Trả lời nhanh
Loại phân thường được dùng để bón lót là phân hữu cơ (phân chuồng, phân xanh, phân rác ủ hoai…). Phân hữu cơ phân giải chậm, cần thời gian biến thành chất dinh dưỡng dễ tiêu nên phải bón vào đất trước khi gieo trồng. Phân đạm tan nhanh, dễ bị rửa trôi nên thường để bón thúc.
Bón lót là gì?
Bón lót là bón phân vào đất trước khi gieo trồng (bón khi làm đất, bón xuống hố, xuống rạch). Mục đích là tạo sẵn “kho dự trữ” dinh dưỡng để cây con vừa mọc đã có thức ăn, đồng thời cải tạo đất.
Bón thúc là bón phân trong thời gian cây sinh trưởng, nhằm bổ sung dinh dưỡng đúng lúc cây cần như giai đoạn đẻ nhánh, ra hoa, nuôi quả.
Vì sao phân hữu cơ thường dùng để bón lót?
- Phân giải chậm: chất hữu cơ cần vi sinh vật trong đất phân hủy mới thành chất dinh dưỡng cây hút được. Bón sớm thì đến lúc cây cần, phân đã “chín”.
- Cải tạo đất: làm đất tơi xốp, giữ nước, giữ phân tốt hơn, tăng vi sinh vật có lợi.
- Ít gây hại: phân hữu cơ đã ủ hoai ít làm xót rễ cây non, còn phân tan nhanh bón dày sát gốc dễ gây cháy rễ.
- Lượng lớn, tác dụng lâu dài: phù hợp để bón một lần với khối lượng nhiều trước khi trồng.
Vì sao phân đạm không dùng để bón lót?
Phân đạm (urê, amoni sunfat…) hòa tan rất nhanh trong nước, cây hút nhanh nhưng cũng dễ bị mưa rửa trôi, bay hơi hoặc bị vi sinh vật chuyển hóa mất đạm. Nếu bón từ trước khi gieo thì khi cây cần đạm nhất (cây lớn, đẻ nhánh), lượng đạm trong đất đã hao hụt nhiều. Vì vậy đạm chủ yếu dùng bón thúc, chia làm nhiều lần.
Bảng phân biệt nhanh các loại phân theo cách bón
| Loại phân | Đặc điểm | Cách bón thường dùng |
|---|---|---|
| Phân hữu cơ (chuồng, xanh, rác) | Phân giải chậm, nhiều chất dinh dưỡng, cải tạo đất | Bón lót là chính |
| Phân lân | Ít tan trong nước, cây hút chậm | Chủ yếu bón lót (thường ủ trộn với phân chuồng) |
| Phân đạm | Tan nhanh, hiệu quả nhanh, dễ rửa trôi | Bón thúc |
| Phân kali | Tan tốt, cần cho giai đoạn tạo quả, củ | Chủ yếu bón thúc, có thể chia một phần bón lót |
| Phân NPK | Chứa nhiều nguyên tố | Tùy công thức: loại nhiều lân bón lót, loại nhiều đạm – kali bón thúc |
Loại trừ phương án khi làm trắc nghiệm
- Phân đạm: sai, vì tan nhanh, dễ mất → bón thúc.
- Phân hữu cơ: đúng, vì phân giải chậm, bón trước khi trồng.
- Phân kali: thường bón thúc nên không phải đáp án điển hình.
Lưu ý: nếu đề của bạn có cả phân hữu cơ lẫn phân lân thì hãy đối chiếu các phương án còn lại; phân lân cũng thường bón lót, nhưng với đề có “phân hữu cơ” đi kèm “phân đạm” thì đáp án phù hợp nhất vẫn là phân hữu cơ.
Mẹo nhớ
Hãy nhớ: “Chậm thì lót, nhanh thì thúc”. Phân tan chậm (hữu cơ, lân) → bón lót. Phân tan nhanh (đạm, kali) → bón thúc.
Lỗi sai thường gặp
- Nghĩ rằng phân nào cũng bón lót được vì “cây cần dinh dưỡng từ đầu”. Thực tế dạng phân quyết định thời điểm bón.
- Nhầm “bón lót” với “bón thúc lần đầu”: bón lót luôn diễn ra trước khi gieo trồng.
- Bón phân chuồng tươi, chưa ủ hoai: sinh nhiệt, mầm bệnh và làm xót rễ cây non.
Bài luyện tập
- Bón phân vào đất trước khi gieo hạt gọi là gì? Đáp án: bón lót.
- Vì sao phân urê thường được chia nhiều lần để bón thúc? Đáp án: urê tan nhanh, dễ rửa trôi, bay hơi; chia nhỏ để cây hút hết, ít hao hụt.
- Một nông dân bón 20 kg phân chuồng ủ hoai cho mỗi hố trước khi trồng cây ăn quả. Đây là bón lót hay bón thúc? Đáp án: bón lót (bón trước trồng, bằng phân hữu cơ).
Câu hỏi thường gặp
Loại phân nào sau đây thường được dùng để bón lót?
Phân hữu cơ (phân chuồng ủ hoai, phân xanh, phân rác). Loại phân này phân giải chậm nên bón vào đất trước khi gieo trồng.
Phân đạm có dùng để bón lót được không?
Về nguyên tắc không phải cách dùng chính. Phân đạm tan nhanh, dễ rửa trôi nên thường bón thúc, chia thành nhiều lần cho cây.
Phân lân có bón lót được không?
Có. Phân lân ít tan trong nước, cây hút chậm nên thường được bón lót, nhất là khi trộn hoặc ủ với phân chuồng.
Bón lót khác bón thúc ở điểm nào?
Bón lót là bón trước khi gieo trồng để chuẩn bị dinh dưỡng cho cây con; bón thúc là bón trong thời kỳ cây sinh trưởng để bổ sung dinh dưỡng đúng lúc cây cần.