Gió mậu dịch thổi từ áp cao cận chí tuyến về áp thấp xích đạo

Gió mậu dịch hình thành như thế nào?

Gió là không khí chuyển động từ nơi khí áp cao đến nơi khí áp thấp. Gần xích đạo, không khí bị đốt nóng, nở ra và bốc lên cao tạo thành vùng áp thấp. Đến khoảng vĩ độ 30°, không khí lạnh dần và chìm xuống, tạo thành vùng áp cao. Chênh lệch khí áp ấy làm không khí ở mặt đất chảy từ áp cao cận chí tuyến về phía áp thấp xích đạo.

Nếu Trái Đất không tự quay, gió sẽ thổi thẳng theo kinh tuyến (bắc – nam). Nhưng vì có lực lệch hướng nên gió bị lệch sang bên phải ở bán cầu Bắc và sang bên trái ở bán cầu Nam, trở thành gió đông bắc và đông nam.

Đặc điểm của gió mậu dịch

• Thời gian: thổi quanh năm, gần như không đổi mùa, nên thuyền buôn xưa tận dụng để vượt biển; tên “mậu dịch” (buôn bán) có nguồn gốc từ đó.
• Hướng: đông bắc ở bán cầu Bắc; đông nam ở bán cầu Nam.
• Tính chất: thổi từ vùng áp cao xuống nên khô, ít mưa; vì thế nhiều hoang mạc lớn nằm gần vĩ độ 30°.
• Phạm vi: từ khoảng vĩ độ 30° về xích đạo, ở cả hai bán cầu.

Phân biệt ba loại gió thường xuyên

Sai lầm thường gặp

• Nhầm gió mậu dịch với gió mùa: gió mùa đổi hướng theo mùa, còn gió mậu dịch thổi quanh năm.
• Nhầm điểm xuất phát: gió mậu dịch không thổi từ áp cao cực; nó chỉ thổi từ áp cao cận chí tuyến.
• Quên hướng ở bán cầu Nam: không phải đông bắc mà là đông nam.

Mẹo nhớ

Hãy nhớ đường đi: 30° về 0° là mậu dịch (đi “về nhà” xích đạo), 30° lên 60° là Tây ôn đới, 90° xuống 60° là Đông cực. Hướng thì nhớ “gió đông” cho cả mậu dịch và Đông cực, “gió tây” cho gió Tây ôn đới.

Bài tập luyện tập

1. Vì sao khu vực gió mậu dịch thường khô hạn? Đáp án: Gió xuất phát từ vùng áp cao, không khí chìm xuống nên khó tạo mây mưa.
2. Gió mậu dịch ở bán cầu Nam có hướng nào? Đáp án: Đông nam.
3. Gió thổi từ áp cao cận chí tuyến lên áp thấp ôn đới gọi là gì? Đáp án: Gió Tây ôn đới.