Trả lời nhanh
Câu hỏi này thường cho 4 tên dòng biển, trong đó chỉ một dòng nóng. Các dòng biển nóng hay gặp là Gơn-xtrim, Cư-rô-si-ô, Bra-xin, Đông Úc, Mũi Kim. Ngược lại, Pê-ru, Ca-li-phoóc-ni-a, Ben-ghê-la, Tây Úc, Lab-ra-đô, Ca-na-ri là dòng lạnh. Em chỉ cần đối chiếu từng phương án với danh sách dưới đây.
Dòng biển nóng và dòng biển lạnh là gì?
Dòng biển là những dòng nước chảy tương đối ổn định trong biển và đại dương. Dòng biển nóng có nhiệt độ nước cao hơn vùng nước xung quanh. Dòng biển lạnh có nhiệt độ nước thấp hơn vùng nước xung quanh.
Điểm cần nhớ là “nóng” hay “lạnh” chỉ là so sánh với nước hai bên. Một dòng nóng ở vĩ độ cao vẫn có thể lạnh hơn một dòng lạnh ở vùng nhiệt đới.
Bảng các dòng biển nóng thường gặp
| Đại dương | Dòng biển nóng |
|---|---|
| Đại Tây Dương | Gơn-xtrim (Gulf Stream), Bra-xin, Bắc Đại Tây Dương, Bắc Xích Đạo, Nam Xích Đạo |
| Thái Bình Dương | Cư-rô-si-ô (Kuroshio), Đông Úc, Bắc Xích Đạo, Nam Xích Đạo, A-la-xca |
| Ấn Độ Dương | Mô-dăm-bích, Mũi Kim (A-gu-lát), Xô-ma-li (mùa hè), Nam Xích Đạo |
Bảng các dòng biển lạnh thường gặp
| Đại dương | Dòng biển lạnh |
|---|---|
| Đại Tây Dương | Lab-ra-đô, Ca-na-ri, Ben-ghê-la, Phôn-len (Man-vi-nát), Đông Grin-len |
| Thái Bình Dương | Ca-li-phoóc-ni-a, Pê-ru (Hum-bôn), Ôi-a-si-ô (Cu-rin) |
| Ấn Độ Dương | Tây Úc |
| Vòng quanh Nam Cực | Gió Tây (Tây Gió) |
Quy luật giúp đoán nhanh dòng nóng – lạnh
- Ở vùng nhiệt đới và ôn đới, bờ đông của lục địa (tức bờ tây đại dương) thường có dòng nóng, chảy từ xích đạo lên vĩ độ cao. Ví dụ: Gơn-xtrim (Bắc Mỹ), Cư-rô-si-ô (Đông Á), Bra-xin (Nam Mỹ), Đông Úc.
- Ở bờ tây của lục địa (bờ đông đại dương) thường có dòng lạnh, chảy từ vĩ độ cao về phía xích đạo. Ví dụ: Ca-li-phoóc-ni-a, Pê-ru, Ben-ghê-la, Tây Úc, Ca-na-ri.
- Dòng lạnh xuất phát từ vùng cực (Lab-ra-đô, Ôi-a-si-ô, Đông Grin-len) mang nước lạnh xuống phía nam, thường chảy dọc bờ đông các lục địa ở vĩ độ cao.
- Các dòng Xích Đạo nằm ở vùng nhiệt đới nên là dòng nóng.
Mẹo nhớ
Hãy nhớ cặp “bờ đông – nóng, bờ tây – lạnh” cho vùng nhiệt đới, ôn đới (tính theo lục địa). Sau đó nhớ riêng bốn dòng nóng “vàng”: Gơn-xtrim, Cư-rô-si-ô, Bra-xin, Đông Úc. Nếu phương án có tên Pê-ru, Ca-li-phoóc-ni-a hay Ben-ghê-la thì loại ngay vì đều là dòng lạnh.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm dòng Tây Úc (lạnh) với Đông Úc (nóng): hai dòng nằm ở hai phía đối diện của lục địa, tính chất ngược nhau.
- Nhầm dòng Gió Tây với dòng nóng vì cái tên “Gió Tây” gợi đến Tây Âu ấm áp. Thực tế đây là dòng lạnh vòng quanh Nam Cực. Tây Âu ấm nhờ dòng Bắc Đại Tây Dương (nhánh của Gơn-xtrim).
- Nhầm Pê-ru (lạnh) với Bra-xin (nóng) vì cùng ở Nam Mỹ. Pê-ru ở bờ tây, Bra-xin ở bờ đông.
Ảnh hưởng của dòng biển nóng đến khí hậu
Dòng biển nóng làm không khí phía trên ấm và ẩm hơn, nên vùng ven bờ có mưa nhiều hơn. Gơn-xtrim và dòng Bắc Đại Tây Dương giúp Tây Bắc Âu ấm hơn nhiều so với các nơi cùng vĩ độ. Ngược lại, dòng lạnh làm khí hậu ven bờ khô, ít mưa, như hoang mạc Atacama (Chi-lê) gần dòng Pê-ru hay hoang mạc Na-míp gần dòng Ben-ghê-la.
Bài luyện tập
- Dòng biển nào là dòng nóng: Ca-na-ri, Cư-rô-si-ô, Lab-ra-đô hay Tây Úc?
Đáp án: Cư-rô-si-ô. Ba dòng còn lại là dòng lạnh. - Vì sao ven bờ Tây Nam Phi có hoang mạc?
Đáp án: Dòng lạnh Ben-ghê-la làm không khí ven bờ lạnh, khó bốc hơi nên ít mây, ít mưa, hình thành hoang mạc. - Dòng biển Bra-xin chảy ở bờ nào của Nam Mỹ và có tính chất gì?
Đáp án: Bờ đông Nam Mỹ, là dòng biển nóng.
Lưu ý: nếu đề của em có các phương án cụ thể, hãy đối chiếu từng tên với hai bảng trên rồi chọn dòng nằm trong bảng dòng nóng.
Câu hỏi thường gặp
Dòng biển nóng tiêu biểu nhất là dòng nào?
Gơn-xtrim ở Đại Tây Dương và Cư-rô-si-ô ở Thái Bình Dương là hai dòng biển nóng tiêu biểu nhất, thường xuất hiện trong đề trắc nghiệm.
Dòng Pê-ru là dòng nóng hay lạnh?
Dòng Pê-ru (Hum-bôn) là dòng biển lạnh, chảy dọc bờ tây Nam Mỹ từ vĩ độ cao về xích đạo.
Làm sao phân biệt nhanh dòng biển nóng và lạnh?
Ở vùng nhiệt đới và ôn đới, dòng nóng thường nằm ở bờ đông lục địa, dòng lạnh ở bờ tây lục địa. Dòng xuất phát từ vùng cực là dòng lạnh.
Dòng Tây Úc và Đông Úc khác nhau thế nào?
Dòng Đông Úc là dòng nóng, còn dòng Tây Úc là dòng lạnh vì chúng nằm ở hai phía đối diện của lục địa Ô-xtrây-li-a.