Trả lời nhanh
Qua bài thơ về anh chị em, em hiểu rằng anh chị em trong nhà là những người ruột thịt, luôn yêu thương, nhường nhịn, chăm sóc và che chở cho nhau. Có thể giận hờn, tranh giành những chuyện nhỏ, nhưng tình cảm ấy vẫn bền chặt và là niềm hạnh phúc của cả gia đình.
Cách hiểu đề bài
Câu hỏi này thường xuất hiện sau khi học một bài thơ về anh, chị, em trong gia đình. Vì mỗi sách giáo khoa chọn một bài thơ khác nhau nên em hãy đọc lại bài của mình, rồi dùng các ý dưới đây để trả lời cho đúng với nội dung bài.
Muốn trả lời tốt, em tự hỏi ba điều: nhân vật nào nói với nhân vật nào, họ làm gì cho nhau, và cuối bài em cảm thấy thế nào.
Những điều bài thơ về anh chị em thường gửi gắm
- Anh chị em là người thân ruột thịt: cùng chung cha mẹ, cùng lớn lên dưới một mái nhà.
- Anh chị nhường nhịn, chăm sóc em: dắt em đi học, chia phần bánh, kể chuyện cho em ngủ.
- Em kính trọng, biết ơn anh chị: nghe lời, noi gương, nhớ những việc anh chị đã làm.
- Có lúc giận hờn nhưng rất mau làm lành: những cãi vã nhỏ không làm mất đi tình thân.
- Tình anh em làm gia đình êm ấm: cha mẹ vui khi thấy con thương yêu nhau.
Ba bài thơ ngắn tham khảo (tự sáng tác)
Ba bài dưới đây do biên tập viên viết để em hình dung các góc nhìn khác nhau về tình anh chị em. Em có thể đọc, học cách diễn đạt rồi tự viết bài của riêng mình.
Bài 1 – Chị dắt em đi
Chị dắt em qua con ngõ nhỏ
Tay chị ấm hơn nắng đầu mùa
Em nghe lời chị dặn như gió
Thấy đường xa bỗng hóa gần vừa.
Ý nghĩa: người chị lớn hơn luôn che chở em. Hình ảnh “tay chị ấm” cho thấy sự an tâm của em khi có chị bên cạnh.
Bài 2 – Anh chia bánh
Anh chia cho em nửa chiếc bánh
Phần to anh để lại phía em
Anh bảo: “Anh lớn rồi, không đói”
Mà bụng anh reo khẽ trong đêm.
Ý nghĩa: người anh âm thầm nhường nhịn em. Chi tiết “bụng anh reo” cho thấy anh cũng đói nhưng vẫn thương em hơn mình.
Bài 3 – Làm lành
Hôm qua giành nhau cây bút đỏ
Hôm nay em đặt bút cạnh anh
Không ai nói lời xin lỗi cả
Mà nụ cười đã nói thật nhanh.
Ý nghĩa: anh em có lúc giận nhau nhưng rất dễ làm lành, vì giữa họ là tình thân gắn bó.
Mẫu câu trả lời hoàn chỉnh
Qua bài thơ, em hiểu rằng anh chị em trong gia đình là những người thân thiết nhất của nhau. Anh chị luôn nhường nhịn, chăm sóc và bảo vệ em; em biết nghe lời và biết ơn anh chị. Dù đôi khi có giận hờn, anh chị em vẫn mau làm lành. Em sẽ yêu thương, nhường nhịn anh chị em của mình để gia đình luôn vui vẻ.
Mẫu trên gồm ba phần: nêu điều hiểu được, dẫn chứng bằng hành động trong bài, và liên hệ bản thân. Em nên giữ cấu trúc này khi làm bài.
Lỗi thường gặp
- Chỉ chép lại lời thơ mà không nói điều mình hiểu ra.
- Trả lời quá chung chung (“anh em phải yêu nhau”) mà không nêu việc làm cụ thể trong bài.
- Quên phần liên hệ: em đã làm gì để thương yêu anh chị em mình.
Mẹo nhớ
Nhớ ba chữ “thương – nhường – hòa”: thương nhau như ruột thịt, nhường nhau phần ngon phần tốt, hòa thuận sau những lần giận hờn.
Bài luyện tập
- Đề: Trong bài thơ 2 (Anh chia bánh), chi tiết nào cho thấy anh rất thương em?
Đáp án gợi ý: Anh chia phần to cho em, nói mình không đói nhưng bụng lại reo; chi tiết ấy cho thấy anh hy sinh âm thầm vì em. - Đề: Viết 2 câu nói về việc em làm để thể hiện tình cảm với anh/chị/em của mình.
Đáp án gợi ý: Em giúp em nhỏ cất đồ chơi mỗi tối. Khi chị bận học, em tự giác không làm ồn. - Đề: Viết tiếp hai câu thơ cho bài 3 để nói về việc hai anh em cùng đi học.
Đáp án gợi ý: “Sáng nay hai đứa cùng đi học / Hai chiếc cặp song song bước đều.” (em có thể viết câu khác, miễn đúng chủ đề).
Câu hỏi thường gặp
Bài thơ về anh chị em thường có nội dung chính là gì?
Nội dung chính là ca ngợi tình cảm gắn bó, sự yêu thương, nhường nhịn, chăm sóc và che chở giữa anh chị em ruột thịt trong gia đình.
Làm thế nào để trả lời câu hỏi “bài thơ cho em hiểu điều gì”?
Em nêu điều hiểu được (tình anh chị em là thiêng liêng), dẫn một vài hành động hoặc hình ảnh trong bài làm dẫn chứng, rồi liên hệ việc em sẽ làm với anh chị em mình.
Những bài thơ trong trang này có phải của nhà thơ nổi tiếng không?
Không. Ba bài thơ ngắn là bài tự sáng tác để minh họa cách cảm nhận. Nếu đề hỏi về một bài thơ cụ thể trong sách, em cần đọc lại bài đó để trả lời đúng.
Anh chị em giận nhau thì nên làm gì?
Em nên bình tĩnh, nói lời xin lỗi hoặc chủ động làm lành, nhường nhịn nhau. Tình anh chị em quan trọng hơn món đồ hay chuyện nhỏ vừa tranh giành.