Trả lời nhanh
Bào quan chỉ có ở tế bào động vật mà không có ở tế bào thực vật là trung thể (thường gồm hai trung tử). Trung thể tham gia hình thành thoi phân bào khi tế bào phân chia. Ngược lại, lục lạp là bào quan chỉ có ở tế bào thực vật, còn ty thể, nhân, ribôxôm, lưới nội chất và bộ máy Gôngi có ở cả hai loại tế bào, nên các phương án đó không thể là đáp án.
Hai loại tế bào giống và khác nhau ở đâu?
Tế bào động vật và tế bào thực vật đều là tế bào nhân thực nên có nhiều cấu trúc chung: màng sinh chất, nhân, ty thể, ribôxôm, lưới nội chất, bộ máy Gôngi. Sự khác biệt nằm ở vài bào quan và cấu trúc đặc trưng gắn với lối sống của từng giới.
Bảng so sánh các cấu trúc
| Cấu trúc | Tế bào động vật | Tế bào thực vật |
|---|---|---|
| Trung thể | Có | Không (ở thực vật bậc cao) |
| Lục lạp | Không | Có (ở tế bào quang hợp) |
| Thành tế bào xenlulozơ | Không | Có |
| Không bào | Nhỏ, ít | Lớn, thường chiếm phần lớn thể tích tế bào |
| Ty thể | Có | Có |
| Nhân, ribôxôm, lưới nội chất, bộ máy Gôngi | Có | Có |
Trung thể làm nhiệm vụ gì?
Trung thể là bào quan không có màng bao bọc, nằm gần nhân. Khi tế bào chuẩn bị phân chia, trung thể nhân đôi và các trung thể mới di chuyển về hai cực của tế bào, từ đó hình thành các sợi thoi phân bào. Nhờ các sợi này, nhiễm sắc thể được chia đều cho hai tế bào con.
Cách loại trừ phương án trong đề trắc nghiệm
- Loại bào quan có ở cả hai loại tế bào: ty thể, ribôxôm, nhân, lưới nội chất, bộ máy Gôngi.
- Loại bào quan của riêng tế bào thực vật: lục lạp và các cấu trúc như thành xenlulozơ.
- Phương án còn lại là trung thể. Em chỉ cần nhớ đúng một cái tên duy nhất cho đặc trưng của tế bào động vật.
Mẹo nhớ
Em nhớ cặp: “Thực vật có lục lạp để quang hợp, động vật có trung thể để chia đôi.” Hai chữ “lục” và “trung” như hai nhãn đặc trưng cho mỗi bên.
Lỗi sai thường gặp
- Cho rằng tế bào thực vật không có ty thể vì đã có lục lạp. Thực tế tế bào thực vật có cả ty thể (hô hấp) lẫn lục lạp (quang hợp).
- Nhầm không bào chỉ có ở thực vật. Tế bào động vật cũng có không bào nhưng nhỏ và không chiếm ưu thế.
- Nhầm thành tế bào là “bào quan”. Thành tế bào là cấu trúc bao ngoài, không phải bào quan.
- Cho rằng mọi sinh vật thực vật đều không có trung thể. Một số nhóm thực vật bậc thấp và tảo vẫn có cấu trúc tương tự, nên khi làm bài em bám theo kiến thức sách giáo khoa: thực vật bậc cao không có trung thể.
Ứng dụng: quan sát dưới kính hiển vi
Khi quan sát tế bào dưới kính hiển vi, nếu thấy ô có vách dày, có hạt màu xanh lục bên trong và một không bào lớn ở giữa, ta nhận ra tế bào thực vật. Tế bào động vật thường có hình dạng mềm dẻo, không có vách cứng và không có hạt lục lạp. Đây là cách phân biệt nhanh trong giờ thực hành.
Luyện tập
- Bào quan nào chỉ có ở tế bào thực vật: ty thể, lục lạp, bộ máy Gôngi hay trung thể?
Đáp án: lục lạp. - Vì sao tế bào động vật không quang hợp được?
Đáp án: vì không có lục lạp chứa diệp lục. - Trung thể có vai trò gì khi tế bào phân chia?
Đáp án: hình thành thoi phân bào, giúp phân chia đều nhiễm sắc thể.
Câu hỏi thường gặp
Bào quan nào chỉ có ở tế bào động vật?
Trung thể là bào quan chỉ có ở tế bào động vật, không có ở tế bào thực vật bậc cao.
Bào quan nào chỉ có ở tế bào thực vật?
Lục lạp là bào quan chỉ có ở tế bào thực vật, thực hiện quang hợp nhờ diệp lục.
Ty thể có ở tế bào thực vật không?
Có. Tế bào thực vật có cả ty thể để hô hấp và lục lạp để quang hợp.