Trả lời nhanh
Một mạng máy tính gồm ba thành phần cơ bản: (1) máy tính và các thiết bị đầu cuối có khả năng gửi, nhận thông tin; (2) thiết bị mạng như cáp mạng, Switch, Modem làm nhiệm vụ kết nối các máy với nhau; (3) phần mềm mạng giúp giao tiếp và truyền thông tin. Thiếu một trong ba thành phần này thì mạng không hoạt động trọn vẹn.
1. Ba thành phần của mạng máy tính
Hãy hình dung mạng máy tính giống một hệ thống giao thông: có người và phương tiện (thiết bị đầu cuối), có đường và ngã tư (thiết bị mạng), có luật giao thông (phần mềm, quy tắc truyền thông). Thiếu một phần thì việc “đi lại” của dữ liệu sẽ bị gián đoạn.
| Thành phần | Vai trò | Ví dụ |
|---|---|---|
| Máy tính và thiết bị đầu cuối | Nơi gửi và nhận thông tin qua mạng | Máy tính để bàn, laptop, máy tính bảng, điện thoại thông minh, ti vi thông minh, máy in mạng |
| Thiết bị mạng | Kết nối các máy tính và thiết bị với nhau | Cáp mạng, Switch (bộ chia cổng mạng), Modem |
| Phần mềm mạng | Giúp giao tiếp và truyền thông tin giữa các thiết bị | Hệ điều hành mạng cục bộ, trình duyệt web, phần mềm thư điện tử, mạng xã hội |
2. Máy tính và thiết bị đầu cuối
Thiết bị đầu cuối là những thiết bị nằm ở “điểm cuối” của đường truyền: chúng tạo ra thông tin để gửi đi hoặc nhận thông tin từ nơi khác về. Không chỉ máy tính mới là thiết bị đầu cuối; điện thoại thông minh, máy tính bảng, ti vi thông minh hay máy in có kết nối mạng cũng thuộc nhóm này.
Mẹo nhận biết: nếu thiết bị tự gửi/nhận dữ liệu cho người dùng (xem video, in tài liệu, gửi tin nhắn) thì đó là thiết bị đầu cuối. Nếu thiết bị chỉ đứng giữa để chuyển dữ liệu đi tiếp thì đó là thiết bị mạng.
3. Thiết bị mạng
Thiết bị mạng có chức năng kết nối các máy tính với nhau. Ba loại thường gặp trong chương trình Tin học 6 là cáp mạng, Switch và Modem. Hình dạng bên ngoài của chúng có thể khác nhau tuỳ hãng sản xuất, nhưng chức năng thì giống nhau.
3.1. Cáp mạng
Cáp mạng là “con đường” dẫn tín hiệu giữa các thiết bị trong mạng có dây. Có hai loại thông dụng:
- Cáp xoắn: bên trong là các sợi lõi đồng xoắn đôi, dùng tín hiệu điện để truyền thông tin. Loại này rẻ, dễ lắp nên hay dùng trong gia đình, trường học, văn phòng.
- Cáp quang: lõi làm bằng chất liệu trong suốt (sợi thuỷ tinh hoặc nhựa), dùng ánh sáng để truyền thông tin. Cáp quang truyền nhanh, đi được xa và ít bị nhiễu hơn.
| Tiêu chí | Cáp xoắn | Cáp quang |
|---|---|---|
| Vật liệu lõi | Đồng | Chất liệu trong suốt |
| Tín hiệu truyền | Dòng điện | Ánh sáng |
| Thường dùng | Nối máy tính vào Switch trong mạng nội bộ | Kết nối đường dài, đường truyền Internet tốc độ cao |
3.2. Switch (bộ chia cổng mạng, bộ chuyển mạch)
Switch là thiết bị có nhiều cổng, mỗi cổng cắm một sợi cáp tới một máy tính hoặc thiết bị. Nhờ Switch, nhiều máy trong cùng một mạng cục bộ (ví dụ phòng máy của trường) có thể trao đổi dữ liệu với nhau. Switch nhận dữ liệu từ một máy rồi chuyển đúng tới máy cần nhận.
3.3. Modem
Modem là thiết bị giúp mạng của em kết nối ra bên ngoài, tới đường truyền của nhà cung cấp dịch vụ Internet. Nó chuyển đổi tín hiệu giữa mạng trong nhà và đường truyền bên ngoài để hai bên “hiểu” được nhau. Có Modem thì mạng trong nhà mới ra được Internet.
4. Phần mềm mạng
Phần cứng chỉ là “xương cốt”; muốn trao đổi được thông tin thì cần phần mềm. Phần mềm mạng gồm:
- Hệ điều hành mạng cục bộ: quản lý các máy trong mạng, cho phép dùng chung tệp, máy in.
