Hàm ếch sóng vỗ thuộc địa hình nào? Giải thích và cách nhớ

Hàm ếch sóng vỗ là gì?

Hàm ếch sóng vỗ là chỗ lõm sâu vào chân vách đá ven biển, nằm ngay ở mực nước mà sóng thường xuyên vỗ tới. Nhìn từ xa, phần đá phía trên nhô ra còn phần dưới thụt vào, giống cái hàm của con ếch đang há.

Đây là một trong ba dạng địa hình điển hình của bờ biển bị mài mòn: vách biển, hàm ếch sóng vỗ và bậc thềm sóng vỗ.

Vì sao hàm ếch sóng vỗ lại do sóng biển tạo nên?

Quá trình hình thành diễn ra theo các bước sau:

1. Sóng biển mang theo cát, sỏi đập liên tục vào chân bờ đá, làm đá bị bào mòn, nứt vỡ.
2. Đá ở sát mực nước bị phá hoại mạnh nhất nên chân vách bị khoét lõm dần vào trong, tạo thành hàm ếch.
3. Phần đá phía trên mất chỗ dựa, treo lơ lửng rồi sụp xuống. Vách biển lùi dần vào đất liền.
4. Nền đá còn lại ở chân vách bị sóng mài phẳng, hình thành bậc thềm sóng vỗ.

Tác nhân chính là sóng (kèm thuỷ triều), nên ta xếp hàm ếch vào địa hình do sóng biển, chứ không phải do nước ngầm hay băng.

Phân biệt với các địa hình khác

Tác nhân	Ví dụ địa hình	Có phải hàm ếch sóng vỗ?
Sóng biển (xâm thực)	Vách biển, hàm ếch, bậc thềm sóng vỗ	Có
Sóng biển (bồi tụ)	Bãi biển, doi cát	Không, đây là dạng bồi tụ
Nước chảy trên mặt	Thung lũng sông, bãi bồi	Không
Hoà tan đá vôi	Hang động, thạch nhũ	Không
Gió	Đồi cát, nấm đá	Không
Băng hà	Thung lũng chữ U	Không

Mẹo nhớ

• Thấy từ “sóng vỗ” trong tên gọi thì nghĩ ngay đến tác nhân là sóng biển.
• Nhớ cụm ba món đi liền nhau: vách – hàm – thềm (vách biển, hàm ếch, thềm sóng vỗ) đều là địa hình mài mòn.
• Xâm thực thì khoét, lõm, lùi; bồi tụ thì cát, bãi, doi.

Lỗi sai thường gặp

• Nhầm với hang động đá vôi vì cũng có chỗ lõm. Hang karst do nước hoà tan đá, còn hàm ếch sóng vỗ nằm ở mép nước biển.
• Xếp vào địa hình bồi tụ. Hàm ếch là nơi đá bị lấy đi, không phải nơi vật liệu tích tụ.
• Quên rằng ở một số đảo đá vôi (như vùng vịnh Hạ Long) chân đảo cũng có ngấn lõm. Đó là kết quả tác động của nước biển lên đá, ở đây ta vẫn xem là tác động của biển, không phải gió hay băng.

Bài luyện tập

Câu 1. Điền vào chỗ trống: “Sóng đánh vào chân vách đá lâu ngày tạo ra chỗ lõm gọi là …”.
Đáp án: hàm ếch sóng vỗ.

Câu 2. Sau khi phần đá phía trên hàm ếch sụp đổ, dạng địa hình nào xuất hiện ở chân vách?
Đáp án: bậc thềm sóng vỗ (nền đá bị sóng mài phẳng), còn vách biển lùi sâu vào đất liền.

Câu 3. Bãi biển cát và hàm ếch sóng vỗ đều do sóng tạo nên. Chúng khác nhau ở điểm nào?
Đáp án: hàm ếch do sóng xâm thực (phá huỷ đá), bãi biển do sóng bồi tụ (lắng đọng cát, sỏi).

Câu hỏi thường gặp

Hàm ếch sóng vỗ thuộc địa hình nào?

Hàm ếch sóng vỗ thuộc địa hình bờ biển do sóng biển tạo nên, cụ thể là dạng xâm thực (mài mòn) ở chân vách đá.

Hàm ếch sóng vỗ hình thành như thế nào?

Sóng mang theo cát sỏi đập liên tục vào chân vách đá, khoét lõm chân vách thành hàm ếch. Phần đá phía trên sau đó có thể sụp xuống.

Hàm ếch sóng vỗ khác hang động karst ra sao?

Hàm ếch sóng vỗ do sóng biển đập, mài mòn đá ở sát mực nước biển. Hang karst do nước hoà tan đá vôi, thường nằm sâu trong núi.

Sau hàm ếch sóng vỗ sẽ hình thành dạng địa hình gì?

Khi phần đá trên sụp đổ, vách biển lùi dần vào đất liền và để lại bậc thềm sóng vỗ ở chân vách.

Bài học liên quan

• Càng về vĩ độ cao thì nhiệt độ trung bình năm càng giảm
• Mực nước ngầm đổi theo mưa, đá thấm, bơm và mùa
• Ở vùng địa hình dốc, đất thường không có đặc điểm nào sau đây?
• Hồ có nguồn gốc nội sinh gồm những loại nào? Giải thích và ví dụ
• Độ muối của nước biển phụ thuộc vào những yếu tố nào?
• Từ xích đạo về cực của Trái Đất lần lượt có các khối khí nào?