Trả lời nhanh
Đới khí hậu ôn đới chiếm diện tích lớn nhất ở châu Âu. Lí do: phần lớn lãnh thổ châu Âu nằm ở khoảng vĩ độ trung bình của bán cầu Bắc, giữa vùng cận nhiệt ở phía nam và vòng cực Bắc. Đới hàn đới chỉ ở dải cực bắc, đới cận nhiệt ở ven Địa Trung Hải, còn đới nóng (nhiệt đới) gần như không có ở châu Âu.
Vị trí địa lí quyết định khí hậu
Châu Âu trải dài từ khoảng 36° Bắc (cực nam bán đảo Iberia và phía nam Địa Trung Hải) đến khoảng 71° Bắc (mũi cực bắc Scandinavia). Dải vĩ độ này chủ yếu thuộc phần ôn đới của bán cầu Bắc, chỉ có hai phần nhỏ ở rìa hai đầu là cận nhiệt (phía nam) và hàn đới (phía bắc).
Ba đới khí hậu có mặt ở châu Âu
| Đới khí hậu | Vị trí chủ yếu | Đặc điểm |
|---|---|---|
| Ôn đới | Phần lớn lãnh thổ: Tây Âu, Trung Âu, Đông Âu, Bắc Âu phía nam | Có bốn mùa rõ rệt, nhiệt độ vừa phải, mưa quanh năm hoặc nhiều vào mùa hạ |
| Cận nhiệt (Địa Trung Hải) | Ven Địa Trung Hải: nam Tây Ban Nha, Italia, Hy Lạp | Hạ nóng khô, đông ấm có mưa |
| Hàn đới (cực và cận cực) | Dải phía bắc vòng cực Bắc | Mùa đông rất lạnh và dài, mùa hạ ngắn, mát |
Trong đới ôn đới có hai kiểu khí hậu chính
- Ôn đới hải dương (phía tây): chịu ảnh hưởng của gió Tây ôn đới và dòng biển nóng Bắc Đại Tây Dương, nên mùa đông ấm, mùa hạ mát, mưa nhiều quanh năm. Ví dụ: Anh, Pháp, Hà Lan.
- Ôn đới lục địa (phía đông): càng vào sâu trong lục địa càng ít ảnh hưởng của biển nên mùa đông lạnh, có tuyết, mùa hạ nóng hơn. Phần lãnh thổ Đông Âu rộng lớn thuộc kiểu này.
Chính vì lãnh thổ rộng lớn của vùng đồng bằng Đông Âu thuộc ôn đới lục địa nên đới ôn đới nói chung chiếm tỉ lệ diện tích lớn nhất.
Loại trừ các phương án còn lại
- Hàn đới: chỉ chiếm dải hẹp ở cực bắc (phía bắc Na Uy, Thuỵ Điển, Phần Lan, Nga), nên diện tích nhỏ. Vùng núi cao như dãy Anpơ có khí hậu núi cao riêng, cũng chiếm diện tích không đáng kể.
- Cận nhiệt: bị giới hạn ở ven Địa Trung Hải, diện tích khiêm tốn so với toàn châu lục.
- Nhiệt đới (đới nóng): không phải khí hậu của châu Âu vì châu lục này nằm hoàn toàn ngoài khoảng vĩ độ đó.
Mẹo nhớ
Em nhớ câu: “Châu Âu nằm giữa, ôn đới lớn nhất”. Hai đầu của châu lục là cận nhiệt (nam) và hàn đới (bắc) chỉ chiếm diện tích nhỏ.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn hàn đới vì nghĩ châu Âu rất lạnh. Thực ra nhờ dòng biển nóng và gió Tây, khí hậu Tây Âu ôn hoà hơn nhiều so với các vùng cùng vĩ độ ở Bắc Mỹ.
- Nhầm “ôn đới” với “cận nhiệt”. Ôn đới có mùa đông lạnh rõ rệt, còn cận nhiệt địa trung hải đông ấm.
- Chỉ nhớ một kiểu ôn đới. Thi có thể hỏi riêng ôn đới hải dương hay ôn đới lục địa, em cần phân biệt theo vị trí so với biển.
Luyện tập
Câu 1. Vì sao Tây Âu có mùa đông ấm hơn Đông Âu cùng vĩ độ?
Đáp án: Tây Âu ở gần Đại Tây Dương, nhận gió Tây ôn đới ẩm và dòng biển nóng Bắc Đại Tây Dương; Đông Âu ở sâu trong lục địa nên ít ảnh hưởng của biển.
Câu 2. Kiểu khí hậu nào có mùa hạ nóng khô, mùa đông ấm có mưa?
Đáp án: Khí hậu cận nhiệt địa trung hải.
Câu 3. Vì sao nói châu Âu không có đới khí hậu nhiệt đới?
Đáp án: Vì toàn bộ lãnh thổ châu Âu nằm ở vĩ độ cao hơn khoảng 36° Bắc, ngoài phạm vi đới nóng.
Câu hỏi thường gặp
Đới khí hậu nào chiếm diện tích lớn nhất châu Âu?
Đới khí hậu ôn đới chiếm diện tích lớn nhất ở châu Âu.
Châu Âu có những đới khí hậu nào?
Có ba đới: ôn đới (rộng nhất), cận nhiệt địa trung hải ở phía nam và hàn đới ở phía bắc, ngoài ra còn kiểu khí hậu núi cao ở diện hẹp.
Vì sao Tây Âu ấm hơn Đông Âu?
Vì Tây Âu gần Đại Tây Dương, có gió Tây ôn đới ẩm và dòng biển nóng Bắc Đại Tây Dương điều hoà nhiệt độ.
Châu Âu có khí hậu nhiệt đới không?
Không. Lãnh thổ châu Âu nằm ở vĩ độ trung bình và cao, ngoài phạm vi đới nóng.