Trả lời nhanh
Quá trình xử lí thông tin gồm ba bước theo đúng thứ tự: tiếp nhận dữ liệu (đầu vào), xử lí dữ liệu, rồi đưa ra kết quả (đầu ra). Khi gặp đề trắc nghiệm, hãy chọn phương án nêu đủ cả ba bước và đúng thứ tự này. Ba bước được nối theo chiều mũi tên: vào, xử lí, ra.
Xử lí thông tin là gì?
Mỗi ngày, em nhận rất nhiều thông tin: tiếng trống trường, lời thầy cô, số liệu trên bảng, tin nhắn trên điện thoại. Việc biến những dữ liệu thô ấy thành điều có ích cho mình, ví dụ quyết định mang áo mưa khi nghe dự báo trời mưa, chính là xử lí thông tin. Máy tính cũng làm như vậy, nhưng theo những chỉ dẫn do con người viết sẵn.
Ba bước của quá trình xử lí thông tin
- Tiếp nhận dữ liệu (đầu vào, input). Thông tin được thu nhận từ bên ngoài. Con người dùng mắt, tai, tay để nhận; máy tính nhận qua bàn phím, chuột, micro, máy quét, cảm biến.
- Xử lí dữ liệu. Dữ liệu vừa nhận được tính toán, so sánh, sắp xếp, phân loại hoặc chuyển đổi. Con người xử lí bằng bộ não, còn máy tính xử lí bằng bộ xử lí (CPU) theo chương trình.
- Đưa ra kết quả (đầu ra, output). Kết quả được hiển thị hoặc truyền đi để người dùng sử dụng: chữ trên màn hình, âm thanh phát ra loa, bản in, hoặc một hành động như mở cửa tự động.
Trong nhiều tài liệu, người ta còn nói đến việc lưu trữ kết quả để dùng lại sau này. Tuy nhiên, khi câu hỏi hỏi “quá trình xử lí thông tin gồm các bước nào”, cách trả lời chuẩn vẫn là ba bước kể trên.
Ví dụ cụ thể
| Tình huống | Tiếp nhận | Xử lí | Đưa ra kết quả |
|---|---|---|---|
| Em nhập 8 + 5 vào máy tính bỏ túi | Hai số và dấu cộng được nhập qua phím bấm | Máy thực hiện phép cộng | Màn hình hiện 13 |
| Em đi qua ngã tư đường phố | Mắt nhìn thấy đèn giao thông chuyển đỏ | Não hiểu “đèn đỏ là phải dừng” | Em dừng lại chờ |
| Cô giáo nhập điểm vào bảng tính | Điểm các bài kiểm tra | Phần mềm tính điểm trung bình | Cột điểm trung bình hiện ra |
Vì sao thứ tự này không thể đảo ngược?
Không có dữ liệu thì không có gì để xử lí, và chưa xử lí xong thì không có kết quả để đưa ra. Bởi vậy, một phương án viết “xử lí dữ liệu, tiếp nhận dữ liệu, đưa ra kết quả” sẽ sai chỉ vì đảo thứ tự hai bước đầu. Một phương án khác thiếu bước xử lí, chẳng hạn chỉ có “tiếp nhận rồi đưa ra”, cũng không đủ vì chưa có phần biến đổi dữ liệu.
Mẹo nhớ
Hãy nhớ ba chữ “Vào – Xử lí – Ra”, tương ứng với ba từ tiếng Anh input – process – output. Hình dung máy xay sinh tố: bỏ trái cây vào (vào), bật máy xay (xử lí), rót ly nước ép (ra).
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm “lưu trữ” là một bước bắt buộc của quá trình xử lí, trong khi lưu trữ là hoạt động đi kèm.
- Cho rằng chỉ máy tính mới xử lí thông tin. Con người xử lí thông tin liên tục trong mọi hoạt động.
- Nhầm đầu vào với kết quả: bàn phím là thiết bị vào, màn hình là thiết bị ra.
Bài tập vận dụng
- Khi bấm nút gọi thang máy, đâu là bước tiếp nhận, đâu là bước xử lí? Đáp án: bấm nút là tiếp nhận; bộ điều khiển xác định tầng và hướng đi là xử lí; thang máy di chuyển tới là kết quả.
- Màn hình, loa và máy in thuộc bước nào của quá trình xử lí thông tin? Đáp án: bước đưa ra kết quả (thiết bị ra).
- Chuột và micro là thiết bị gì? Đáp án: thiết bị vào, phục vụ bước tiếp nhận dữ liệu.
Câu hỏi thường gặp
Quá trình xử lí thông tin gồm mấy bước?
Gồm ba bước: tiếp nhận dữ liệu, xử lí dữ liệu và đưa ra kết quả, thực hiện theo đúng thứ tự này.
Đầu vào và đầu ra của quá trình xử lí thông tin là gì?
Đầu vào là dữ liệu được tiếp nhận ban đầu, còn đầu ra là kết quả sau khi xử lí, ví dụ chữ hiện trên màn hình hay âm thanh phát ra loa.
Lưu trữ có phải một bước của xử lí thông tin không?
Lưu trữ là hoạt động đi kèm giúp dùng lại kết quả sau này. Khi trả lời câu hỏi trắc nghiệm, ba bước chính vẫn là tiếp nhận, xử lí và đưa ra kết quả.