Trả lời nhanh
Theo cách phân loại phổ biến nhất (dựa vào sóng dùng để truyền tín hiệu), truyền thông không dây gồm 3 loại: sóng vô tuyến (radio), sóng vi ba (microwave) và tia hồng ngoại (infrared). Cả ba đều truyền thông tin trong không gian mà không cần dây dẫn vật lý. Chúng khác nhau về tầm phủ sóng và khả năng xuyên vật cản.
Truyền thông không dây là gì?
Truyền thông không dây là cách các thiết bị trao đổi dữ liệu với nhau thông qua sóng điện từ truyền trong không khí hoặc không gian, không dùng cáp đồng, cáp quang. Wi-Fi trong nhà, Bluetooth của tai nghe, điều khiển tivi hay sóng 4G/5G của điện thoại đều là truyền thông không dây.
Ưu điểm là thiết bị di chuyển linh hoạt, lắp đặt nhanh, đỡ tốn dây. Nhược điểm là dễ bị nhiễu, tốc độ thường kém ổn định hơn mạng có dây và cần chú ý bảo mật.
Ba loại truyền thông không dây chính
| Loại | Đặc điểm | Ví dụ thực tế |
|---|---|---|
| Sóng vô tuyến | Phát đi mọi hướng, xuyên được tường và vật cản mỏng, tầm từ vài mét đến hàng trăm km tuỳ công nghệ | Wi-Fi, Bluetooth, radio FM, mạng di động 4G/5G |
| Sóng vi ba | Tần số cao hơn, truyền thẳng theo hướng, cần hai anten nhìn thấy nhau, dung lượng lớn | Trạm chuyển tiếp viễn thông, liên lạc vệ tinh |
| Tia hồng ngoại | Tầm rất ngắn, phải hướng thẳng vào thiết bị nhận, không xuyên tường | Điều khiển từ xa tivi, điều hoà |
Vì sao đáp án là 3 loại?
Sóng điện từ dùng cho truyền thông được xếp theo dải tần số. Dải tần dùng phổ biến nhất cho liên lạc là sóng vô tuyến, tần số cao hơn là vi ba, cao hơn nữa là hồng ngoại. Ba nhóm này cũng là ba nhóm thường gặp trong sách giáo khoa Tin học khi nói về môi trường truyền không dây.
Lưu ý: vệ tinh không phải một “loại sóng” riêng. Liên lạc vệ tinh thực chất dùng sóng vi ba hoặc vô tuyến để truyền giữa mặt đất và vệ tinh.
Cách phân loại khác: theo phạm vi phủ sóng
Nếu đề bài hỏi theo quy mô mạng, truyền thông không dây cũng thường được chia thành 3 nhóm:
- WPAN (mạng cá nhân không dây): vài mét, ví dụ Bluetooth nối điện thoại với tai nghe.
- WLAN (mạng cục bộ không dây): trong nhà, trường học, văn phòng, ví dụ Wi-Fi.
- WWAN (mạng diện rộng không dây): phủ cả thành phố hoặc quốc gia, ví dụ mạng di động 4G/5G.
Hai cách chia đều cho kết quả là 3, nhưng nội dung khác nhau. Khi làm bài, hãy đọc kỹ đề hỏi “theo loại sóng” hay “theo phạm vi”. Nếu đề trắc nghiệm của bạn có phương án khác với hai cách trên, hãy bám theo cách chia trong sách đang học.
Mẹo nhớ nhanh
- Nhớ bộ ba “Vô – Vi – Hồng”: vô tuyến, vi ba, hồng ngoại.
- Muốn nhớ phạm vi: P – L – W tương ứng Personal (cá nhân) – Local (cục bộ) – Wide (diện rộng).
- Hồng ngoại: nghĩ đến chiếc điều khiển tivi, phải chĩa thẳng mới bấm được.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “Wi-Fi” và “Internet”: Wi-Fi chỉ là cách kết nối không dây tới bộ định tuyến, còn Internet là mạng toàn cầu.
- Cho rằng Bluetooth là loại sóng riêng. Thực ra Bluetooth dùng sóng vô tuyến tầm ngắn.
- Cho rằng hồng ngoại xuyên được tường như Wi-Fi. Hồng ngoại bị tường chắn hoàn toàn.
- Trả lời “2 loại” (có dây và không dây): đó là cách chia mạng nói chung, không phải chia riêng truyền thông không dây.
Bài luyện tập
- Điều khiển bật tắt điều hoà dùng loại truyền thông không dây nào?
Đáp án: tia hồng ngoại, vì tầm ngắn và phải hướng thẳng vào bộ nhận. - Tai nghe không dây nối với điện thoại thuộc nhóm mạng nào theo phạm vi?
Đáp án: WPAN, vì chỉ kết nối trong vài mét quanh người dùng. - Vì sao Wi-Fi trong nhà vẫn dùng được khi ở phòng bên cạnh, còn điều khiển tivi thì không?
Đáp án: Wi-Fi dùng sóng vô tuyến xuyên được tường mỏng; hồng ngoại không xuyên được vật cản.
Tổng kết
Truyền thông không dây gồm 3 loại chính theo sóng truyền: vô tuyến, vi ba, hồng ngoại. Hãy nhớ thêm cách chia theo phạm vi (WPAN, WLAN, WWAN) để xử lý được các dạng câu hỏi khác nhau.
Câu hỏi thường gặp
Truyền thông không dây gồm mấy loại?
Cách chia phổ biến là 3 loại theo sóng truyền: sóng vô tuyến, sóng vi ba và tia hồng ngoại. Theo phạm vi phủ sóng cũng có 3 nhóm: WPAN, WLAN, WWAN.
Wi-Fi và Bluetooth thuộc loại truyền thông không dây nào?
Cả hai đều dùng sóng vô tuyến. Wi-Fi thuộc nhóm mạng cục bộ không dây (WLAN), còn Bluetooth thuộc nhóm mạng cá nhân không dây (WPAN).
Hồng ngoại khác sóng vô tuyến ở điểm nào?
Hồng ngoại chỉ truyền được ở khoảng cách ngắn, phải hướng thẳng tới thiết bị nhận và không xuyên qua tường. Sóng vô tuyến phát theo nhiều hướng và xuyên được vật cản mỏng.
Truyền thông không dây có ưu và nhược điểm gì?
Ưu điểm là linh hoạt, dễ lắp đặt, không cần kéo dây. Nhược điểm là dễ bị nhiễu, tốc độ kém ổn định hơn mạng có dây và cần chú ý bảo mật.