Trả lời nhanh
Khi nhiệt độ tăng lên sẽ dẫn đến khí áp giảm. Không khí bị đốt nóng thì nở ra, tỉ trọng giảm, khối khí trở nên nhẹ hơn và có xu hướng bốc lên cao, nên sức nén của nó lên bề mặt Trái Đất nhỏ đi. Ngược lại, nhiệt độ giảm làm không khí co lại, tỉ trọng tăng, khí áp tăng.
Đề bài
Khi nhiệt độ tăng lên sẽ dẫn đến khí áp …
Đáp án: giảm.
Trong đề trắc nghiệm, câu hỏi thường cho các lựa chọn như “tăng”, “giảm”, “không thay đổi” hoặc “tăng rồi giảm”. Em chọn phương án giảm.
Vì sao nhiệt độ tăng thì khí áp giảm?
Khí áp là sức nén của không khí xuống bề mặt Trái Đất. Sức nén này phụ thuộc vào khối lượng của cột không khí phía trên một đơn vị diện tích. Cơ chế diễn ra như sau:
- Mặt đất nóng lên, đốt nóng lớp không khí sát mặt đất.
- Các phân tử khí chuyển động nhanh hơn, không khí nở ra, cùng một thể tích chứa ít không khí hơn, tức tỉ trọng giảm.
- Không khí nhẹ đi nên bốc lên cao và toả ra xung quanh; lượng không khí đè lên bề mặt giảm.
- Kết quả: khí áp tại mặt đất giảm, hình thành vùng áp thấp.
Quá trình ngược lại xảy ra khi không khí lạnh đi: không khí co lại, nặng hơn, chìm xuống, khí áp tăng, hình thành vùng áp cao.
Những nhầm lẫn thường gặp
| Nhầm lẫn | Vì sao sai? |
|---|---|
| “Nhiệt độ tăng thì khí áp tăng” (vì nghĩ khí nóng “căng” hơn) | Đúng là khí nóng trong bình kín có áp suất lớn hơn, nhưng khí quyển là hệ mở: không khí nở ra và bốc lên, nên khí áp ở mặt đất giảm. |
| “Khí áp không phụ thuộc nhiệt độ” | Nhiệt độ là một trong ba nhân tố chính làm thay đổi khí áp, cùng với độ cao và độ ẩm. |
| “Nơi nóng nhất luôn là áp thấp, nơi lạnh luôn là áp cao” | Đúng với xích đạo và vùng cực (nguyên nhân nhiệt lực), nhưng áp cao cận chí tuyến và áp thấp ôn đới hình thành chủ yếu do nguyên nhân động lực. |
Kiến thức cần nhớ: các nhân tố làm thay đổi khí áp
- Theo độ cao: càng lên cao, không khí càng loãng, sức nén càng nhỏ, khí áp càng giảm.
- Theo nhiệt độ: nhiệt độ tăng thì khí áp giảm; nhiệt độ giảm thì khí áp tăng.
- Theo độ ẩm: không khí chứa nhiều hơi nước thì khí áp giảm, vì hơi nước nhẹ hơn không khí khô. Vì thế, khi trời sắp mưa, khí áp thường giảm.
Ví dụ minh hoạ mối quan hệ nhiệt độ – khí áp:
- Xích đạo nóng quanh năm, không khí bốc lên mạnh, hình thành đai áp thấp xích đạo.
- Vùng cực lạnh quanh năm, không khí co lại và chìm xuống, hình thành đai áp cao cực.
- Lục địa châu Á: mùa đông mặt đất lạnh, hình thành áp cao; mùa hạ mặt đất nóng, hình thành áp thấp. Sự thay đổi này góp phần tạo ra gió mùa.
Xem thêm sự phân bố các đai khí áp: Các vành đai khí áp nào là áp thấp? và Các vành đai khí áp nào là áp cao?
Mẹo ghi nhớ
Hãy nhớ hình ảnh khinh khí cầu: đốt nóng không khí trong khí cầu thì không khí nở ra, nhẹ đi và bay lên. Không khí nóng “bay lên” thì phía dưới “nhẹ” đi, tức khí áp giảm. Công thức ghi nhớ: Nóng – Nở – Nhẹ – Áp thấp; Lạnh – Co – Nặng – Áp cao.
Câu hỏi luyện tập tương tự
Câu 1. Khi nhiệt độ giảm, khí áp sẽ
A. giảm. B. tăng. C. không đổi. D. giảm mạnh rồi tăng.
Đáp án: B. Không khí lạnh co lại, tỉ trọng tăng nên khí áp tăng.
Câu 2. Không khí chứa nhiều hơi nước thì khí áp
A. tăng. B. giảm. C. không đổi. D. tăng mạnh.
Đáp án: B. Hơi nước nhẹ hơn không khí khô nên làm khí áp giảm.
Câu 3. Đai áp thấp xích đạo được hình thành chủ yếu do
A. không khí lạnh, co lại. B. nhiệt độ cao, không khí nở ra và bốc lên. C. không khí từ trên cao giáng xuống. D. độ cao địa hình lớn.
Đáp án: B. Đây là nguyên nhân nhiệt lực điển hình.
Câu hỏi thường gặp
Khi nhiệt độ tăng thì khí áp tăng hay giảm?
Khí áp giảm, vì không khí bị đốt nóng nở ra, tỉ trọng giảm và bốc lên cao, làm sức nén lên bề mặt nhỏ đi.
Những nhân tố nào làm thay đổi khí áp?
Khí áp thay đổi theo độ cao (càng lên cao càng giảm), theo nhiệt độ (nóng thì giảm, lạnh thì tăng) và theo độ ẩm (nhiều hơi nước thì giảm).
Vì sao vùng cực có áp cao?
Vì vùng cực lạnh quanh năm, không khí co lại, nặng và chìm xuống nên hình thành đai áp cao cực.
Vì sao khi trời sắp mưa khí áp thường giảm?
Vì không khí lúc đó chứa nhiều hơi nước, mà hơi nước nhẹ hơn không khí khô, nên khí áp giảm.