Bắc Bộ có mưa nhiều vào mùa hạ chủ yếu do tác động của yếu tố nào?

Đề bài thường được ra dưới dạng điền khuyết: “Bắc Bộ có mưa nhiều vào mùa hạ chủ yếu do tác động của …”. Khi làm bài, em cần nhớ đúng từ khoá: mùa hạ – gió mùa Tây Nam – dải hội tụ nhiệt đới – bão. Nếu đề của em có sẵn bốn phương án, hãy chọn phương án nêu các yếu tố này, đồng thời loại phương án nhắc đến gió mùa Đông Bắc hoặc frông lạnh.

Vì sao mùa hạ Bắc Bộ mưa nhiều?

1. Gió mùa mùa hạ mang ẩm. Vào mùa hạ, vùng áp thấp phía lục địa châu Á rất mạnh, hút gió từ các vùng biển thổi vào. Luồng gió Tây Nam xuất phát từ Bắc Ấn Độ Dương (và tín phong bán cầu Nam vượt xích đạo) đi qua vùng biển nóng ẩm nên chứa nhiều hơi nước. Ở Bắc Bộ, gió còn có thành phần đông nam từ biển thổi vào, cũng rất ẩm.
2. Dải hội tụ nhiệt đới. Đây là nơi các luồng gió gặp nhau, không khí bị đẩy lên cao, ngưng kết thành mây dông. Dải này thường lên đến vĩ độ Bắc Bộ vào mùa hạ nên gây mưa rào, mưa dông diện rộng.
3. Bão. Các cơn bão và áp thấp nhiệt đới từ Biển Đông, Tây Thái Bình Dương đổ bộ vào, thường tập trung vào khoảng tháng 7 – 9, gây mưa rất lớn kéo dài nhiều ngày.
4. Địa hình. Các dãy núi cao và địa hình hướng vòng cung đón gió ẩm làm tăng lượng mưa ở sườn đón gió (điều kiện hỗ trợ, không phải nguyên nhân chính).

Loại trừ các yếu tố hay gây nhầm

Mẹo nhớ

• Mùa hạ = nóng + ẩm + mưa; mùa đông = lạnh + khô (Bắc Bộ).
• Gió mùa mùa hạ đến từ biển nên mang mưa; gió mùa mùa đông đến từ lục địa nên khô lạnh.
• Chuỗi nguyên nhân gây mưa mùa hạ: gió mùa Tây Nam → dải hội tụ → bão.

Lỗi sai thường gặp

• Chọn gió mùa Đông Bắc vì nghĩ rằng “Bắc Bộ” thì phải là gió từ phía bắc. Thực tế gió này làm mùa đông Bắc Bộ lạnh khô.
• Nhầm với hiện tượng phơn: gió Tây Nam vượt dãy Trường Sơn gây khô nóng ở Bắc Trung Bộ, nhưng điều đó không làm Bắc Bộ hết mưa.
• Chỉ ghi “gió mùa” mà không nói rõ là gió mùa mùa hạ (Tây Nam).

Luyện tập nhanh

1. Câu 1. Gió mùa nào gây mưa nhiều cho Bắc Bộ vào mùa hạ?
   Đáp án: gió mùa mùa hạ (Tây Nam), nóng ẩm từ biển thổi vào.
2. Câu 2. Vì sao mùa đông Bắc Bộ ít mưa hơn mùa hạ?
   Đáp án: gió mùa Đông Bắc xuất phát từ lục địa nên lạnh và khô; không có dải hội tụ nhiệt đới hay bão hoạt động mạnh.
3. Câu 3. Kể tên hai hiện tượng thời tiết gây mưa lớn ở Bắc Bộ vào tháng 7 – 9.
   Đáp án: dải hội tụ nhiệt đới và bão (hoặc áp thấp nhiệt đới).