Trả lời nhanh
Nguồn hải sản nước ta bị giảm sút rõ rệt nhất ở vùng biển ven bờ. Đây là nơi tàu thuyền nhỏ đánh bắt dày đặc, nhiều ngư dân dùng cách khai thác mang tính huỷ diệt, lại chịu thêm ô nhiễm và mất bãi đẻ. Vì vậy cá con và cá bố mẹ không kịp tái tạo, sản lượng và kích cỡ cá giảm dần.
Vì sao suy giảm rõ nhất ở vùng biển ven bờ?
Vùng ven bờ gần đất liền, tàu nhỏ công suất thấp cũng ra được, chi phí thấp nên số lượng tàu rất đông. Cùng lúc đó, đây lại là nơi nhiều loài hải sản sinh sản, sinh sống ở giai đoạn cá con (cửa sông, rạn san hô, rừng ngập mặn, thảm cỏ biển). Khai thác dồn vào đúng “nhà trẻ” của biển nên nguồn lợi cạn kiệt nhanh nhất.
Ngược lại, vùng biển xa bờ (kể cả khu vực quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa của Việt Nam) vẫn còn tiềm năng nhưng khai thác chưa tương xứng do tàu nhỏ, thiếu vốn, thiếu thiết bị.
Các nguyên nhân cụ thể
- Khai thác quá mức: số tàu thuyền nhỏ tăng nhanh, đánh bắt vượt khả năng tái tạo của nguồn lợi.
- Đánh bắt mang tính huỷ diệt: dùng xung điện, chất nổ, chất độc, lưới mắt quá nhỏ bắt cả cá non.
- Khai thác trong mùa sinh sản, ở bãi đẻ: làm cá không kịp bổ sung đàn.
- Môi trường bị suy thoái: ô nhiễm nước ven bờ, rạn san hô và rừng ngập mặn bị phá hoại.
Hậu quả
- Sản lượng đánh bắt ven bờ giảm, cá nhỏ và cá giá trị thấp chiếm tỉ lệ cao.
- Thu nhập ngư dân bấp bênh, phải ra khơi xa hơn, tốn nhiên liệu hơn.
- Đa dạng sinh học biển bị đe doạ, một số loài có nguy cơ suy kiệt.
Giải pháp khắc phục
- Chuyển dần từ đánh bắt ven bờ sang đánh bắt xa bờ, đầu tư tàu công suất lớn, thiết bị hiện đại, gắn với bảo vệ chủ quyền biển đảo.
- Quy định mùa vụ cấm khai thác, kích cỡ mắt lưới, nghiêm cấm xung điện, chất nổ, chất độc.
- Bảo vệ bãi đẻ, rạn san hô, rừng ngập mặn; xây dựng các khu bảo tồn biển.
- Đẩy mạnh nuôi trồng thuỷ sản trên biển và nước lợ để giảm áp lực lên tự nhiên.
- Phát triển chế biến, mở rộng thị trường để nâng giá trị thay vì chạy theo sản lượng.
Mẹo nhớ và lỗi hay gặp
- Mẹo: “Gần bờ – tàu đông – bãi đẻ – cạn trước”. Chỗ nào dễ đánh bắt nhất thì cạn kiệt sớm nhất.
- Lỗi 1: chọn “vùng biển xa bờ” vì nghĩ cá ngoài khơi bị đánh nhiều hơn. Thực tế, xa bờ còn khai thác chưa hết tiềm năng.
- Lỗi 2: nhầm với ý “ngư trường trọng điểm”. Bốn ngư trường trọng điểm là Cà Mau – Kiên Giang, Ninh Thuận – Bình Thuận – Bà Rịa – Vũng Tàu, Hải Phòng – Quảng Ninh và quần đảo Hoàng Sa – Trường Sa. Đây là nơi tập trung đánh bắt, không phải đáp án cho câu hỏi về vùng suy giảm.
Bài luyện tập
Bài 1. Điền vào chỗ trống: “Nguồn lợi hải sản suy giảm rõ rệt nhất ở vùng biển …, nguyên nhân chủ yếu là do … quá mức.”
Đáp án: ven bờ; khai thác.
Bài 2. Nêu hai biện pháp để giảm áp lực khai thác ở vùng ven bờ.
Gợi ý: phát triển đánh bắt xa bờ; đẩy mạnh nuôi trồng thuỷ sản (hoặc đặt mùa cấm khai thác, bảo vệ bãi đẻ).
Bài 3. Vì sao việc khai thác bằng xung điện bị cấm dù cho sản lượng trước mắt cao?
Gợi ý: xung điện giết cả cá con và sinh vật nhỏ, phá hệ sinh thái nên về lâu dài làm nguồn lợi cạn kiệt.
Câu hỏi thường gặp
Nguồn hải sản nước ta bị giảm sút rõ rệt nhất ở vùng nào?
Ở vùng biển ven bờ, nơi tàu thuyền nhỏ đánh bắt dày đặc, nhiều hình thức khai thác huỷ diệt và môi trường bị suy thoái.
Vì sao không phải vùng biển xa bờ?
Vùng xa bờ còn tiềm năng và mức khai thác chưa tương xứng do hạn chế về tàu thuyền, vốn và công nghệ, nên chưa suy giảm rõ như ven bờ.
Giải pháp chính để bảo vệ nguồn lợi hải sản là gì?
Đẩy mạnh đánh bắt xa bờ, quy định mùa cấm khai thác, cấm ngư cụ huỷ diệt, bảo vệ bãi đẻ và rạn san hô, đồng thời phát triển nuôi trồng thuỷ sản.
Hoàng Sa, Trường Sa có vai trò gì với nghề cá nước ta?
Đây là một trong bốn ngư trường trọng điểm của nước ta; khai thác ở đây vừa tạo sinh kế cho ngư dân vừa góp phần khẳng định chủ quyền biển đảo Việt Nam.