Trả lời nhanh
Sơ đồ các biểu hiện của biến đổi khí hậu đặt “Biến đổi khí hậu” ở giữa, tỏa ra 4 nhánh chính: nhiệt độ Trái Đất tăng; băng tan và mực nước biển dâng; thiên tai, thời tiết cực đoan gia tăng; lượng mưa và các mùa thay đổi thất thường. Mỗi nhánh ghi thêm 2–3 ví dụ cụ thể, ưu tiên ví dụ ở Việt Nam.
Sơ đồ mẫu về các biểu hiện của biến đổi khí hậu
Biến đổi khí hậu là sự thay đổi của khí hậu trong thời gian dài (hàng chục năm trở lên) so với trung bình nhiều năm trước đó. Hiện nay, biểu hiện rõ nhất là Trái Đất nóng lên. Em có thể vẽ sơ đồ như hình dưới rồi bổ sung ví dụ bằng màu bút khác.
Giải thích từng nhánh của sơ đồ
1. Nhiệt độ tăng, Trái Đất nóng lên
- Nhiệt độ trung bình toàn cầu hiện cao hơn khoảng 1,1 °C so với thời kỳ trước công nghiệp.
- Những năm gần đây liên tục xuất hiện các đợt nắng nóng kỷ lục, mùa hè kéo dài hơn.
2. Băng tan và mực nước biển dâng
- Băng ở hai cực và các sông băng trên núi cao tan nhanh hơn.
- Nước biển nóng lên nở ra, cộng với nước băng tan nên mực nước biển dâng, đe dọa vùng đồng bằng thấp ven biển và các đảo thấp.
- Ở Việt Nam, Đồng bằng sông Cửu Long chịu tác động mạnh: ngập, sạt lở, xâm nhập mặn sâu vào đất liền.
3. Thiên tai và thời tiết cực đoan gia tăng
- Bão mạnh hơn, mưa lớn gây lũ quét, sạt lở đất ở miền núi.
- Hạn hán kéo dài, cháy rừng, rét đậm rét hại bất thường.
4. Mưa và các mùa thay đổi
- Lượng mưa phân bố không đều: nơi mưa quá nhiều, nơi thiếu nước.
- Mùa mưa, mùa khô đến sớm hoặc muộn hơn so với quy luật cũ nên ảnh hưởng đến lịch gieo trồng.
Mở rộng sơ đồ: nguyên nhân, hậu quả, ứng phó
Nếu đề yêu cầu sơ đồ đầy đủ hơn, em thêm ba nhánh phụ theo bảng sau.
| Nhánh | Nội dung cần ghi |
|---|---|
| Nguyên nhân | Khí thải nhà kính (CO2, CH4) tăng do đốt than, dầu, khí; phá rừng; chăn nuôi, sản xuất nông nghiệp; một số nguyên nhân tự nhiên (hoạt động núi lửa…) nhưng chiếm phần nhỏ so với hoạt động của con người |
| Hậu quả | Mất đất ở ven biển, thiếu nước ngọt, giảm năng suất cây trồng, dịch bệnh, thiệt hại về người và tài sản, suy giảm đa dạng sinh học |
| Ứng phó | Giảm phát thải (dùng năng lượng sạch, tiết kiệm điện), trồng và bảo vệ rừng, xây đê, chuyển đổi giống cây trồng, nâng cao ý thức cộng đồng |
Mẹo vẽ sơ đồ đẹp và dễ nhớ
- Mỗi nhánh dùng một màu, chỉ viết từ khóa, không chép cả câu dài.
- Thêm biểu tượng nhỏ: nhiệt kế, giọt nước, đám mây bão… giúp nhớ nhanh.
- Nhớ nhanh 4 biểu hiện bằng câu: “Nóng – Tan – Dữ – Lệch”: nóng lên, băng tan, thiên tai dữ dội, mưa mùa lệch quy luật.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm thời tiết với khí hậu: một trận bão hay một ngày nóng chưa phải là biến đổi khí hậu; phải là xu hướng kéo dài nhiều năm.
- Viết “nguyên nhân” lẫn vào “biểu hiện”. Ví dụ, khí thải nhà kính là nguyên nhân, không phải biểu hiện.
- Chỉ nêu ví dụ chung chung, không gắn với Việt Nam hay địa phương mình.
Luyện tập
- Phân loại: “Mực nước biển dâng”, “đốt nhiên liệu hóa thạch”, “hạn hán kéo dài”, “chặt phá rừng”. Câu nào là biểu hiện, câu nào là nguyên nhân?
Đáp án: Biểu hiện: mực nước biển dâng, hạn hán kéo dài. Nguyên nhân: đốt nhiên liệu hóa thạch, chặt phá rừng. - Vận dụng: Nêu một biểu hiện của biến đổi khí hậu ở địa phương em và một việc học sinh có thể làm để ứng phó.
Gợi ý: Nắng nóng gay gắt kéo dài hơn → trồng thêm cây xanh ở sân trường, tắt điện khi không dùng, hạn chế đồ nhựa dùng một lần. - Giải thích: Vì sao băng tan làm mực nước biển dâng?
Gợi ý: Băng trên lục địa tan chảy thành nước đổ ra đại dương làm tăng lượng nước; đồng thời nước biển ấm lên nên giãn nở, thể tích tăng.
Tóm tắt
Biến đổi khí hậu biểu hiện ở bốn mặt chính: nhiệt độ tăng, băng tan – nước biển dâng, thiên tai cực đoan nhiều hơn, mưa và mùa thay đổi. Khi vẽ sơ đồ, em nên giữ bố cục rõ ràng, ngắn gọn và có ví dụ ở Việt Nam để bài làm sinh động, dễ ghi nhớ.
Câu hỏi thường gặp
Biến đổi khí hậu có những biểu hiện chính nào?
Bốn biểu hiện chính: nhiệt độ Trái Đất tăng; băng tan và mực nước biển dâng; thiên tai, thời tiết cực đoan (bão, lũ, hạn hán, rét hại) gia tăng; lượng mưa và các mùa thay đổi thất thường.
Nguyên nhân chính của biến đổi khí hậu hiện nay là gì?
Chủ yếu do hoạt động của con người làm tăng khí nhà kính như CO2, CH4: đốt than, dầu, khí; phá rừng; một số hoạt động nông nghiệp, chăn nuôi. Nguyên nhân tự nhiên có nhưng chiếm phần nhỏ.
Biến đổi khí hậu khác thời tiết thay đổi như thế nào?
Thời tiết là trạng thái khí quyển trong thời gian ngắn ở một nơi. Biến đổi khí hậu là sự thay đổi trung bình của khí hậu kéo dài hàng chục năm trở lên.
Việt Nam chịu ảnh hưởng của biến đổi khí hậu ra sao?
Việt Nam chịu tác động rõ qua bão, lũ, hạn hán, nước biển dâng và xâm nhập mặn, nhất là ở Đồng bằng sông Cửu Long và các vùng ven biển.