Trả lời nhanh
Các tổ chức liên kết kinh tế khu vực thường gồm những quốc gia có nét tương đồng về vị trí địa lí (gần nhau, cùng khu vực), về văn hoá – xã hội và về mục tiêu, lợi ích phát triển. Các nước không nhất thiết giống nhau về trình độ phát triển hay thể chế chính trị. Sự gần gũi và lợi ích chung giúp họ dễ thoả thuận để mở cửa thị trường, giảm hàng rào thương mại và cùng nhau phát triển.
Hiểu đúng câu hỏi
Liên kết kinh tế khu vực là sự hợp tác giữa một nhóm quốc gia nhằm thúc đẩy thương mại, đầu tư và tăng trưởng. Câu hỏi hỏi về “nét tương đồng” tức là điều kiện chung giúp các nước ngồi lại với nhau. Em cần tách rõ điều kiện chung và kết quả mà tổ chức mang lại.
Ba nét tương đồng chính
- Vị trí địa lí. Các thành viên thường nằm gần nhau, chung một châu lục hoặc một khu vực. Gần nhau thì chi phí vận chuyển thấp, dễ lập hành lang thương mại và biên giới chung. Ví dụ: các nước Tây Âu và Trung Âu trong Liên minh châu Âu (EU), các nước Đông Nam Á trong ASEAN.
- Văn hoá – xã hội. Có điểm gần gũi về lịch sử, phong tục, tôn giáo hoặc ngôn ngữ giúp các nước dễ hiểu nhau, giảm rào cản khi trao đổi lao động, du lịch và giáo dục. MERCOSUR ở Nam Mỹ là ví dụ, vì phần lớn thành viên có chung dấu ấn lịch sử và ngôn ngữ (tiếng Tây Ban Nha, tiếng Bồ Đào Nha).
- Mục tiêu và lợi ích phát triển. Các nước cùng muốn mở rộng thị trường, thu hút đầu tư, nâng sức cạnh tranh và giữ ổn định khu vực. Đây là động lực để họ cam kết giảm thuế quan, tạo thị trường chung hoặc liên minh kinh tế.
Loại trừ những nội dung không phải nét tương đồng bắt buộc
- Trình độ phát triển kinh tế: không bắt buộc giống nhau. Trong EU có cả nước có thu nhập cao lẫn nước còn đang đuổi kịp; ASEAN cũng có sự chênh lệch lớn giữa các thành viên.
- Thể chế chính trị: các nước có thể khác nhau, miễn là cùng tuân thủ các cam kết chung của tổ chức.
- Quy mô diện tích hay dân số: rất khác nhau giữa các thành viên, nên không phải điểm tương đồng.
Ví dụ minh hoạ
| Tổ chức | Gần nhau về địa lí | Mục tiêu chung |
|---|---|---|
| EU | Các nước ở châu Âu | Thị trường thống nhất, đồng tiền chung euro ở nhiều nước thành viên |
| ASEAN | Các nước Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam | Hợp tác kinh tế, giữ hoà bình và ổn định khu vực |
| MERCOSUR | Các nước Nam Mỹ | Thị trường chung, giảm thuế giữa các thành viên |
| USMCA (thay thế NAFTA) | Hoa Kỳ, Canada, Mexico ở Bắc Mỹ | Thương mại tự do trong khu vực |
Nét tương đồng đó dẫn đến điều gì?
Khi có điểm chung, các nước dễ đi đến những cam kết như giảm thuế quan, tự do hoá di chuyển hàng hoá và dịch vụ, thống nhất tiêu chuẩn kĩ thuật. Từ đó thương mại nội khối tăng, doanh nghiệp có thị trường rộng hơn và khu vực có tiếng nói lớn hơn trong đàm phán quốc tế.
Mẹo nhớ và lỗi sai thường gặp
Mẹo nhớ ngắn gọn: gần nhau – gần gũi – chung đích, tương ứng địa lí – văn hoá xã hội – mục tiêu lợi ích. Lỗi hay gặp là chọn “cùng trình độ phát triển” vì nghĩ các nước phải giống nhau. Thực tế các tổ chức thường gồm cả nước phát triển lẫn đang phát triển.
Luyện tập
Câu 1. Vì sao Việt Nam và các nước láng giềng dễ cùng tham gia một tổ chức kinh tế khu vực?
Gợi ý: Vì cùng thuộc Đông Nam Á, gần nhau về địa lí, có nhiều nét văn hoá gần gũi và cùng mục tiêu hợp tác phát triển.
Câu 2. Nêu một tác động tích cực khi các nước trong tổ chức giảm thuế cho nhau.
Gợi ý: Hàng hoá giữa các nước rẻ hơn, thương mại nội khối tăng và doanh nghiệp tiếp cận thị trường lớn hơn.
Câu hỏi thường gặp
Các tổ chức liên kết kinh tế khu vực thường có nét tương đồng về điều gì?
Về vị trí địa lí, văn hoá - xã hội và mục tiêu, lợi ích phát triển của các quốc gia thành viên.
Các thành viên của tổ chức liên kết kinh tế khu vực có cần cùng trình độ phát triển không?
Không bắt buộc. Nhiều tổ chức như EU và ASEAN có cả nước phát triển lẫn nước đang phát triển.
Kể tên một số tổ chức liên kết kinh tế khu vực tiêu biểu.
Liên minh châu Âu (EU), Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR) và Hiệp định Hoa Kỳ - Mexico - Canada (USMCA).
Liên kết kinh tế khu vực mang lại lợi ích gì?
Mở rộng thị trường, tăng thương mại và đầu tư, nâng sức cạnh tranh và góp phần giữ ổn định trong khu vực.