NaHCO3 ra CO2: 2NaHCO3 → Na2CO3 + CO2 + H2O

Trả lời nhanh

Khi đun nóng, natri hiđrocacbonat bị nhiệt phân: 2NaHCO₃ → Na₂CO₃ + CO₂↑ + H₂O (t°). Vậy NaHCO₃ ra đồng thời Na₂CO₃, CO₂ và H₂O. Chiều ngược lại, Na₂CO₃ + CO₂ + H₂O → 2NaHCO₃ xảy ra ở nhiệt độ thường. NaHCO₃ cũng ra CO₂ khi gặp dung dịch axit.

Phương trình nhiệt phân NaHCO₃

2NaHCO₃ → Na₂CO₃ + CO₂↑ + H₂O (điều kiện: đun nóng, t°)

Chất tham gia: natri hiđrocacbonat (muối axit, chất rắn màu trắng).
Sản phẩm: natri cacbonat (chất rắn còn lại), khí cacbon đioxit và hơi nước.
Hiện tượng: chất rắn trắng bị đun nóng, có khí thoát ra làm đục nước vôi trong; thành ống nghiệm phía miệng đọng những giọt nước.
Loại phản ứng: phản ứng phân huỷ, không phải phản ứng oxi hoá – khử (số oxi hoá các nguyên tố không đổi).

Vì sao NaHCO₃ ra Na₂CO₃, CO₂ và H₂O?

Ion HCO₃⁻ kém bền với nhiệt. Hai ion này “ghép” lại: 2HCO₃⁻ → CO₃²⁻ + CO₂ + H₂O. Phần ion CO₃²⁻ kết hợp với Na⁺ thành Na₂CO₃ – muối bền, không bị nhiệt phân ở nhiệt độ thông thường trong phòng thí nghiệm.

Mẹo nhớ: muối hiđrocacbonat khi nung thường cho muối cacbonat + CO₂ + H₂O. Cứ 2 phân tử NaHCO₃ thì mất đi 1 “phân tử” CO₂ và 1 phân tử H₂O.

Các cách để NaHCO₃ ra CO₂

Tác nhân	Phương trình	Ghi chú
Nhiệt phân	2NaHCO₃ → Na₂CO₃ + CO₂ + H₂O	Cần đun nóng; 2 mol muối cho 1 mol CO₂
Axit HCl	NaHCO₃ + HCl → NaCl + CO₂↑ + H₂O	Sủi bọt mạnh ngay ở nhiệt độ thường; 1 mol muối cho 1 mol CO₂
Axit H₂SO₄ loãng	2NaHCO₃ + H₂SO₄ → Na₂SO₄ + 2CO₂↑ + 2H₂O	Axit dư vẫn cho cùng lượng CO₂
Axit axetic	NaHCO₃ + CH₃COOH → CH₃COONa + CO₂↑ + H₂O	Nguyên lý của bột nở khi gặp chất chua

Các phản ứng liên quan: ra Na₂CO₃ và ra H₂O

NaHCO₃ + NaOH → Na₂CO₃ + H₂O – cũng tạo Na₂CO₃ và H₂O nhưng không sinh CO₂. Đây là tính chất của muối axit tác dụng với bazơ.
Na₂CO₃ + CO₂ + H₂O → 2NaHCO₃ – sục CO₂ vào dung dịch Na₂CO₃; NaHCO₃ ít tan hơn nên có thể kết tinh khi dung dịch đủ đặc.
Na₂CO₃ + 2HCl → 2NaCl + CO₂ + H₂O – so sánh: 1 mol Na₂CO₃ cần 2 mol HCl mới ra 1 mol CO₂.

Lưu ý: phản ứng nhiệt phân và phản ứng hoá hợp với CO₂ là hai chiều ngược nhau nhưng xảy ra ở điều kiện khác nhau (đun nóng và nhiệt độ thường, có nước), nên không viết gộp bằng một mũi tên hai chiều trong bài tập thông thường.

Ứng dụng thực tế

Làm bột nở trong làm bánh: khi nướng, NaHCO₃ sinh CO₂ khiến bánh xốp.
Thuốc muối trung hoà bớt axit dạ dày (phản ứng với HCl).
Thành phần trong bình chữa cháy bột và bình bọt (CO₂ sinh ra làm giảm lượng oxi quanh đám cháy).

