Phát biểu nào sai khi nói về neutron? Đáp án và giải thích

Trả lời nhanh

Phát biểu sai về neutron thường là những câu nói neutron mang điện (dương hoặc âm), có khối lượng gần bằng electron, chuyển động quanh hạt nhân, hoặc có mặt trong mọi nguyên tử. Vì neutron không mang điện, nằm trong hạt nhân và có khối lượng xấp xỉ proton (khoảng 1 amu). Em đối chiếu từng phương án với các đặc điểm này.

Lưu ý về đề bài

Câu hỏi “phát biểu nào sai khi nói về neutron” xuất hiện ở nhiều đề với các phương án khác nhau. Vì vậy, thay vì chỉ đưa một chữ cái, bài này giúp em có bộ tiêu chí để tự kiểm tra bất kỳ phương án nào. Khi gặp đề cụ thể, em chỉ cần so sánh từng phương án với bảng dưới đây.

Đặc điểm cần nhớ của neutron

Tiêu chí	Neutron	Proton	Electron
Kí hiệu	n	p	e
Điện tích	0 (không mang điện)	+1	−1
Khối lượng	≈ 1,675·10⁻²⁷ kg ≈ 1 amu	≈ 1,673·10⁻²⁷ kg ≈ 1 amu	≈ 9,109·10⁻³¹ kg, nhỏ hơn proton khoảng 1840 lần
Vị trí	Trong hạt nhân	Trong hạt nhân	Lớp vỏ nguyên tử

Ngoài ra, neutron được nhà vật lí Chadwick phát hiện năm 1932. Số neutron của một nguyên tử bằng N = A − Z (A là số khối, Z là số proton).

Những phát biểu sai hay gặp và lí do

“Neutron mang điện tích dương” hoặc “mang điện tích âm” → Sai. Neutron trung hoà về điện, điện tích bằng 0.
“Neutron có khối lượng rất nhỏ, xấp xỉ electron” → Sai. Khối lượng neutron xấp xỉ proton, lớn hơn electron khoảng 1840 lần.
“Neutron chuyển động xung quanh hạt nhân” → Sai. Hạt chuyển động quanh hạt nhân là electron; neutron nằm trong hạt nhân.
“Mọi nguyên tử đều có neutron” → Sai. Đồng vị ¹H (Z = 1, A = 1) chỉ có 1 proton, không có neutron (N = 1 − 1 = 0).
“Số neutron luôn bằng số proton” → Sai. Chỉ đúng với một số nguyên tử như ¹²C, ¹⁶O; ví dụ ²³Na có 11 proton và 12 neutron.
“Neutron cùng với proton tạo nên hạt nhân” → Đúng.
“Khối lượng nguyên tử tập trung chủ yếu ở hạt nhân, trong đó có đóng góp của neutron” → Đúng.

Cách làm nhanh dạng “chọn phát biểu sai”

Gạch chân từ khoá trong từng phương án: điện tích, khối lượng, vị trí, số lượng.
Đối chiếu với bảng ở trên; phương án nào lệch ở một tiêu chí thì là phương án sai.
Cảnh giác với các từ tuyệt đối như “mọi”, “luôn”, “chỉ”: chúng thường làm câu trở nên sai.

Mẹo nhớ: “Neutron – Neutral (trung hoà)”. Tên gọi đã nói lên việc hạt này không mang điện.

Lỗi sai thường gặp

Nhầm “khối lượng neutron ≈ proton” với “neutron mang điện giống proton”.
Nghĩ rằng neutron có mặt ở lớp vỏ như electron.
Quên trường hợp ngoại lệ ¹H nên chọn nhầm câu “mọi nguyên tử đều có neutron” là đúng.

Bài luyện tập

Tính số neutron của nguyên tử ³⁵Cl (Z = 17).
Đáp án: N = 35 − 17 = 18 neutron.
Nguyên tử Fe có Z = 26 và A = 56. Hạt nhân có bao nhiêu neutron, tổng điện tích hạt nhân là bao nhiêu?
Đáp án: N = 56 − 26 = 30; điện tích hạt nhân là +26 (neutron không góp điện tích).
Câu “Hạt nhân nguyên tử nào cũng chứa cả proton và neutron” đúng hay sai?
Đáp án: Sai, vì hạt nhân ¹H chỉ có 1 proton.

Câu hỏi thường gặp

Neutron có mang điện không?

Không. Neutron trung hoà về điện, điện tích bằng 0, nên không bị lệch trong điện trường.

Neutron nằm ở đâu trong nguyên tử?

Neutron nằm trong hạt nhân cùng với proton. Lớp vỏ nguyên tử chỉ chứa electron.

Khối lượng neutron so với proton và electron thế nào?

Khối lượng neutron xấp xỉ proton (khoảng 1 amu) và lớn hơn electron khoảng 1840 lần.

Có nguyên tử nào không có neutron không?

Có. Đồng vị hydrogen ¹H gồm 1 proton, 1 electron và không có neutron.