Trả lời nhanh
Theo thành phần cơ giới, đất cát hợp với cây ưa đất tơi, thoát nước nhanh như lạc, khoai lang, dưa hấu, cà rốt. Đất thịt hợp với hầu hết cây như lúa, ngô, rau, cây ăn quả. Đất sét giữ nước tốt nên hợp với lúa nước, sen, cói, rau muống. Mỗi loại cây có nhu cầu nước, không khí và dinh dưỡng khác nhau.
Thành phần cơ giới của đất là gì?
Thành phần cơ giới của đất là tỉ lệ phần trăm các nhóm hạt khoáng trong đất: hạt cát (to nhất), hạt limon (bụi, cỡ trung bình) và hạt sét (nhỏ nhất). Tỉ lệ ba nhóm hạt này quyết định đất tơi xốp hay dẻo dính, giữ nước nhiều hay ít.
Dựa vào đó, người ta thường chia đất trồng thành ba nhóm chính: đất cát, đất thịt và đất sét. Muốn chọn đúng cây, em chỉ cần nhớ đặc điểm của từng nhóm.
Bảng cây trồng phù hợp với từng loại đất
| Loại đất | Đặc điểm chính | Cây trồng phù hợp |
|---|---|---|
| Đất cát | Hạt cát nhiều; tơi xốp, thoáng khí; thoát nước nhanh, giữ nước và chất dinh dưỡng kém; dễ nóng lên và khô | Lạc (đậu phộng), khoai lang, sắn, dưa hấu, củ cải, cà rốt, hành, tỏi, vừng, đậu xanh, thanh long; rừng phi lao chắn cát ven biển |
| Đất thịt | Cát, limon, sét cân đối; tơi xốp vừa phải; giữ nước, giữ phân khá tốt; thoáng khí | Lúa, ngô, khoai tây, đậu tương, các loại rau (cà chua, cải, dưa chuột), mía, cây ăn quả (cam, bưởi, vải), cây công nghiệp |
| Đất sét | Hạt sét nhiều; dẻo, dính khi ướt, nứt nẻ khi khô; giữ nước và dinh dưỡng tốt nhưng thoát nước, thoáng khí kém | Lúa nước, sen, súng, cói, rau muống, rau cần, ngô vụ đông xuân ở chân ruộng cao, cây ưa ẩm |
Giải thích: vì sao cây lại hợp với loại đất đó?
Đất cát
Các loại củ và quả như lạc, khoai lang, cà rốt cần đất tơi để củ phát triển, dễ thu hoạch, đồng thời rễ cần nhiều oxygen. Đất cát thoáng nên đáp ứng tốt. Dưa hấu, thanh long chịu hạn khá, không chịu úng nên không bị thối rễ ở đất thoát nước nhanh.
Nhược điểm của đất cát là nghèo dinh dưỡng, nên khi trồng cần bón nhiều phân hữu cơ và tưới nước thường xuyên, chia nhỏ lượng phân bón.
Đất thịt
Đất thịt có tỉ lệ các hạt cân đối nên vừa giữ được nước, vừa thoáng khí, vì thế là loại đất tốt nhất cho nhiều loại cây. Rau màu, cây lương thực và cây ăn quả đều cho năng suất cao nếu đất được chăm sóc đúng cách.
Đất sét
Đất sét giữ nước lâu, bí khí, rất hợp với cây sống được trong điều kiện ngập nước hoặc ẩm như lúa nước, sen, cói. Với các cây cần đất thoáng, trồng trên đất sét dễ bị úng, thối rễ. Muốn trồng, cần cày bừa, làm rãnh thoát nước và bón thêm chất hữu cơ cho đất tơi hơn.
Mẹo nhớ nhanh
- Cát → củ: đất cát thoáng, hợp cây lấy củ (lạc, khoai, cà rốt).
- Thịt → đa dụng: hầu hết các cây đều trồng được.
- Sét → nước: đất giữ nước, hợp cây ưa nước (lúa nước, sen, cói).
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “đất cát thì không trồng được gì”. Thực tế đất cát vẫn trồng tốt nhiều cây nếu bón phân và tưới hợp lí.
- Lẫn thành phần cơ giới (cát, limon, sét) với thành phần của đất (phần khí, phần lỏng, phần rắn).
- Cho rằng một loại cây chỉ trồng được trên một loại đất. Thực ra bảng trên chỉ nêu loại đất phù hợp nhất; còn phụ thuộc cả khí hậu, nước tưới và kĩ thuật.
Bài luyện tập
- Nhà bạn An ở vùng ven biển, đất nhiều cát, thoát nước nhanh. Em gợi ý An trồng hai loại cây nào? Đáp án gợi ý: lạc, dưa hấu (hoặc khoai lang, thanh long) vì ưa đất tơi, thoáng, không chịu úng.
- Vì sao đất sét hợp trồng lúa nước nhưng ít hợp trồng cà rốt? Đáp án: đất sét giữ nước tốt, bí khí, hợp lúa nước; cà rốt cần đất tơi xốp, thoáng để củ phát triển nên dễ bị còi cọc, thối trên đất sét.
- Nêu một biện pháp cải tạo đất cát để trồng rau. Đáp án: bón nhiều phân hữu cơ (phân chuồng, phân xanh), phủ rơm rạ giữ ẩm, tưới nhỏ giọt và bón phân chia nhiều lần.
Câu hỏi thường gặp
Đất thịt có phải là loại đất tốt nhất để trồng cây không?
Đất thịt có tỉ lệ cát, limon, sét cân đối nên vừa giữ nước vừa thoáng khí, phù hợp với nhiều loại cây nhất. Tuy vậy, cây ưa nước như sen hay cây ưa đất rất tơi như lạc vẫn có loại đất phù hợp hơn.
Đất cát nên trồng những cây gì?
Đất cát hợp với lạc, khoai lang, sắn, dưa hấu, cà rốt, hành, tỏi, đậu xanh, thanh long và cây phi lao chắn cát. Đây đều là cây ưa đất tơi xốp, thoát nước tốt.
Vì sao lúa nước thường được trồng trên đất sét hoặc đất thịt nặng?
Các loại đất này giữ nước tốt, ít bị rò rỉ nên ruộng giữ được lớp nước cần cho cây lúa trong nhiều giai đoạn sinh trưởng.
Thành phần cơ giới của đất khác gì thành phần của đất trồng?
Thành phần cơ giới nói về tỉ lệ các hạt cát, limon, sét trong phần rắn của đất. Còn thành phần của đất trồng gồm ba phần: rắn, lỏng (nước) và khí.