Trả lời nhanh
Vùng có năng suất lúa cao (lớn) nhất nước ta theo cách hỏi quen thuộc trong đề Địa lí là Đồng bằng sông Hồng, vì đây là vùng có trình độ thâm canh cao, đất phù sa màu mỡ, thủy lợi tốt và dân cư đông, kinh nghiệm trồng lúa lâu đời. Nếu đề hỏi diện tích hoặc sản lượng lúa lớn nhất thì đáp án là Đồng bằng sông Cửu Long.
Đọc kĩ đề: “năng suất” khác “sản lượng” và “diện tích”
Rất nhiều bạn mất điểm câu này vì gộp ba khái niệm làm một. Hãy nhớ mối quan hệ: sản lượng = diện tích × năng suất.
- Năng suất: số tạ (hoặc tấn) thu được trên 1 ha gieo trồng. Nó phản ánh mức độ thâm canh.
- Diện tích: tổng số ha gieo trồng lúa của vùng.
- Sản lượng: tổng số tấn thóc thu được.
Một vùng có thể rộng nhất, sản lượng nhiều nhất nhưng năng suất chưa chắc đứng đầu. Đồng bằng sông Cửu Long chính là trường hợp như vậy.
Bảng so sánh hai vùng trọng điểm lúa
| Tiêu chí | Đồng bằng sông Hồng | Đồng bằng sông Cửu Long |
|---|---|---|
| Vị thế nổi bật | Năng suất lúa cao nhất cả nước (trong cách hỏi của đề thi) | Diện tích và sản lượng lúa lớn nhất cả nước |
| Quy mô đồng bằng | Nhỏ hơn, đất nông nghiệp bị thu hẹp dần do đô thị hóa | Rộng lớn, đất phù sa và đất phèn, mặn rộng |
| Đặc điểm sản xuất | Thâm canh cao, hệ thống đê điều và thủy lợi hoàn chỉnh, lao động giàu kinh nghiệm | Sản xuất quy mô lớn, nhiều vụ, gắn với xuất khẩu gạo |
| Vai trò | Bảo đảm lương thực cho vùng đông dân và vùng phụ cận | Vựa lúa quốc gia, cung cấp phần lớn gạo xuất khẩu |
Vì sao Đồng bằng sông Hồng có năng suất lúa cao?
- Đất phù sa màu mỡ do hệ thống sông Hồng và sông Thái Bình bồi đắp.
- Thủy lợi và đê điều phát triển từ lâu, chủ động tưới tiêu, giảm rủi ro ngập úng.
- Thâm canh: dùng giống tốt, bón phân, phòng trừ sâu bệnh, tăng vụ trên diện tích hạn chế.
- Nguồn lao động dồi dào, giàu kinh nghiệm trồng lúa nước, thị trường tiêu thụ lớn.
Ngược lại, vì đất ít và dân đông nên người nông dân buộc phải tăng năng suất trên từng đơn vị diện tích. Đây là ý “ăn điểm” khi giải thích.
Loại trừ các vùng khác
- Đồng bằng sông Cửu Long: đứng đầu về diện tích và sản lượng, không phải tiêu chí năng suất theo cách hỏi quen thuộc của đề.
- Duyên hải Nam Trung Bộ, Bắc Trung Bộ: đồng bằng nhỏ hẹp, đất kém màu mỡ hơn, thiên tai thường xuyên, sản lượng không cao.
- Trung du và miền núi Bắc Bộ, Tây Nguyên: địa hình đồi núi, lúa chỉ trồng ở thung lũng, cánh đồng nhỏ.
- Đông Nam Bộ: thế mạnh là cây công nghiệp lâu năm như cao su, hồ tiêu, không phải lúa.
Mẹo nhớ nhanh
Nhớ câu: “Hồng – chất lượng (năng suất), Cửu Long – số lượng (diện tích, sản lượng).” Gặp từ “năng suất” thì nghĩ đến thâm canh ở châu thổ sông Hồng. Gặp “sản lượng”, “diện tích”, “xuất khẩu gạo” thì nghĩ đến vựa lúa miền Tây.
Lỗi sai thường gặp
- Thấy “lúa” là chọn ngay Đồng bằng sông Cửu Long mà không đọc kĩ chữ “năng suất”.
- Giải thích bằng “đất rộng” cho năng suất cao. Đất rộng làm tăng diện tích, không quyết định năng suất.
- Dùng số liệu cũ trong bài tự luận. Số liệu năng suất của hai đồng bằng chênh nhau không nhiều và thay đổi theo từng năm, nên khi làm bài cần bám theo Atlat hoặc bảng số liệu đề cho.
Bài luyện tập
- Điền khuyết: Vùng có sản lượng lúa lớn nhất nước ta là ………; vùng có năng suất lúa cao nhất là ………
Đáp án: Đồng bằng sông Cửu Long; Đồng bằng sông Hồng. - Tính toán (ví dụ tự đặt): Một vùng gieo trồng 200 nghìn ha lúa với năng suất 60 tạ/ha. Tính sản lượng.
Đáp án: 200 000 ha × 60 tạ/ha = 12 000 000 tạ = 1,2 triệu tấn. - Giải thích: Vì sao Đồng bằng sông Hồng đất ít nhưng năng suất lúa vẫn cao?
Gợi ý: đất phù sa tốt, thủy lợi hoàn chỉnh, thâm canh tăng vụ, lao động giàu kinh nghiệm.
Câu hỏi thường gặp
Vùng có năng suất lúa cao nhất nước ta là vùng nào?
Theo cách hỏi quen thuộc trong đề Địa lí, đó là Đồng bằng sông Hồng, nhờ đất phù sa màu mỡ, thủy lợi tốt và trình độ thâm canh cao.
Vùng có sản lượng lúa lớn nhất nước ta là vùng nào?
Đồng bằng sông Cửu Long. Vùng này có diện tích gieo trồng lớn nhất nên sản lượng lúa và lượng gạo xuất khẩu cũng lớn nhất cả nước.
Vì sao Đồng bằng sông Cửu Long sản lượng lớn nhưng không phải năng suất cao nhất?
Vì sản lượng phụ thuộc chủ yếu vào diện tích, còn năng suất phản ánh mức thâm canh trên mỗi hecta. Đồng bằng sông Cửu Long rộng nên sản lượng lớn.
Công thức liên hệ giữa sản lượng, diện tích và năng suất là gì?
Sản lượng = diện tích × năng suất. Biết hai đại lượng bất kì thì tính được đại lượng còn lại, chú ý đổi đơn vị tạ, tấn cho đúng.