Trả lời nhanh
Điểm khác biệt rõ nét nhất: vùng núi Trường Sơn Nam gồm các khối núi (Kon Tum, cực Nam Trung Bộ) và các cao nguyên badan xếp tầng (Plây Ku, Đắk Lắk, Mơ Nông, Di Linh…), sườn đông dốc, sườn tây thoải. Còn Trường Sơn Bắc gồm các dãy núi song song, so le nhau, chạy theo hướng tây bắc – đông nam.
So sánh nhanh Trường Sơn Bắc và Trường Sơn Nam
| Tiêu chí | Trường Sơn Bắc | Trường Sơn Nam |
|---|---|---|
| Phạm vi | Từ phía nam sông Cả đến dãy Bạch Mã | Từ phía nam dãy Bạch Mã đến khoảng vĩ tuyến 11°B |
| Cấu trúc địa hình | Các dãy núi song song, so le nhau | Các khối núi và cao nguyên xếp tầng |
| Hướng núi | Tây bắc – đông nam | Chủ yếu theo hướng bắc – nam, có chỗ uốn cong |
| Đặc điểm nổi bật | Hẹp ngang, cao ở hai đầu, thấp ở giữa | Bất đối xứng: sườn đông dốc đứng, sườn tây thoải dần |
| Bề mặt | Nhiều núi, hẻm sâu, ít mặt bằng rộng | Có các bề mặt cao nguyên badan khá bằng phẳng |
Giải thích từng đặc điểm
1. Trường Sơn Bắc: những dãy núi song song
Ở đây núi không tạo thành một khối liền mà là nhiều dãy chạy song song, dãy này nằm lệch (so le) so với dãy kia, cùng hướng tây bắc – đông nam. Vùng núi hẹp ngang, đồi núi thường sát biển ở phía đông. Vì thế đồng bằng ven biển miền Trung nhỏ hẹp, bị chia cắt bởi các nhánh núi ăn ngang ra biển như Hoành Sơn.
2. Trường Sơn Nam: khối núi và cao nguyên xếp tầng
Phía nam Bạch Mã, địa hình không còn là các dãy song song mà là những khối núi đồ sộ như khối núi Kon Tum (có đỉnh Ngọc Linh cao 2598 m) và khối núi cực Nam Trung Bộ. Xen và nằm ở phía tây là các cao nguyên badan: Plây Ku, Đắk Lắk, Mơ Nông, Lâm Viên, Di Linh. Các cao nguyên này nằm ở những độ cao khác nhau nên gọi là “xếp tầng”.
3. Vì sao Trường Sơn Nam bất đối xứng?
Sườn đông của Trường Sơn Nam đổ dốc xuống dải đồng bằng ven biển nhỏ hẹp, còn sườn tây thoải dần sang các cao nguyên và vùng đồi thấp. Do đó khi nhìn mặt cắt ngang, hai sườn không đối xứng nhau. Đây là nét rất khác với Trường Sơn Bắc, nơi núi tạo thành những dãy hẹp.
Loại trừ các phương án dễ nhầm
Nếu gặp câu trắc nghiệm có các ý sau, hãy cân nhắc:
- “Gồm các dãy núi song song, so le”: đặc điểm của Trường Sơn Bắc, không phải của Trường Sơn Nam.
- “Hướng tây bắc – đông nam”: là hướng chính của Trường Sơn Bắc; đây không phải nét khác biệt riêng của Trường Sơn Nam.
- “Có các cao nguyên badan xếp tầng, bất đối xứng hai sườn”: đúng với Trường Sơn Nam.
- “Núi cao nhất cả nước”: sai, vì đỉnh cao nhất Việt Nam (Phan-xi-păng) nằm ở vùng núi Tây Bắc.
Mẹo nhớ
Hãy nhớ cặp từ khoá: Bắc = “dãy” (dãy song song), Nam = “khối và cao nguyên” (khối núi, cao nguyên). Thấy từ “cao nguyên badan” thì nghĩ ngay đến Trường Sơn Nam, vì Tây Nguyên nằm ở đây.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm Trường Sơn Bắc với vùng núi Tây Bắc, hoặc vùng núi Đông Bắc, vốn có hướng núi khác.
- Cho rằng Trường Sơn Nam “chạy theo hướng tây bắc – đông nam” giống Trường Sơn Bắc, mà quên đặc điểm khối núi và cao nguyên.
- Viết “cao nguyên đá vôi” cho Tây Nguyên; thực tế là cao nguyên badan.
Luyện tập nhanh
- Kể tên hai khối núi lớn của Trường Sơn Nam. Đáp án: khối núi Kon Tum và khối núi cực Nam Trung Bộ.
- Tại sao đồng bằng ven biển miền Trung nhỏ hẹp? Gợi ý: vì núi Trường Sơn nằm sát biển, sườn đông dốc và có các nhánh núi ăn ngang ra biển.
- Cao nguyên nào sau đây không thuộc Trường Sơn Nam: Plây Ku, Mộc Châu, Di Linh? Đáp án: Mộc Châu (thuộc vùng núi Tây Bắc).
Câu hỏi thường gặp
Trường Sơn Bắc và Trường Sơn Nam được ngăn cách bởi dãy nào?
Ranh giới thường được lấy ở dãy Bạch Mã. Phía bắc là Trường Sơn Bắc, phía nam là Trường Sơn Nam.
Vì sao nói Trường Sơn Nam có địa hình bất đối xứng?
Vì sườn đông dốc đứng xuống đồng bằng ven biển hẹp, còn sườn tây thoải dần sang các cao nguyên và đồi thấp, nên hai sườn không cân xứng.
Các cao nguyên ở Trường Sơn Nam hình thành trên loại đá nào?
Phần lớn là các cao nguyên badan, tạo nên nền đất đỏ badan thuận lợi trồng cây công nghiệp như cà phê, cao su, hồ tiêu.
Hướng núi của Trường Sơn Bắc là gì?
Hướng tây bắc – đông nam, gồm các dãy núi song song và so le nhau.