Trả lời nhanh
Đáp án đúng là B. polietilen. Polietilen (PE) có tính dẻo, nhẹ, bền hóa học, dễ gia công nên là thành phần chính của nhiều loại chất dẻo như túi nilon, màng bọc, chai lọ. Nilon-6 chủ yếu là tơ tổng hợp, còn amilozơ là polisaccarit thiên nhiên trong tinh bột, không dùng làm chất dẻo.
Đề bài
Polime nào sau đây được sử dụng làm chất dẻo?
- A. Nilon-6
- B. Polietilen
- C. Amilozơ
Ở một số bản đề còn có thêm phương án D. Nguyên tắc làm bài vẫn như nhau: chọn polime có tính dẻo và dùng để tạo vật dụng, không phải sợi, cao su hay polime thiên nhiên.
Chất dẻo là gì?
Chất dẻo là vật liệu polime có tính dẻo. Tính dẻo là khả năng bị biến dạng khi chịu tác dụng của nhiệt độ, áp suất và vẫn giữ nguyên biến dạng đó khi thôi tác dụng.
Thành phần chính của chất dẻo là polime. Ngoài ra còn có chất độn, chất hóa dẻo, chất ổn định… để cải thiện tính chất.
Vì sao chọn polietilen?
Polietilen (PE) được điều chế bằng phản ứng trùng hợp etilen:
nCH2=CH2 → (–CH2–CH2–)n (điều kiện: nhiệt độ, áp suất cao, xúc tác)
PE là chất rắn, mềm, dẻo, không dẫn điện, trơ với axit và bazơ loãng. Vì thế PE dùng làm màng mỏng, túi đựng, chai, ống dẫn nước, vỏ bọc dây điện.
Loại trừ từng phương án
| Phương án | Bản chất | Công dụng chính | Kết luận |
|---|---|---|---|
| A. Nilon-6 | Poliamit, trùng hợp mở vòng từ caprolactam | Chế tạo tơ, sợi | Sai (theo phân loại SGK là tơ) |
| B. Polietilen | Polime trùng hợp từ etilen | Chất dẻo | Đúng |
| C. Amilozơ | Polisaccarit thiên nhiên, mạch không phân nhánh của tinh bột | Thành phần của tinh bột, làm thực phẩm | Sai |
Nilon-6 có các nhóm –CO–NH– nên tạo liên kết hiđro giữa các mạch, sợi dai và bền. Đó là lý do nó được xếp vào nhóm tơ. Amilozơ là polime thiên nhiên gồm các mắt xích α-glucozơ, không có tính dẻo để đúc khuôn.
Bảng nhớ nhanh: polime thường gặp theo công dụng
| Nhóm | Ví dụ |
|---|---|
| Chất dẻo | PE, PP, PVC, PS, PMMA (thủy tinh hữu cơ), PPF |
| Tơ | Nilon-6, nilon-6,6, tơ capron, tơ nitron, tơ lapsan; tơ thiên nhiên: tơ tằm, bông; tơ bán tổng hợp: tơ visco, tơ axetat |
| Cao su | Cao su thiên nhiên, cao su buna, buna-S, buna-N, isopren |
| Polime thiên nhiên | Tinh bột (amilozơ, amilopectin), xenlulozơ, protein |
Mẹo nhớ: tên có “poli + tên monome” (polietilen, polipropilen, poli(vinyl clorua), polistiren) thường là chất dẻo. Tên có “nilon”, “tơ” là sợi. Tên có “buna”, “isopren” là cao su.
Lỗi sai thường gặp
- Thấy nilon-6 cũng “làm được túi, vỏ” nên chọn là chất dẻo. Trong chương trình phổ thông, nilon-6 được xếp vào tơ poliamit.
- Nhầm “polime thiên nhiên” với “chất dẻo”. Tinh bột, xenlulozơ, protein là polime thiên nhiên, không phải chất dẻo.
- Nhầm phản ứng điều chế: PE, PVC, PS đều là trùng hợp, còn nilon-6,6 và tơ lapsan là trùng ngưng.
Bài luyện tập
- Polime nào sau đây dùng làm chất dẻo: poli(vinyl clorua), tơ nitron, cao su buna?
Đáp án: poli(vinyl clorua) (PVC), điều chế từ CH2=CHCl bằng phản ứng trùng hợp. - Viết phương trình trùng hợp propilen tạo polipropilen (PP).
Đáp án: nCH2=CH–CH3 → (–CH2–CH(CH3)–)n (nhiệt độ, áp suất, xúc tác). - Trong các chất: xenlulozơ, polistiren, nilon-6,6, chất nào là chất dẻo?
Đáp án: polistiren (PS). Xenlulozơ là polime thiên nhiên, nilon-6,6 là tơ.
Câu hỏi thường gặp
Polietilen thuộc loại polime nào?
Polietilen (PE) là polime tổng hợp, điều chế bằng phản ứng trùng hợp etilen và được dùng làm chất dẻo.
Nilon-6 là chất dẻo hay tơ?
Theo phân loại ở chương trình phổ thông, nilon-6 là tơ tổng hợp thuộc nhóm poliamit, điều chế bằng trùng hợp mở vòng caprolactam.
Amilozơ có phải chất dẻo không?
Không. Amilozơ là polisaccarit thiên nhiên, một thành phần của tinh bột, gồm các mắt xích α-glucozơ nối thành mạch không phân nhánh.
Kể tên một số chất dẻo thường gặp.
PE, PP, PVC, PS, PMMA (thủy tinh hữu cơ) và nhựa PPF (poli(phenol-fomanđehit)).