ẩm. |
| Gió mùa | Gió mùa mùa hạ (hướng tây nam) mang ẩm từ đại dương vào; gió mùa đông bắc đi qua biển trước khi vào nước ta nên gây mưa ở ven biển miền Trung. |
| Địa hình | Núi đón gió làm không khí ẩm bị đẩy lên cao, ngưng tụ thành mưa (mưa địa hình). |
| Các hoạt động khác | Dải hội tụ nhiệt đới, frông, bão cũng đem lại lượng mưa đáng kể. |
Mẹo nhớ: «Nóng – Biển – Gió – Núi». Nóng thì nước bốc hơi, Biển cung cấp hơi nước, Gió đưa hơi nước vào đất liền, Núi chặn lại cho hơi nước thành mưa.
Lượng mưa phân bố không đều
- Nơi mưa rất nhiều (có nơi trên 3000 mm/năm): các sườn núi đón gió như vùng núi Hoàng Liên Sơn, Bắc Quang (Hà Giang), khu vực Huế – Bạch Mã.
- Nơi mưa ít (dưới khoảng 800 mm/năm): vùng ven biển Ninh Thuận – Bình Thuận, vì nằm khuất gió và địa hình chắn gió.
- Theo mùa: mưa tập trung vào mùa mưa (mùa hạ ở hai miền Nam – Bắc), mùa khô mưa ít, riêng miền Trung mưa nhiều vào thu đông.
Độ ẩm không khí nước ta cũng cao, thường trên 80%, cùng với mưa nhiều tạo nên đặc điểm khí hậu ẩm của thiên nhiên nhiệt đới gió mùa.
Lỗi sai thường gặp
- Chỉ chọn «địa hình nhiều đồi núi»: núi chỉ làm mưa tăng cục bộ; nếu không có hơi nước từ biển và gió mùa thì núi cũng không gây mưa lớn.
- Chọn «có nhiều sông ngòi»: đây là hệ quả của mưa nhiều, không phải nguyên nhân.
- Chọn «có nhiều bão»: bão chỉ góp một phần ở một số vùng và thời điểm, không phải nguyên nhân chủ yếu cho cả nước.
- Nhầm đơn vị: lượng mưa tính bằng mm, không phải cm hay lít.
Bài luyện tập
Câu 1. 1 mm mưa tương ứng bao nhiêu lít nước trên 1 m²? Với lượng mưa 1800 mm/năm, 1 ha nhận được bao nhiêu m³ nước?
Đáp án: 1 mm mưa = 1 lít/m². Lượng mưa 1800 mm tức 1800 lít/m². 1 ha = 10 000 m² nên nhận 1800 × 10 000 = 18 000 000 lít = 18 000 m³ nước mỗi năm.
Câu 2. Vì sao Ninh Thuận – Bình Thuận mưa ít hơn hẳn mức trung bình cả nước?
Gợi ý: Khu vực này nằm khuất gió đối với gió mùa tây nam mùa hạ, lại có địa hình chắn gió nên ít được tiếp nhận hơi nước; vì thế khô hạn nhất cả nước.
Câu 3. Nêu hai nhân tố cùng nhau khiến sườn đón gió có mưa lớn.
Gợi ý: Gió mùa mang hơi nước từ biển vào và địa hình núi đón gió buộc không khí ẩm đi lên cao rồi ngưng tụ thành mưa.
Câu hỏi thường gặp
Lượng mưa trung bình năm của nước ta là bao nhiêu?
Khoảng 1500–2000 mm/năm, thuộc loại lớn so với nhiều nơi trên thế giới. Một số sườn núi đón gió có thể mưa trên 3000 mm/năm.
Nguyên nhân chủ yếu khiến nước ta mưa nhiều là gì?
Do nước ta nằm trong vùng nội chí tuyến, tiếp giáp Biển Đông giàu hơi nước và chịu ảnh hưởng của gió mùa mang ẩm vào đất liền, cộng thêm tác động của địa hình núi.
Vì sao có nơi ở nước ta mưa rất ít?
Những nơi như Ninh Thuận, Bình Thuận nằm khuất gió và có địa hình chắn gió nên ít nhận hơi nước, lượng mưa chỉ khoảng dưới 800 mm/năm.
1 mm lượng mưa có nghĩa là gì?
Là lớp nước mưa dày 1 mm phủ trên mặt phẳng, tương đương 1 lít nước trên mỗi mét vuông.