- Trình duyệt web: giúp xem các trang web trên Internet.
- Phần mềm thư điện tử, mạng xã hội, họp trực tuyến: giúp người dùng liên lạc với nhau.
Để các thiết bị khác hãng vẫn hiểu nhau, việc trao đổi dữ liệu phải theo những quy tắc chung gọi là giao thức truyền thông; phần mềm mạng tuân theo các quy tắc đó.
5. Lỗi sai thường gặp
- Nhầm webcam, chuột, bàn phím với thiết bị mạng. Đây là thiết bị ngoại vi gắn vào máy tính, không có nhiệm vụ kết nối các máy với nhau.
- Cho rằng máy in là thiết bị mạng. Máy in nối mạng là thiết bị đầu cuối: nó nhận lệnh in từ các máy khác chứ không chuyển dữ liệu đi tiếp.
- Nhầm Switch với Modem. Switch nối các máy trong cùng mạng; Modem nối mạng đó với đường truyền Internet bên ngoài.
- Quên phần mềm. Khi được hỏi “mạng gồm những thành phần nào”, đừng chỉ kể thiết bị; phần mềm cũng là một thành phần.
- Nhầm “cáp quang” dùng điện. Cáp quang truyền ánh sáng; cáp xoắn mới truyền dòng điện.
6. Sơ đồ ghi nhớ nhanh
- Mạng máy tính = thiết bị đầu cuối + thiết bị mạng + phần mềm mạng.
- Thiết bị mạng thường gặp: cáp mạng, Switch, Modem.
- Cáp mạng: xoắn (đồng, điện) và quang (trong suốt, ánh sáng).
- Mẹo nhớ: “Đầu cuối gửi nhận – Thiết bị nối – Phần mềm dẫn đường”.
7. Bài luyện tập
Bài 1. Phòng máy của trường có 30 máy tính nối với nhau qua cáp xoắn và Switch, dùng chung một máy in. Hãy chỉ ra thiết bị đầu cuối và thiết bị mạng.
Đáp án: thiết bị đầu cuối gồm 30 máy tính và máy in; thiết bị mạng gồm cáp xoắn và Switch.
Bài 2. Nhà bạn Lan lắp Internet bằng cáp quang đến Modem, rồi Modem nối với điện thoại và máy tính bảng. Cáp quang truyền thông tin bằng gì? Thiết bị nào là thiết bị đầu cuối?
Đáp án: cáp quang truyền thông tin bằng ánh sáng; thiết bị đầu cuối là điện thoại và máy tính bảng (Modem là thiết bị mạng).
Bài 3. Phát biểu “Trình duyệt web là thiết bị mạng” đúng hay sai? Vì sao?
Đáp án: Sai. Trình duyệt web là phần mềm, thuộc thành phần phần mềm mạng; thiết bị mạng là phần cứng như cáp mạng, Switch, Modem.
Tài liệu cùng bài học
- Giải SGK Tin học 6 Bài 2 (Cánh Diều)
- 20 câu trắc nghiệm Tin học 6 Bài 2 có đáp án
- Lý thuyết Bài 1: Khái niệm và lợi ích của mạng máy tính
- Lý thuyết Bài 3: Mạng có dây và mạng không dây
- Lý thuyết Bài 4: Thực hành về mạng máy tính
- Tổng hợp lý thuyết Tin học 6 Cánh Diều
- Trắc nghiệm Tin học 6 Cánh Diều
Câu hỏi thường gặp
Mạng máy tính gồm những thành phần cơ bản nào?
Gồm ba thành phần: máy tính và thiết bị đầu cuối có khả năng gửi, nhận thông tin; thiết bị mạng (cáp mạng, Switch, Modem) để kết nối các máy; và phần mềm mạng giúp giao tiếp, truyền thông tin.
Cáp xoắn và cáp quang khác nhau thế nào?
Cáp xoắn có lõi đồng và truyền thông tin bằng dòng điện. Cáp quang có lõi làm bằng chất liệu trong suốt và truyền thông tin bằng ánh sáng, nhanh và đi xa hơn.
Switch và Modem khác nhau ở điểm nào?
Switch kết nối nhiều máy tính trong cùng một mạng cục bộ để chúng trao đổi dữ liệu. Modem kết nối mạng đó với đường truyền của nhà cung cấp dịch vụ Internet để ra ngoài Internet.
Webcam có phải là thiết bị mạng không?
Không. Webcam là thiết bị ngoại vi gắn vào máy tính để thu hình, không có chức năng kết nối các máy tính với nhau nên không phải thiết bị mạng.