Trả lời nhanh
Đặc điểm đúng của nước băng tuyết: băng tuyết phổ biến ở vùng cực và vùng núi cao, nơi nhiệt độ thấp dưới 0 °C; băng phủ khoảng 10% diện tích lục địa và chiếm gần 70% lượng nước ngọt trên Trái Đất. Khi gặp câu trắc nghiệm, em loại các phương án nói băng tuyết phổ biến ở vùng nhiệt đới, đồng bằng hay chỉ chiếm phần nhỏ nước ngọt.
Câu hỏi
Đặc điểm nào sau đây là của nước băng tuyết?
Câu hỏi thuộc phần Thuỷ quyển – nước trên lục địa (Địa lí 10). Đề thường đưa ra các nhận định về nơi phân bố, tỉ lệ trong lượng nước ngọt và vai trò của băng tuyết. Phương án đúng thường có nội dung: “Băng tuyết phổ biến ở vùng cực và vùng núi cao”. Thứ tự phương án có thể khác giữa các đề, em chọn theo nội dung.
Đánh giá nhanh các nhận định thường gặp
| Nhận định | Đúng/Sai | Lí do |
|---|---|---|
| Băng tuyết phổ biến ở vùng cực và vùng núi cao | Đúng | Chỉ nơi nhiệt độ quanh năm dưới 0 °C tuyết mới tích tụ thành băng |
| Băng tuyết chiếm phần lớn lượng nước ngọt | Đúng | Gần 70% nước ngọt của Trái Đất ở dạng băng |
| Băng tuyết phổ biến ở vùng nhiệt đới, vĩ độ thấp | Sai | Vùng nhiệt đới chỉ có băng trên đỉnh núi rất cao |
| Băng tuyết không có vai trò với sông ngòi | Sai | Băng tan là nguồn cấp nước quan trọng cho nhiều sông lớn |
Giải thích chi tiết: vì sao băng tuyết tập trung ở vùng cực và núi cao?
Tuyết chỉ đọng lại lâu dài khi lượng tuyết rơi trong năm lớn hơn lượng tan. Điều này xảy ra ở hai nơi:
- Vùng cực: góc chiếu của tia sáng Mặt Trời rất nhỏ, có thời kì đêm địa cực kéo dài nên nhiệt độ thấp quanh năm. Lớp tuyết qua nhiều năm bị nén chặt, kết tinh thành băng dày hàng nghìn mét. Khoảng 99% khối lượng băng trên Trái Đất nằm ở châu Nam Cực và đảo Grơn-len.
- Vùng núi cao: nhiệt độ giảm dần theo độ cao (trung bình khoảng 0,6 °C mỗi 100 m). Vượt qua một độ cao nhất định, gọi là giới hạn tuyết phủ vĩnh viễn, nhiệt độ luôn dưới 0 °C. Giới hạn này cao ở vùng nhiệt đới và hạ thấp dần về phía cực, nên ngay cả gần xích đạo, đỉnh núi rất cao vẫn có băng.
Như vậy, nhân tố quyết định là nhiệt độ: vĩ độ cao hoặc độ cao lớn đều làm nhiệt độ hạ thấp.
Kiến thức cần nhớ về nước băng tuyết
- Quy mô: băng phủ khoảng 10% diện tích lục địa; chiếm gần 70% (khoảng 68,7%) lượng nước ngọt, là kho nước ngọt lớn nhất hành tinh.
- Dạng tồn tại: lớp phủ băng lục địa (Nam Cực, Grơn-len) và sông băng trên núi cao (Hi-ma-lay-a, An-pơ, An-đét…). Sông băng chuyển động rất chậm theo sườn dốc và bào mòn mạnh địa hình.
- Vai trò: dự trữ nước ngọt; cung cấp nước cho sông khi băng tan (nhiều sông lớn ở châu Á bắt nguồn từ vùng núi có băng tuyết); phản xạ mạnh bức xạ Mặt Trời nên góp phần điều hoà nhiệt độ Trái Đất.
- Vấn đề hiện nay: Trái Đất nóng lên làm băng tan nhanh, góp phần làm nước biển dâng, đe doạ các vùng đất thấp ven biển, trong đó có Đồng bằng sông Cửu Long của nước ta.
Mẹo nhớ: “Lạnh mới có băng: lên cao hoặc về cực”. Gặp phương án gắn băng tuyết với “nóng”, “thấp”, “nhiệt đới đồng bằng” là loại ngay.
Lỗi hay gặp: nhầm “nước ngọt” với “tổng lượng nước”. Băng tuyết chiếm gần 70% lượng nước ngọt, nhưng chưa tới 2% tổng lượng nước trên Trái Đất, vì phần lớn nước là nước mặn ở biển và đại dương.
Câu hỏi luyện tập tương tự
Câu 1. Nước ngọt trên Trái Đất tập trung nhiều nhất ở dạng nào?
A. Nước sông, hồ. B. Nước ngầm. C. Băng tuyết. D. Hơi nước trong khí quyển.
Đáp án C. Băng tuyết chiếm gần 70% lượng nước ngọt, nhiều hơn tổng các dạng còn lại.
Câu 2. Vì sao ở vùng xích đạo vẫn có thể gặp băng tuyết?
Đáp án: Trên các đỉnh núi rất cao vượt quá giới hạn tuyết phủ vĩnh viễn, nhiệt độ luôn dưới 0 °C do càng lên cao nhiệt độ càng giảm.
Câu hỏi thường gặp
Băng tuyết phân bố chủ yếu ở đâu?
Ở vùng cực (châu Nam Cực, đảo Grơn-len) và trên các vùng núi cao vượt quá giới hạn tuyết phủ vĩnh viễn.
Băng tuyết chiếm bao nhiêu phần trăm lượng nước ngọt?
Gần 70% (khoảng 68,7%) lượng nước ngọt trên Trái Đất ở dạng băng tuyết.
Nước băng tuyết có vai trò gì với sông ngòi?
Băng tuyết tan cung cấp nước cho nhiều sông lớn, nhất là các sông bắt nguồn từ vùng núi cao hoặc ở vùng ôn đới lạnh.
Băng tan ảnh hưởng thế nào đến Việt Nam?
Băng tan góp phần làm nước biển dâng, đe doạ các vùng đất thấp ven biển như Đồng bằng sông Cửu Long.