Trả lời nhanh
Câu 2 trang 13 VBT Khoa học 5 có đáp án: 2.1 – a (con gái dậy thì khoảng 10 đến 15 tuổi); 2.2 – c (con trai khoảng 13 đến 17 tuổi); 2.3 – c (con gái có kinh nguyệt); 2.4 – d (con trai có hiện tượng xuất tinh). Câu 3 trang 14: tuổi dậy thì quan trọng vì cơ thể, cơ quan sinh dục, tình cảm và các mối quan hệ đều thay đổi mạnh.
Bài 6 nằm trong chủ đề “Con người và sức khoẻ” của Khoa học lớp 5. Phần vở bài tập trang 13, 14 gồm ba câu: một câu nối, một câu trắc nghiệm bốn ý nhỏ và một câu hỏi lí giải. Dưới đây thầy cô hướng dẫn từng câu, kèm giải thích vì sao chọn đáp án để các em không học vẹt. Muốn ôn phần kiến thức gốc, các em xem thêm bài lý thuyết ở phần SGK: Khoa học lớp 5 trang 14, 15 Bài 6: Từ lúc mới sinh đến tuổi dậy thì.
Kiến thức cần nhớ trước khi làm bài
- Cuộc đời con người đi qua nhiều giai đoạn. Từ lúc mới sinh đến khi dậy thì, cơ thể lớn lên và học được nhiều kĩ năng mới: biết lẫy, bò, đi, nói, rồi đến đi học, kết bạn.
- Tuổi dậy thì là giai đoạn chuyển từ trẻ em sang người lớn. Ở giai đoạn này cơ thể thay đổi nhanh về thể chất, tình cảm và quan hệ xã hội.
- Theo SGK, con gái thường dậy thì trong khoảng 10 đến 15 tuổi, con trai trong khoảng 13 đến 17 tuổi.
- Con gái dậy thì sớm hơn con trai vài năm. Đó là điều bình thường, không phải chậm hay nhanh bất thường.
Câu 1 (trang 13): Nối cột A với cột B cho phù hợp
Đây là dạng nối tên giai đoạn (hoặc đặc điểm) với nội dung tương ứng. Vì đề trong vở là hình khung chữ nên thầy cô hướng dẫn cách làm thay vì ghi lại từng cặp. Các em làm theo ba bước:
- Đọc cả hai cột trước, gạch chân từ khoá như “tuổi dậy thì”, “kinh nguyệt”, “xuất tinh”, “tình cảm”, “cân nặng”.
- Nối trước những cặp chắc chắn. Ví dụ: nội dung nói về cơ quan sinh dục phát triển, con gái có kinh nguyệt, con trai xuất tinh thì nối với tuổi dậy thì.
- Các cặp còn lại nối bằng cách loại trừ, rồi đối chiếu với bảng đặc điểm các giai đoạn trong SGK trang 14, 15.
Mẹo nhớ: giai đoạn càng nhỏ tuổi thì đặc điểm càng thiên về tập các hoạt động cơ bản (bò, đi, nói); giai đoạn càng lớn thì đặc điểm càng thiên về thay đổi cơ thể, suy nghĩ và quan hệ xã hội.
Câu 2 (trang 13): Khoanh vào chữ cái trước câu trả lời đúng
2.1. Tuổi dậy thì ở con gái thường bắt đầu vào khoảng nào?
Đáp án: a. Từ 10 đến 15 tuổi.
- b (13–17) là khoảng tuổi dậy thì của con trai, các em hay nhầm hai khoảng này.
- c (10–19) là khoảng “vị thành niên” nói chung, rộng hơn nhiều, không phải khoảng dậy thì theo SGK.
- d (15–19) là giai đoạn sau, khi nhiều bạn nữ đã qua giai đoạn dậy thì.
2.2. Tuổi dậy thì ở con trai thường bắt đầu vào khoảng nào?
Đáp án: c. Từ 13 đến 17 tuổi.
- a (10–15) là của con gái.
- b (15–19) và d (10–19) không đúng khoảng mà SGK nêu.
| Đối tượng | Khoảng tuổi dậy thì (theo SGK) | Dấu hiệu chính thức |
|---|---|---|
| Con gái | Khoảng 10 – 15 tuổi | Có kinh nguyệt |
| Con trai | Khoảng 13 – 17 tuổi | Có hiện tượng xuất tinh |
Mẹo nhớ: “gái sớm, trai muộn” – số tuổi của con gái nhỏ hơn (10 – 15), của con trai lớn hơn (13 – 17).
2.3. Dấu hiệu nào cho biết người con gái đã chính thức bước vào tuổi dậy thì?
Đáp án: c. Có kinh nguyệt.
- a, b: cơ quan sinh dục và chiều cao, cân nặng thay đổi nhanh là những biến đổi diễn ra dần trong tuổi dậy thì, chưa phải mốc “chính thức”.
- d: mụn trứng cá có thể xuất hiện ở cả nam và nữ, do thay đổi nội tiết, không phải dấu hiệu đặc trưng để xác định.
2.4. Dấu hiệu nào cho biết người con trai đã chính thức bước vào tuổi dậy thì?
Đáp án: d. Có hiện tượng xuất tinh.
- a, b: là biến đổi chung, diễn ra từ từ.
