Nhóm A là tập hợp các nguyên tố mà nguyên tử có gì?

Trả lời nhanh

Nhóm A là tập hợp các nguyên tố mà nguyên tử có electron cuối cùng điền vào phân lớp s hoặc p, tức là các nguyên tố s và nguyên tố p. Số thứ tự của nhóm A bằng số electron hoá trị, cũng là số electron ở lớp ngoài cùng. Còn nhóm B gồm các nguyên tố mà electron cuối cùng điền vào phân lớp d hoặc f.

Nhóm nguyên tố là gì?

Trong bảng tuần hoàn, nhóm nguyên tố là tập hợp các nguyên tố mà nguyên tử có cấu hình electron tương tự nhau. Vì thế chúng có tính chất hoá học gần giống nhau và được xếp thành một cột.

Bảng tuần hoàn có 18 cột, chia thành 8 nhóm A (IA đến VIIIA) và 8 nhóm B (IB đến VIIIB). Nhóm VIIIB gồm 3 cột nên 8 nhóm B chiếm 10 cột. Tổng cộng 8 + 10 = 18 cột.

Nhóm A: electron cuối cùng điền vào phân lớp s hoặc p

Với nguyên tố nhóm A, các electron hoá trị nằm hết ở lớp ngoài cùng (phân lớp ns và np). Do đó:

Số thứ tự nhóm A = số electron lớp ngoài cùng = số electron hoá trị.
Nhóm IA, IIA: nguyên tố s (cấu hình lớp ngoài cùng ns¹, ns²).
Nhóm IIIA đến VIIIA: nguyên tố p (cấu hình lớp ngoài cùng ns²np¹ đến ns²np⁶).
Ngoại lệ cần nhớ: He có cấu hình 1s² (chỉ 2 electron) nhưng vẫn xếp vào nhóm VIIIA vì là khí hiếm.

Nhóm A gồm cả kim loại (như Na, Mg, Al), phi kim (như O, Cl) và khí hiếm (như Ne, Ar).

Nhóm B: electron cuối cùng điền vào phân lớp d hoặc f

Nhóm B gồm các nguyên tố d và f. Với nguyên tố d, electron hoá trị gồm cả electron ở phân lớp (n–1)d chưa bão hoà và electron ở ns. Tất cả nguyên tố nhóm B đều là kim loại.

Tiêu chí	Nhóm A	Nhóm B
Loại nguyên tố	s và p	d và f
Electron cuối cùng điền vào	Phân lớp s hoặc p	Phân lớp d hoặc f
Electron hoá trị	Ở lớp ngoài cùng (ns, np)	Ở ns và (n–1)d
Loại đơn chất	Kim loại, phi kim, khí hiếm	Đều là kim loại

Cách xác định nhóm từ cấu hình electron

Viết cấu hình electron của nguyên tử, chú ý các trường hợp ngoại lệ như Cr, Cu.
Xác định phân lớp có electron cuối cùng điền vào.
Nếu là s hoặc p: nhóm A, số nhóm = số electron lớp ngoài cùng.
Nếu là d: nhóm B, lấy tổng electron ở (n–1)d và ns. Tổng từ 3 đến 7 thì số nhóm bằng tổng đó; tổng 8, 9, 10 thuộc nhóm VIIIB; tổng 11 thuộc IB; tổng 12 thuộc IIB.

Ví dụ minh hoạ

Nguyên tố (Z)	Cấu hình electron	Kết luận
Na (11)	1s²2s²2p⁶3s¹	Electron cuối vào 3s, nhóm IA
Al (13)	1s²2s²2p⁶3s²3p¹	Electron cuối vào 3p, 3 electron lớp ngoài, nhóm IIIA
Cl (17)	[Ne]3s²3p⁵	Nhóm VIIA
Fe (26)	[Ar]3d⁶4s²	Electron cuối vào 3d, 6 + 2 = 8, nhóm VIIIB
Cu (29)	[Ar]3d¹⁰4s¹	10 + 1 = 11, nhóm IB

Lỗi sai thường gặp và mẹo nhớ

Nhầm “electron cuối cùng” với “lớp ngoài cùng”. Với Fe, lớp ngoài cùng là 4s² (2 electron) nhưng electron cuối cùng điền vào 3d nên Fe ở nhóm B, không phải IIA.
Quên He. He chỉ có 2 electron nhưng thuộc VIIIA, vì là khí hiếm và electron cuối cùng điền vào phân lớp s.
Bỏ sót phân lớp d bão hoà. Br (Z = 35) có [Ar]3d¹⁰4s²4p⁵. Electron cuối vào 4p nên là nhóm A. Phân lớp 3d đã đầy nên không tính vào electron hoá trị.
Mẹo nhớ: “A là s – p, B là d – f”. A viết tắt cho nhóm chính, B là nhóm phụ.

Bài luyện tập

Nguyên tử X có Z = 20. Xác định chu kì, nhóm của X.
Đáp án: Cấu hình [Ar]4s². Electron cuối vào 4s, có 4 lớp, 2 electron lớp ngoài, nên X (Ca) ở chu kì 4, nhóm IIA.
Nguyên tử Y có cấu hình [Ar]3d⁵4s². Y thuộc nhóm nào?
Đáp án: Electron cuối vào 3d nên là nhóm B. Tổng 5 + 2 = 7, vậy Y (Mn) thuộc nhóm VIIB, chu kì 4.
Nguyên tố Z ở chu kì 3, nhóm VIA. Viết cấu hình electron của Z.
Đáp án: Lớp ngoài cùng 3s²3p⁴, nên cấu hình là 1s²2s²2p⁶3s²3p⁴ (lưu huỳnh, Z = 16).

Câu hỏi thường gặp

Nhóm A là tập hợp các nguyên tố mà nguyên tử có đặc điểm gì?

Nhóm A gồm các nguyên tố mà nguyên tử có electron cuối cùng điền vào phân lớp s hoặc p, tức là nguyên tố s và nguyên tố p. Số thứ tự nhóm bằng số electron lớp ngoài cùng.

Nhóm B gồm những nguyên tố nào?

Nhóm B gồm các nguyên tố d và f, có electron cuối cùng điền vào phân lớp d hoặc f. Tất cả đều là kim loại.

Vì sao He có 2 electron lớp ngoài mà xếp vào nhóm VIIIA?

He là khí hiếm có lớp ngoài cùng bão hoà (1s²) và tính chất hoá học trơ giống Ne, Ar. Vì vậy He được xếp vào nhóm VIIIA cùng các khí hiếm.

Làm sao biết nguyên tố thuộc nhóm A hay nhóm B?

Viết cấu hình electron rồi xét phân lớp chứa electron cuối cùng. Nếu là s hoặc p thì thuộc nhóm A, nếu là d hoặc f thì thuộc nhóm B.