Trả lời nhanh
Lớp vỏ địa lí là lớp vỏ ngoài cùng của Trái Đất, dày khoảng 30–35 km, nơi các quyển (khí quyển, thủy quyển, sinh quyển, thổ nhưỡng quyển và phần trên của vỏ Trái Đất) xâm nhập và tác động lẫn nhau. Lớp vỏ cảnh quan là phần mỏng, phát triển cao của lớp vỏ này, có sinh vật và đất. Còn lớp vỏ Trái Đất chỉ là lớp đá rắn bên ngoài cấu trúc Trái Đất.
1. Lớp vỏ địa lí là gì?
Lớp vỏ địa lí (còn gọi là vỏ địa lí) là lớp vỏ ngoài cùng của Trái Đất, ở đó các lớp vỏ bộ phận gồm khí quyển, thạch quyển (phần trên), thủy quyển, thổ nhưỡng quyển và sinh quyển thâm nhập vào nhau, tác động và trao đổi vật chất, năng lượng với nhau.
Độ dày khoảng 30–35 km. Giới hạn trên đại thể ở nơi tập trung tầng ôzôn của khí quyển; giới hạn dưới ở đáy tầng trầm tích của vỏ Trái Đất (phần có tác động của các quá trình ngoại sinh).
Đặc điểm cần nhớ
- Có đủ các thành phần tự nhiên: không khí, nước, đá, đất, sinh vật.
- Các thành phần liên hệ chặt chẽ, thay đổi một thành phần sẽ kéo theo thành phần khác (quy luật thống nhất và hoàn chỉnh).
- Có sinh vật và xã hội loài người sinh sống, nên chịu tác động mạnh của hoạt động sản xuất.
2. Lớp vỏ cảnh quan là gì?
Lớp vỏ cảnh quan là bộ phận mỏng, nằm trong lớp vỏ địa lí, ở nơi tiếp xúc trực tiếp giữa khí quyển, thạch quyển và thủy quyển, có sự tham gia của sinh vật và thổ nhưỡng. Có thể hiểu đây là lớp vỏ địa lí ở trình độ phát triển cao hơn, nơi sự sống hoạt động mạnh nhất và con người tác động rõ rệt nhất. Độ dày thường chỉ vào cỡ vài trăm mét, mỏng hơn nhiều so với vỏ địa lí.
Ví dụ: một khu rừng mưa nhiệt đới hay một cánh đồng lúa đều là cảnh quan, vì ở đó có khí hậu, địa hình, nước, đất và sinh vật gắn bó với nhau.
3. Phân biệt lớp vỏ Trái Đất và lớp vỏ địa lí
| Tiêu chí | Lớp vỏ Trái Đất | Lớp vỏ địa lí |
|---|---|---|
| Bản chất | Một lớp trong cấu trúc bên trong Trái Đất (vỏ – manti – nhân) | Lớp vỏ tổng hợp của nhiều quyển tự nhiên |
| Thành phần | Chỉ gồm đá (trầm tích, granit, badan), rắn chắc | Khí quyển, thủy quyển, sinh quyển, thổ nhưỡng quyển và phần trên vỏ Trái Đất |
| Độ dày | Khoảng 5 km (đại dương) đến khoảng 70 km (núi cao, lục địa) | Khoảng 30–35 km |
| Sinh vật | Không có sinh vật như một thành phần | Có sinh vật và con người |
| Quy luật | Chủ yếu quy luật địa chất | Quy luật thống nhất, hoàn chỉnh, địa đới, phi địa đới… |
4. Phân biệt lớp vỏ địa lí và lớp vỏ cảnh quan
| Tiêu chí | Lớp vỏ địa lí | Lớp vỏ cảnh quan |
|---|---|---|
| Phạm vi | Rộng, bao trùm toàn Trái Đất | Hẹp, là bộ phận mỏng nằm trong vỏ địa lí |
| Độ dày | Khoảng 30–35 km | Vài trăm mét |
| Sinh vật, đất | Có | Có và đóng vai trò nổi bật |
5. Vì sao phải phân biệt?
Nhiều bạn nhầm “vỏ” nào cũng là lớp đá. Thực tế, vỏ Trái Đất là khái niệm về cấu trúc bên trong, còn vỏ địa lí là khái niệm về môi trường tự nhiên nơi con người sống. Vỏ Trái Đất nằm trọn trong vỏ địa lí chứ không trùng khít với nó.
6. Mẹo nhớ và lỗi sai thường gặp
- Mẹo: “Vỏ Trái Đất = đá; vỏ địa lí = đá + nước + khí + đất + sống”.
- Lỗi 1: cho rằng vỏ địa lí dày bằng vỏ Trái Đất. Sai, vỏ địa lí khoảng 30–35 km còn vỏ Trái Đất thay đổi 5–70 km.
- Lỗi 2: quên sinh quyển và thổ nhưỡng quyển khi liệt kê các thành phần.
- Lỗi 3: nhầm vỏ cảnh quan với toàn bộ vỏ địa lí.
7. Luyện tập
- Câu 1. Kể tên các quyển tham gia cấu thành lớp vỏ địa lí.
Đáp án: khí quyển, thủy quyển, sinh quyển, thổ nhưỡng quyển và phần trên của thạch quyển (vỏ Trái Đất). - Câu 2. Vì sao nói vỏ Trái Đất không đồng nhất với vỏ địa lí?
Đáp án: vỏ Trái Đất chỉ gồm đá, thuộc cấu trúc bên trong; vỏ địa lí gồm nhiều quyển, có nước, không khí, sinh vật, đất. - Câu 3. Một vùng đồi trọc, đất bạc màu có còn là cảnh quan không?
Đáp án: vẫn là cảnh quan nhưng đã bị suy thoái do mất lớp phủ thực vật; các thành phần mất cân bằng.
Câu hỏi thường gặp
Lớp vỏ địa lí dày bao nhiêu?
Khoảng 30–35 km, tính từ nơi tập trung tầng ôzôn trong khí quyển đến đáy tầng trầm tích của vỏ Trái Đất.
Lớp vỏ địa lí gồm những thành phần nào?
Gồm khí quyển, thủy quyển, sinh quyển, thổ nhưỡng quyển và phần trên của thạch quyển (vỏ Trái Đất), tác động lẫn nhau.
Điểm khác chính giữa vỏ Trái Đất và vỏ địa lí là gì?
Vỏ Trái Đất chỉ là lớp đá rắn trong cấu trúc bên trong. Vỏ địa lí là lớp tổng hợp nhiều quyển, có nước, không khí, đất và sinh vật.
Lớp vỏ cảnh quan khác lớp vỏ địa lí thế nào?
Vỏ cảnh quan là phần mỏng hơn nhiều (cỡ vài trăm mét) nằm trong vỏ địa lí, nơi sinh vật, đất và hoạt động con người thể hiện rõ nhất.