Trả lời nhanh
Phần Thực hành tiếng Việt lớp 7 trang 110, 111 (Kết nối tri thức) gắn với văn bản Mùa xuân của tôi: dấu gạch ngang dùng để chú thích, bổ sung ý cho cụm từ đứng trước; biện pháp so sánh, nhân hóa, câu hỏi tu từ và điệp ngữ làm câu văn gợi hình, gợi cảm hơn. Bài dưới đây gợi ý trả lời đủ 5 câu.
Kiến thức cần nhớ trước khi làm bài
- Dấu gạch ngang đặt giữa câu có thể dùng để đánh dấu bộ phận chú thích, giải thích thêm cho từ ngữ đứng trước.
- So sánh là đối chiếu hai sự vật có nét tương đồng để làm rõ đặc điểm của sự vật được nói đến.
- Nhân hóa là gán cho vật những hoạt động, tính cách của con người.
- Câu hỏi tu từ là câu hỏi không cần trả lời, nhằm nhấn mạnh cảm xúc hay ý nghĩ.
- Điệp ngữ là lặp lại từ ngữ hoặc cấu trúc để nhấn mạnh và tạo nhịp điệu.
Câu 1 – Công dụng của dấu gạch ngang
Hai câu văn trong đề đều có dấu gạch ngang ở giữa câu, đứng sau một cụm từ như “mùa xuân của tôi” hay “mùa xuân ơi”.
Ý (1): dấu gạch ngang ở đây dùng để chú thích, bổ sung nội dung cho cụm từ đứng trước nó. Phần sau dấu gạch ngang cho biết rõ đó là mùa xuân của miền nào.
Ý (2): nếu bỏ phần đứng sau dấu gạch ngang thì câu vẫn đúng ngữ pháp nhưng nội dung nghèo đi. Người đọc không còn biết tác giả đang nói đến mùa xuân ở đâu và với những nét đặc trưng nào. Cảm xúc thân thương dành cho Hà Nội và Bắc Việt cũng bị mờ đi.
Để mở rộng, em xem thêm gợi ý chi tiết tại câu 1 trang 110.
Câu 2 – Biện pháp so sánh
| Câu | Hai đối tượng so sánh | Điểm tương đồng | Ý nghĩa |
|---|---|---|---|
| a | Đôi mày – vầng trăng mới | Cong, thanh mảnh, sáng dịu | Làm nổi vẻ đẹp thanh tú, dịu dàng của người con gái |
| b | Bầu trời đêm – ngọc | Trong, sáng, lung linh | Gợi vẻ đẹp trong trẻo, tinh khiết của đêm cuối tháng Giêng |
Khi làm bài này, em gạch chân từ so sánh (như, tựa, giống…) rồi chỉ ra vế A, vế B, sau đó nêu nét giống nhau. Em có thể đối chiếu thêm với câu 2 trang 110.
Câu 3 – Nhân hóa và câu hỏi tu từ
- Câu a dùng nhân hóa khi nói đồi núi “chuyển mình”, sông hồ “rung động” như những sinh thể có cảm xúc. Câu còn là câu hỏi tu từ, không cần ai trả lời mà gợi cảm xúc giao mùa. Tác dụng: làm thiên nhiên sống động, thể hiện sự nhạy cảm của người yêu mùa xuân.
- Câu b dùng nhân hóa ở hình ảnh con ong “siêng năng”, vì siêng năng là phẩm chất của con người. Tác dụng: con ong hiện lên gần gũi, chăm chỉ, làm không khí mùa xuân thêm rộn ràng.
Tham khảo thêm tại câu 3 trang 111.
Câu 4 – Điệp ngữ
a. Biện pháp tu từ ở những cụm từ được nhấn mạnh trong câu là điệp ngữ: cụm từ “ai cấm được” được lặp lại nhiều lần liên tiếp.
b. Ngoài ra, điệp ngữ còn xuất hiện ở các từ “đừng thương” (lặp lại trong ba vế) và từ “thương”.
c. Tác dụng: nhấn mạnh rằng không ai có thể ngăn cản tình yêu mùa xuân. Nhịp câu dồn dập, giàu cảm xúc, thể hiện tình yêu mãnh liệt của tác giả dành cho mùa xuân.
Em có thể đọc thêm hướng dẫn ở câu 4 trang 111.
Câu 5 – So sánh trong câu có nhiều vế
Tác dụng: hình ảnh “nhựa sống căng lên” được ví với sức căng của lộc nai và mầm non cây cối. Nhờ vậy câu văn diễn tả được sức sống mạnh mẽ, tràn đầy của mùa xuân đang trỗi dậy trong con người và cảnh vật.
Khác với câu 2: ở câu 2, mỗi lần so sánh chỉ có hai sự vật, đối chiếu về hình ảnh, màu sắc. Còn ở câu 5, so sánh được mở rộng thành chuỗi nhiều vế, so sánh trạng thái, hoạt động (căng lên, trỗi ra) và kéo dài thành một câu văn nhiều hình ảnh. Xem thêm câu 5 trang 111.
Cách phân tích biện pháp tu từ cho đủ ý
- Gọi tên biện pháp (so sánh, nhân hóa, điệp ngữ…).
- Chỉ rõ từ ngữ, hình ảnh thể hiện.
- Nêu tác dụng: làm cho gì sinh động, nhấn mạnh điều gì, bộc lộ cảm xúc nào của tác giả.
Lỗi sai thường gặp
- Chỉ gọi tên biện pháp mà không nêu tác dụng nên bị mất điểm.
- Nhầm nhân hóa với so sánh khi câu có từ “như”.
- Nêu tác dụng chung chung kiểu “làm câu văn hay hơn”, thiếu gắn với nội dung cụ thể của câu.
Luyện tập thêm
- Câu 1. Chỉ ra biện pháp tu từ trong câu “Gió chạy ào ra cửa sổ”. Đáp án: nhân hóa, vì gió được miêu tả bằng hoạt động “chạy” của con người.
- Câu 2. Em hãy đặt một câu có dấu gạch ngang để chú thích. Gợi ý: “Quê tôi – một vùng ven sông – mùa xuân hoa nở khắp nơi.”
- Câu 3. Câu “Mùa xuân đến rồi, ai mà chẳng vui?” dùng biện pháp gì? Đáp án: câu hỏi tu từ, nhấn mạnh niềm vui chung khi xuân về.
Muốn xem toàn bộ các bài trong chương trình, em tham khảo Soạn văn 7 Kết nối tri thức và phần Thực hành tiếng Việt trang 116.
Câu hỏi thường gặp
Dấu gạch ngang trong câu văn ở trang 110 có công dụng gì?
Dùng để chú thích, bổ sung ý nghĩa cho cụm từ đứng trước nó.
Câu hỏi tu từ có cần trả lời không?
Không. Câu hỏi tu từ dùng để nhấn mạnh cảm xúc, ý nghĩ, người đọc tự hiểu câu trả lời.
Cách trình bày một câu hỏi về biện pháp tu từ?
Nên gọi tên biện pháp, chỉ ra từ ngữ thể hiện, rồi nêu tác dụng gắn với nội dung câu văn.
Bài Thực hành tiếng Việt trang 110 gắn với văn bản nào?
Gắn với văn bản Mùa xuân của tôi, nên các câu hỏi đều xoay quanh những câu văn trong văn bản này.