Điểm giống nhau chủ yếu nhất giữa địa hình bán bình nguyên và đồi trung du

Đề bài và cách hiểu đúng

Câu hỏi “Điểm giống nhau chủ yếu nhất giữa địa hình bán bình nguyên và đồi trung du là…” thường gặp trong phần địa hình Việt Nam của Địa lí 12. Chúng tôi trình bày dạng điền khuyết để bạn dễ đối chiếu với bất kỳ bộ phương án nào trong đề của mình.

Cụm từ cần chú ý là “chủ yếu nhất”. Đề muốn hỏi đặc điểm chung bản chất, liên quan đến vị trí và vai trò trong cấu trúc địa hình, chứ không hỏi chi tiết riêng của từng vùng.

Giải thích: vì sao là vùng chuyển tiếp?

• Bán bình nguyên thể hiện rõ nhất ở Đông Nam Bộ, nằm giữa dãy núi cực Nam Trung Bộ và đồng bằng sông Cửu Long. Đây là các bề mặt thoải, lượn sóng.
• Đồi trung du là dải đồi thấp ở rìa phía bắc, phía tây đồng bằng sông Hồng và rìa đồng bằng ven biển miền Trung. Chúng nằm giữa vùng núi cao và đồng bằng thấp.
• Như vậy cả hai đều ở vị trí tiếp giáp, chuyển tiếp: cao hơn đồng bằng nhưng thấp và thoải hơn miền núi.

Vì cùng ở vị trí này nên hai dạng địa hình cũng có nhiều nét tương đồng phụ: độ cao thấp, sườn thoải, bề mặt bị xâm thực và chia cắt, thuận lợi trồng cây công nghiệp và cây ăn quả.

So sánh nhanh để không nhầm

Cách loại trừ khi gặp đề trắc nghiệm

• Phương án nêu một địa điểm cụ thể (chỉ Đông Nam Bộ, hoặc chỉ Bắc Bộ): loại, vì đó là đặc điểm riêng của một dạng.
• Phương án nói địa hình cao, hiểm trở hoặc chia cắt mạnh: loại, vì cả hai đều thấp và thoải.
• Phương án nói bề mặt bằng phẳng, do phù sa sông bồi tụ hiện đại: loại, vì đó là đặc điểm của đồng bằng châu thổ.
• Phương án có từ “chuyển tiếp”, “giáp ranh” giữa miền núi và đồng bằng: đây là đáp án đúng.

Lỗi sai thường gặp

• Nhầm bán bình nguyên với đồng bằng: bán bình nguyên cao hơn, là thềm phù sa cổ chứ không phải phù sa mới.
• Cho rằng đồi trung du chỉ có ở miền Bắc: dải đồi thấp còn xuất hiện ở rìa đồng bằng ven biển miền Trung.
• Chọn đặc điểm riêng thay vì đặc điểm chung vì bỏ qua cụm “giống nhau”.

Mẹo nhớ: hình dung hai dạng địa hình là “bậc thang” đi từ núi xuống đồng bằng. Bán bình nguyên và đồi trung du đều là bậc thang đó.

Bài luyện tập

1. Dạng địa hình nào thể hiện rõ nhất ở Đông Nam Bộ: đồi trung du hay bán bình nguyên?
   Đáp án: bán bình nguyên.
2. Hãy nêu một điểm khác nhau giữa hai dạng địa hình.
   Gợi ý: bán bình nguyên có bề mặt rộng, lượn sóng trên thềm phù sa cổ; đồi trung du là các đồi thấp đỉnh tròn xếp thành dải.
3. Vì sao hai vùng này thuận lợi trồng cây công nghiệp lâu năm?
   Gợi ý: địa hình thoải, thoát nước tốt, đất rộng, dễ cơ giới hoá.