- c: vỡ giọng là dấu hiệu đi kèm của con trai, nhưng không đủ để khẳng định đã “chính thức” dậy thì.
Cách nghĩ chung cho 2.3 và 2.4: mốc chính thức phải gắn với hoạt động đầu tiên của cơ quan sinh dục – kinh nguyệt ở con gái, xuất tinh ở con trai.
Câu 3 (trang 14): Tại sao nói tuổi dậy thì có tầm quan trọng đặc biệt đối với cuộc đời mỗi con người?
Các em có thể trình bày theo hai ý lớn, mỗi ý có ví dụ:
- Về cơ thể: cơ thể lớn nhanh cả về chiều cao lẫn cân nặng. Cơ quan sinh dục bắt đầu phát triển và hoạt động: con gái có kinh nguyệt, con trai có hiện tượng xuất tinh. Đây là nền tảng để sau này trưởng thành.
- Về tình cảm, suy nghĩ, quan hệ xã hội: các bạn dễ xúc động, muốn tự lập, quan tâm hơn đến bạn bè và ý kiến của mọi người, bắt đầu có những rung cảm mới.
Câu trả lời mẫu: Tuổi dậy thì quan trọng đặc biệt vì đây là lúc cơ thể thay đổi nhanh, cơ quan sinh dục bắt đầu phát triển và hoạt động; đồng thời tình cảm, suy nghĩ và các mối quan hệ xã hội cũng thay đổi nhiều. Những gì ta làm, ăn uống, học tập, rèn luyện trong giai đoạn này ảnh hưởng đến sức khoẻ và nhân cách sau này.
Điểm cộng khi làm bài: nhắc đến cả thể chất và tinh thần, vì nếu chỉ nêu một ý, câu trả lời mới đạt một nửa.
Lỗi sai thường gặp
- Đảo khoảng tuổi giữa con trai và con gái (nhầm 2.1 với 2.2).
- Chọn “10 đến 19 tuổi” vì thấy khoảng rộng, “chắc ăn”. Đây là phương án gây nhiễu, vì khoảng đó là của vị thành niên chứ không phải khoảng dậy thì SGK nêu.
- Chọn “vỡ giọng” hoặc “trứng cá” cho dấu hiệu chính thức. Hãy nhớ: dấu hiệu chính thức là kinh nguyệt (nữ), xuất tinh (nam).
- Câu 3 chỉ nêu biến đổi cơ thể, quên biến đổi tình cảm – xã hội.
Bài luyện tập thêm (có đáp án)
Bài 1. Bạn Lan 11 tuổi, bạn Minh 11 tuổi. Lan đã có những thay đổi rõ rệt về cơ thể, Minh thì chưa. Điều này có đáng lo không? Vì sao?
Đáp án: Không đáng lo. Con gái bước vào tuổi dậy thì sớm hơn con trai (khoảng 10–15 tuổi so với 13–17 tuổi), nên ở cùng tuổi, bạn nữ thường thay đổi sớm hơn bạn nam.
Bài 2. Điền vào chỗ trống: “Dấu hiệu chính thức cho biết con gái bước vào tuổi dậy thì là ……, còn con trai là hiện tượng ……”.
Đáp án: có kinh nguyệt; xuất tinh.
Bài 3. Nêu hai việc làm tốt cho sức khoẻ của em trong tuổi dậy thì và giải thích.
Gợi ý: (1) Ăn uống đủ chất, đủ bữa vì cơ thể lớn nhanh cần nhiều năng lượng; (2) tập thể dục, ngủ đủ giấc và chia sẻ với bố mẹ, thầy cô khi có điều băn khoăn để giữ tinh thần thoải mái.
Tổng kết nhanh
- Con gái dậy thì khoảng 10 – 15 tuổi, con trai khoảng 13 – 17 tuổi.
- Dấu hiệu chính thức: kinh nguyệt (nữ), xuất tinh (nam).
- Tuổi dậy thì quan trọng vì thay đổi cả về cơ thể lẫn tình cảm, suy nghĩ, quan hệ xã hội.
Câu hỏi thường gặp
Đáp án câu 2 trang 13 VBT Khoa học lớp 5 Bài 6 là gì?
2.1 chọn a (con gái 10–15 tuổi); 2.2 chọn c (con trai 13–17 tuổi); 2.3 chọn c (có kinh nguyệt); 2.4 chọn d (có hiện tượng xuất tinh).
Vì sao con gái dậy thì sớm hơn con trai?
Theo SGK, khoảng tuổi dậy thì của con gái (khoảng 10–15) bắt đầu sớm hơn của con trai (khoảng 13–17). Đây là đặc điểm bình thường của sự phát triển cơ thể.
Vỡ giọng có phải dấu hiệu chính thức dậy thì ở con trai không?
Không. Vỡ giọng chỉ là biến đổi đi kèm. Dấu hiệu chính thức ở con trai là có hiện tượng xuất tinh.
Câu 3 trang 14 cần nêu những ý nào?
Cần nêu hai ý: cơ thể phát triển nhanh, cơ quan sinh dục bắt đầu hoạt động (kinh nguyệt, xuất tinh) và những biến đổi về tình cảm, suy nghĩ, quan hệ xã hội.