Trả lời nhanh
Chức năng không phù hợp trên Facebook là những cách dùng gây hại cho mình hoặc người khác: đăng tin giả, nói xấu, xúc phạm, bắt nạt, giả mạo, lộ thông tin cá nhân, đăng hình ảnh người khác khi chưa được phép. Các chức năng kết nối bạn bè, nhắn tin học nhóm, chia sẻ thông tin đúng đắn thì phù hợp.
Đề bài này thường nằm trong phần mạng xã hội và ứng xử văn hoá trên môi trường số của môn Tin học. Vì chưa có đủ bốn phương án gốc nên ở đây thầy cô hướng dẫn cách nhận diện để em áp dụng cho mọi phiên bản đề, thay vì đoán một chữ cái cụ thể.
Facebook dùng để làm gì là phù hợp?
Facebook là mạng xã hội, giúp người dùng kết nối, trao đổi và chia sẻ nội dung. Dùng đúng mục đích thì rất hữu ích, ví dụ:
- Kết bạn, nhắn tin, gọi điện với người thân và bạn bè.
- Lập nhóm lớp để nhắc bài tập, trao đổi tài liệu học tập.
- Chia sẻ ảnh, bài viết tích cực của bản thân (trong phạm vi an toàn).
- Theo dõi trang tin chính thống, trang của trường, câu lạc bộ.
- Báo cáo (report) bài viết hoặc tài khoản vi phạm.
Những cách dùng KHÔNG phù hợp
| Hành vi | Vì sao không phù hợp |
|---|---|
| Đăng, chia sẻ tin giả, tin chưa kiểm chứng | Gây hoang mang, có thể vi phạm pháp luật |
| Bình luận chửi bới, xúc phạm, bắt nạt trên mạng | Làm tổn thương người khác, trái đạo đức |
| Công khai số điện thoại, địa chỉ nhà, mật khẩu | Dễ bị lừa đảo, kẻ xấu lợi dụng |
| Đăng ảnh, video của người khác khi chưa xin phép | Xâm phạm quyền riêng tư, hình ảnh |
| Lập tài khoản giả mạo người khác | Là hành vi lừa dối, có thể bị xử lý |
| Đăng hoặc xem nội dung bạo lực, đồi truỵ | Ảnh hưởng xấu đến tâm lí, nhất là lứa tuổi học sinh |
| Sa đà lướt mạng, bỏ bê học tập | Mất thời gian, hại sức khoẻ |
Mẹo chọn đáp án khi làm trắc nghiệm
- Đọc kĩ từ phủ định. Đề hỏi “không phù hợp” nên em phải tìm phương án SAI, không phải phương án đúng. Đây là lỗi nhiều bạn mắc vì chọn nhầm đáp án tích cực.
- Gạch bỏ phương án có ích. Phương án liên quan học tập, liên lạc, chia sẻ thông tin đúng đắn thì loại trước.
- Tìm từ khoá tiêu cực. Các từ như “bịa đặt”, “xúc phạm”, “giả mạo”, “công khai thông tin riêng tư”, “bí mật chụp” thường chỉ ra đáp án cần chọn.
- Tự hỏi ba câu: Việc này có hại ai không? Có xâm phạm riêng tư không? Có vi phạm quy định không? Chỉ cần một câu “có” thì đó là cách dùng không phù hợp.
Lỗi sai thường gặp
- Cho rằng “đăng gì lên trang cá nhân cũng được” – thực tế trang cá nhân vẫn chịu ràng buộc của đạo đức và pháp luật.
- Nghĩ rằng chia sẻ lại (share) thì không chịu trách nhiệm. Người chia sẻ tin sai vẫn góp phần lan truyền tin sai.
- Nhầm “chức năng” với “cách sử dụng”: tính năng như đăng bài, bình luận, nhắn tin bản thân đều bình thường, vấn đề nằm ở nội dung và mục đích sử dụng.
- Quên rằng Facebook có quy định độ tuổi tối thiểu; học sinh nhỏ tuổi nên dùng dưới sự hướng dẫn của người lớn.
Bài luyện tập
Câu 1. Trong các việc sau, việc nào không phù hợp: (a) lập nhóm lớp để nhắc lịch kiểm tra; (b) chia sẻ bài viết “uống nước này khỏi mọi bệnh” khi chưa kiểm chứng; (c) nhắn tin hỏi bạn bài tập?
Đáp án: (b), vì chia sẻ thông tin chưa kiểm chứng có thể lan truyền tin sai.
Câu 2. Bạn An chụp lén ảnh bạn Bình đang ngủ gật trong lớp rồi đăng lên Facebook kèm lời chế giễu. Hãy nêu hai lí do hành động này không phù hợp.
Đáp án gợi ý: Xâm phạm quyền hình ảnh, quyền riêng tư của Bình; chế giễu có thể làm Bình tổn thương, là hình thức bắt nạt trên mạng.
Câu 3. Em nhận được tin nhắn lạ nhờ “cung cấp mã OTP để nhận quà”. Em nên làm gì?
Đáp án gợi ý: Không cung cấp mã, không bấm vào đường link lạ, báo cho bố mẹ hoặc thầy cô và báo cáo tài khoản đó.
Ghi nhớ
Quy tắc ngắn gọn: đúng sự thật – tôn trọng người khác – bảo vệ thông tin cá nhân. Chức năng hay hành động nào đi ngược một trong ba điều này thì không phù hợp để sử dụng trên Facebook.
Câu hỏi thường gặp
Chức năng nào không phù hợp sử dụng trên Facebook?
Là những hành vi gây hại như đăng tin giả, xúc phạm hoặc bắt nạt người khác, giả mạo tài khoản, công khai thông tin cá nhân, đăng hình ảnh của người khác khi chưa được đồng ý.
Chia sẻ lại một bài viết chưa kiểm chứng có sao không?
Có. Chia sẻ tin chưa kiểm chứng góp phần lan truyền tin sai, có thể gây hoang mang và vi phạm quy định. Em nên kiểm tra nguồn tin trước khi chia sẻ.
Học sinh nên dùng Facebook vào việc gì?
Nên dùng để liên lạc với người thân, bạn bè, trao đổi bài học trong nhóm lớp, theo dõi tin tức chính thống và luôn giữ kín thông tin cá nhân.
Làm sao khi gặp bài viết, tài khoản có nội dung xấu trên Facebook?
Không tương tác hay chia sẻ, hãy dùng chức năng báo cáo, chặn tài khoản đó và thông báo cho bố mẹ hoặc thầy cô nếu bị ảnh hưởng.