Trả lời nhanh
Đáp án đúng là B. điện tích dương. Nguyên tử trung hòa về điện vì số proton (mang điện dương) bằng số electron (mang điện âm). Khi nhường bớt electron, số electron ít hơn số proton nên phần điện dương còn dư, và ion tạo thành là ion dương, gọi là cation.
Đề bài và đáp án
Câu hỏi: Khi nguyên tử nhường electron thì ion tạo thành mang điện tích gì?
- A. Điện tích âm
- B. Điện tích dương
Các phương án còn lại của câu này thường là những cách diễn đạt khác, chẳng hạn “không mang điện” hoặc “vừa âm vừa dương”. Chúng đều sai vì cùng một lí do sẽ nêu dưới đây.
Giải thích vì sao ion mang điện tích dương
- Nguyên tử trung hòa: số proton (p) = số electron (e). Điện tích dương và âm triệt tiêu nhau.
- Khi nhường electron, số p không đổi (hạt nhân không thay đổi), nhưng số e giảm đi.
- Lúc này số p lớn hơn số e, nên tổng điện tích là dương. Số điện tích dương của ion đúng bằng số electron đã nhường.
Loại trừ phương án sai
- A. Điện tích âm – sai. Ion âm (anion) chỉ hình thành khi nguyên tử nhận thêm electron, làm số e vượt số p.
- “Không mang điện” – sai. Chỉ khi số p = số e mới trung hòa. Nhường electron đã phá vỡ sự cân bằng này.
Ví dụ minh họa
| Nguyên tử | Quá trình | Ion tạo thành |
|---|---|---|
| Na (Z = 11) | Na → Na+ + 1e | Na+: 11 p, 10 e |
| Mg (Z = 12) | Mg → Mg2+ + 2e | Mg2+: 12 p, 10 e |
| Al (Z = 13) | Al → Al3+ + 3e | Al3+: 13 p, 10 e |
Ba ion trên đều có 10 electron, cấu hình giống khí hiếm neon. Đó là lí do các kim loại nhóm IA, IIA, IIIA dễ nhường electron: chúng đạt cấu hình bền của khí hiếm.
Mẹo nhớ nhanh
- Nhường e → ion dương (cation), thường gặp ở kim loại.
- Nhận e → ion âm (anion), thường gặp ở phi kim như Cl, O, S.
- Có thể nhớ câu: “Mất âm thì còn dương”. Mất electron (âm) thì phần còn lại là dương.
Lỗi sai thường gặp
- Nghĩ rằng nhường electron thì “mất điện tích” nên thành ion âm. Thực tế, mất hạt mang điện âm làm tổng điện tích dương hơn.
- Cho rằng số proton thay đổi. Phản ứng hóa học chỉ làm thay đổi lớp electron, không làm thay đổi hạt nhân.
- Viết sai dấu và số điện tích, ví dụ viết Mg+2 thay vì Mg2+. Quy ước là số viết trước, dấu viết sau.
Bài luyện tập
- Nguyên tử Ca (Z = 20) nhường 2 electron. Viết kí hiệu ion tạo thành và cho biết số p, số e.
Đáp án: Ca2+, có 20 proton và 18 electron. - Ion X+ có 10 electron. Nguyên tử X có bao nhiêu electron?
Đáp án: X+ là X đã nhường 1e nên nguyên tử X có 10 + 1 = 11 electron (đó là Na). - Nguyên tử Cl (Z = 17) nhận 1 electron thì thành ion gì, mang điện tích gì?
Đáp án: Cl–, mang điện tích âm, có 17 proton và 18 electron.
Câu hỏi thường gặp
Khi nguyên tử nhường electron sẽ tạo thành ion gì?
Tạo thành ion dương, còn gọi là cation, vì số electron ít hơn số proton trong hạt nhân.
Ion mang điện tích âm được tạo thành khi nào?
Khi nguyên tử nhận thêm electron, số electron lớn hơn số proton nên ion mang điện tích âm (anion), ví dụ Cl–, O2–.
Nguyên tử nhường electron thì số proton có thay đổi không?
Không. Số proton nằm trong hạt nhân và giữ nguyên trong phản ứng hóa học. Chỉ số electron thay đổi.
Kim loại hay phi kim thường nhường electron?
Kim loại thường có 1 đến 3 electron ở lớp ngoài cùng nên dễ nhường electron để tạo ion dương. Phi kim thường nhận electron để tạo ion âm.