Bài tập mẫu

Đề: Nhiệt phân hoàn toàn 8,4 gam NaHCO₃. Tính thể tích CO₂ (đktc), khối lượng chất rắn thu được và khối lượng nước sinh ra. (Ví dụ tự đặt.)

n(NaHCO₃) = 8,4 : 84 = 0,1 mol.
Theo phương trình, 2 mol NaHCO₃ → 1 mol Na₂CO₃, 1 mol CO₂, 1 mol H₂O. Vậy mỗi chất sản phẩm là 0,05 mol.
V(CO₂) = 0,05 × 22,4 = 1,12 lít.
m(Na₂CO₃) = 0,05 × 106 = 5,3 gam; m(H₂O) = 0,05 × 18 = 0,9 gam.
Kiểm tra: khối lượng giảm = 8,4 − 5,3 = 3,1 g = m(CO₂) + m(H₂O) = 2,2 + 0,9 = 3,1 g. ✓

Bài luyện tập có đáp án

Nung 16,8 gam NaHCO₃ đến khối lượng không đổi. Tính thể tích CO₂ (đktc) và khối lượng chất rắn còn lại.
Đáp án: n = 0,2 mol → n(CO₂) = 0,1 mol → 2,24 lít; chất rắn là Na₂CO₃ 0,1 mol = 10,6 g.
Nung một lượng NaHCO₃ thấy khối lượng chất rắn giảm 6,2 gam. Tính khối lượng NaHCO₃ đã bị nhiệt phân.
Đáp án: Mỗi 2 mol NaHCO₃ (168 g) làm giảm 62 g (CO₂ + H₂O). Giảm 6,2 g → 16,8 g NaHCO₃.
Cho 0,1 mol NaHCO₃ vào dung dịch HCl dư. Tính thể tích CO₂ (đktc).
Đáp án: NaHCO₃ + HCl → NaCl + CO₂ + H₂O, n(CO₂) = 0,1 mol → 2,24 lít (gấp đôi so với nhiệt phân cùng lượng muối).

Lỗi sai thường gặp

Quên hệ số 2 trước NaHCO₃, dẫn đến tính sai lượng CO₂ (chỉ bằng một nửa số mol muối).
Cho rằng Na₂CO₃ cũng bị nhiệt phân thành Na₂O và CO₂ khi nung thông thường – thực tế muối cacbonat kim loại kiềm rất bền nhiệt.
Tính khối lượng chất rắn sau nung mà quên rằng H₂O thoát ra dạng hơi, không nằm trong chất rắn.
Nhầm NaHCO₃ + NaOH có sinh CO₂; thực ra chỉ tạo Na₂CO₃ và H₂O.

Cùng chuyên đề: Bài nằm trong mục lục Các phương trình hóa học thường gặp: tổng hợp hơn 300 phản ứng có cân bằng.

Câu hỏi thường gặp

NaHCO3 ra CO2 trong trường hợp nào?

NaHCO3 ra CO2 khi bị nhiệt phân (2NaHCO3 → Na2CO3 + CO2 + H2O) và khi tác dụng với dung dịch axit như HCl, H2SO4 loãng, CH3COOH.

Nhiệt phân NaHCO3 thu được chất rắn nào?

Chất rắn thu được là Na2CO3 (natri cacbonat). CO2 và H2O thoát ra ngoài dưới dạng khí và hơi.

Na2CO3 + CO2 + H2O cho sản phẩm gì?

Phản ứng tạo NaHCO3: Na2CO3 + CO2 + H2O → 2NaHCO3, xảy ra khi sục CO2 vào dung dịch Na2CO3.

NaHCO3 phản ứng với NaOH có tạo CO2 không?

Không. NaHCO3 + NaOH → Na2CO3 + H2O, chỉ tạo muối cacbonat và nước, không sinh khí CO2.

Phương trình nhiệt phân NaHCO3

Vì sao NaHCO3 ra Na2CO3, CO2 và H2O?

Các cách để NaHCO3 ra CO2

Các phản ứng liên quan: ra Na2CO3 và ra H2O