Trả lời nhanh
Một giống cây trồng có các đặc điểm: đồng nhất về hình thái và đặc tính, ổn định qua nhiều thế hệ nhân giống, phân biệt được với giống khác, cho năng suất và chất lượng nhất định, thích nghi với điều kiện sinh thái và sâu bệnh. Khi gặp câu trắc nghiệm, hãy chọn phương án nêu những ý này. Phương án nói giống là một loài hoang dại hay luôn thay đổi qua từng vụ là sai.
Giống cây trồng là gì?
Giống cây trồng là một quần thể cây trồng do con người chọn tạo ra. Các cây trong quần thể này thuộc cùng một loài, có chung những đặc điểm di truyền và đặc tính sinh học, kinh tế. Các đặc điểm đó được giữ lại khi nhân giống đúng quy trình.
Nói cách khác, “giống” không chỉ là hạt hay cây con. Giống là tập hợp những cây có cùng “lý lịch di truyền”, nên gieo xuống sẽ cho cây mọc lên giống nhau.
Những đặc điểm của giống cây trồng
| Đặc điểm | Ý nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| Tính đồng nhất | Các cây trong giống giống nhau về chiều cao, thời gian sinh trưởng, hình dạng hạt, quả… | Ruộng lúa chín cùng lúc, hạt đều nhau nên dễ thu hoạch bằng máy |
| Tính ổn định | Đặc điểm được giữ nguyên qua nhiều chu kỳ nhân giống | Hạt giống thuần gieo vụ sau vẫn cho cây giống vụ trước |
| Tính khác biệt | Có ít nhất một đặc điểm phân biệt rõ với giống khác | Lúa ST25 khác các giống lúa thường về chất lượng gạo |
| Năng suất, chất lượng | Cho sản lượng và phẩm chất nhất định | Giống ngô lai năng suất cao hơn giống ngô địa phương |
| Khả năng thích nghi, chống chịu | Hợp với đất, khí hậu của vùng; chịu được sâu bệnh, hạn, mặn… | Giống lúa chịu mặn trồng ở vùng ven biển |
Ba đặc điểm đầu (đồng nhất, ổn định, khác biệt) là cơ sở để công nhận một giống mới. Hai đặc điểm sau quyết định giá trị sử dụng của giống ngoài sản xuất.
Vì sao các đặc điểm này quan trọng?
- Đồng nhất giúp chăm sóc, thu hoạch và bảo quản thuận lợi, dễ cơ giới hoá.
- Ổn định giúp người trồng yên tâm giữ giống, không bị “thoái hoá” nhanh.
- Khác biệt giúp nhận diện và bảo hộ giống mới.
- Năng suất, chất lượng, chống chịu giúp tăng thu nhập và giảm thuốc bảo vệ thực vật.
Cách loại trừ phương án sai
- Phương án nói “các cây trong giống khác nhau nhiều về đặc điểm”: sai, vì giống phải đồng nhất.
- Phương án nói “đặc điểm thay đổi ngẫu nhiên qua mỗi thế hệ”: sai, vì giống phải ổn định.
- Phương án nói “giống là tên gọi chung của cả một loài”: sai. Một loài có nhiều giống, ví dụ loài lúa có rất nhiều giống lúa.
- Phương án nói “giống nào cũng cho năng suất cao nhất ở mọi vùng”: sai, vì mỗi giống chỉ thích nghi với một số điều kiện nhất định.
Nếu có phương án “tất cả các ý trên” và các ý trước đều đúng, hãy chọn phương án đó.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “giống” với “loài”: loài rộng hơn, giống là cấp thấp hơn trong cùng một loài.
- Cho rằng giống lai (F1) giữ nguyên đặc tính khi để hạt gieo tiếp. Thực tế thế hệ sau thường phân li, năng suất giảm, nên phải mua hạt lai mới.
- Quên đặc điểm “khác biệt”, chỉ nhớ năng suất.
Mẹo nhớ
Nhớ nhóm “Đ – Ổ – K”: Đồng nhất, Ổn định, Khác biệt. Sau đó thêm “NC”: Năng suất – Chất lượng, rồi “Chống chịu”. Cả nhóm cho bạn bức tranh đầy đủ về một giống tốt.
Bài luyện tập
- Một nông dân giữ lại hạt từ ruộng ngô lai F1 để gieo vụ sau và thấy cây cao thấp không đều. Đặc điểm nào của giống không còn được đảm bảo?
Đáp án: tính đồng nhất (và ổn định), vì hạt lai ở thế hệ sau bị phân li. - Vì sao một giống lúa mới muốn được công nhận phải khác biệt với giống đã có?
Đáp án: để phân biệt và bảo hộ giống, đồng thời chứng tỏ nó có đặc điểm riêng, hữu ích. - Hai giống cùng loài cà chua nhưng một giống chịu nóng, một giống chịu lạnh. Hai giống có phải cùng một giống không?
Đáp án: không, vì đặc tính khác nhau; chúng là hai giống khác nhau của cùng một loài.
Lưu ý: nếu đề bài của bạn có bốn phương án cụ thể, hãy đối chiếu từng phương án với bảng đặc điểm ở trên. Phương án nào nêu đúng các đặc điểm của giống, không mâu thuẫn với các ý đó, sẽ là đáp án.
Câu hỏi thường gặp
Giống cây trồng là gì?
Là quần thể cây trồng cùng một loài do con người chọn tạo, có đặc điểm di truyền và đặc tính sinh học, kinh tế chung, giữ được qua các thế hệ nhân giống.
Ba đặc điểm cơ bản để công nhận một giống cây trồng mới là gì?
Tính đồng nhất, tính ổn định và tính khác biệt so với các giống đã biết.
Có nên giữ hạt giống lai F1 để gieo vụ sau không?
Không nên, vì thế hệ sau của giống lai thường phân li, cây không đồng đều và năng suất giảm.
Giống khác loài ở điểm nào?
Loài là đơn vị phân loại rộng, còn giống là các quần thể do con người tạo ra trong cùng một loài, mỗi giống có đặc điểm riêng.