Trả lời nhanh
Ngành vật lí học là ngành khoa học nghiên cứu về các dạng vận động của vật chất (chất) và năng lượng, cùng những quy luật chi phối chúng. Vì vậy, nếu đề cho “chất” và “năng lượng” ở hai phương án riêng, hãy chọn phương án bao gồm cả hai, không chọn riêng lẻ phương án nào.
Câu hỏi “Ngành vật lí học là ngành khoa học nghiên cứu về: chất, năng lượng…” thường gặp ở bài mở đầu môn Vật lí (bài “Làm quen với Vật lí”). Bản gốc của đề không rõ cách ghép các phương án, nên trang này giải theo dạng điền khuyết để bạn dùng được cho mọi cách ra đề.
Điền khuyết chuẩn
Vật lí học là ngành khoa học nghiên cứu về các dạng vận động của ……… và ………, cùng tương tác giữa chúng.
Đáp án: vật chất và năng lượng.
Vì sao không chọn riêng “chất” hoặc riêng “năng lượng”?
- Chỉ “chất”: thiếu vế năng lượng. Khi xe chạy, vật nóng lên, bóng đèn sáng, ta không chỉ nói về vật mà còn nói về động năng, nhiệt năng, điện năng, quang năng.
- Chỉ “năng lượng”: thiếu vế vật chất. Muốn nghiên cứu năng lượng phải gắn với vật mang năng lượng (vật chuyển động, hạt mang điện, ánh sáng…).
- Cả hai: đúng, vì vật chất và năng lượng luôn đi cùng nhau và có thể chuyển hoá qua lại.
Vật lí nghiên cứu những lĩnh vực nào?
| Lĩnh vực | Nghiên cứu | Ví dụ |
|---|---|---|
| Cơ học | Chuyển động và lực | Xe phanh gấp, vật rơi tự do |
| Nhiệt học | Nhiệt độ, truyền nhiệt, nội năng | Nước đun sôi, nở vì nhiệt |
| Điện – từ học | Điện tích, dòng điện, từ trường | Mạch điện, nam châm |
| Quang học | Ánh sáng | Cầu vồng, phản xạ gương |
| Âm học | Sóng âm | Tiếng vang, độ cao của âm |
| Vật lí nguyên tử và hạt nhân | Cấu trúc vi mô của vật chất | Phóng xạ, năng lượng hạt nhân |
Phân biệt với hoá học và sinh học
Ba môn đều nghiên cứu tự nhiên nhưng nhìn ở góc độ khác nhau.
- Vật lí: vận động, lực, năng lượng, các quy luật chung (sắt bị nam châm hút, ánh sáng truyền thẳng).
- Hoá học: thành phần, tính chất và sự biến đổi chất thành chất khác (sắt bị gỉ, sắt tác dụng với axit).
- Sinh học: sự sống và các sinh vật (quang hợp, hô hấp).
Mẹo nhớ: vật lí = “chuyển động + năng lượng”, hoá học = “chất đổi thành chất mới”, sinh học = “sự sống”.
Lỗi sai thường gặp
- Chọn “chỉ nghiên cứu các chất” vì thấy từ “vật” trong “vật lí”. Thực ra đó là phạm vi của hoá học nhiều hơn.
- Nghĩ vật lí chỉ gồm cơ học. Vật lí còn gồm nhiệt, điện, quang, âm và vật lí hạt nhân.
- Nhầm vật lí chỉ là lí thuyết. Vật lí gắn với thực nghiệm: quan sát, đo đạc, kiểm tra giả thuyết.
Bài luyện tập
- Hiện tượng nào thuộc phạm vi nghiên cứu của vật lí: (a) cầu vồng xuất hiện sau mưa; (b) đinh sắt bị gỉ trong không khí ẩm; (c) cây xanh quang hợp?
Đáp án: (a). Cầu vồng là hiện tượng ánh sáng (quang học); (b) thuộc hoá học; (c) thuộc sinh học. - Xếp mỗi hiện tượng vào lĩnh vực vật lí: quả bóng lăn chậm dần; thìa kim loại nóng lên khi nhúng vào cốc nước nóng; đèn pin phát sáng.
Đáp án: cơ học; nhiệt học; điện học (kết hợp quang học). - Điền từ: “Vật lí học nghiên cứu các dạng ……… của vật chất và năng lượng.”
Đáp án: vận động.
Tóm tắt
Vật lí học nghiên cứu các dạng vận động của vật chất và năng lượng, tìm ra quy luật chung để giải thích hiện tượng tự nhiên và ứng dụng vào kĩ thuật, đời sống. Gặp câu trắc nghiệm kiểu này, hãy chọn phương án có đủ hai vế “vật chất” và “năng lượng”.
Câu hỏi thường gặp
Vật lí học là ngành khoa học nghiên cứu về gì?
Vật lí học nghiên cứu các dạng vận động của vật chất và năng lượng, cùng các quy luật tương tác giữa chúng, từ thế giới vi mô đến vũ trụ.
Vật lí khác hoá học ở điểm nào?
Vật lí tập trung vào vận động, lực và năng lượng; hoá học tập trung vào thành phần, tính chất và sự biến đổi chất này thành chất khác.
Vật lí gồm những lĩnh vực chính nào?
Gồm cơ học, nhiệt học, điện – từ học, quang học, âm học và vật lí nguyên tử, hạt nhân.
Vì sao học vật lí lại quan trọng?
Vật lí giải thích hiện tượng tự nhiên và là cơ sở của nhiều công nghệ như điện, truyền thông, y tế, năng lượng.