Trả lời nhanh
Phát biểu SAI là phát biểu phủ nhận hoặc bóp méo vai trò của thông tin, chẳng hạn “thông tin không giúp con người hiểu biết hay ra quyết định”, “thông tin luôn đúng” hoặc “thông tin mất đi khi chia sẻ”. Thông tin đem lại hiểu biết, giúp con người nhận thức, quyết định và hành động tốt hơn; vì vậy hãy chọn phương án đi ngược các ý này.
Đề bài và cách hiểu
Câu hỏi có dạng: “Phát biểu nào sau đây là sai? – Thông tin đem lại cho con người…”. Vì trang này không còn giữ nguyên bốn phương án gốc, thầy không ghi lại chữ cái A, B, C, D để tránh nhầm. Thay vào đó, thầy giúp em nắm quy tắc để tự tìm ra phát biểu sai ở bất kỳ phiên bản nào của đề.
Đây là kiến thức mở đầu của Tin học 10, phần thông tin và dữ liệu. Điều cần nhớ: thông tin là những gì đem lại hiểu biết cho con người (và sinh vật) về thế giới xung quanh và về chính mình.
Những điều thông tin đem lại cho con người (phát biểu ĐÚNG)
- Hiểu biết: nhờ thông tin, ta biết thời tiết, kết quả học tập, tin tức xã hội…
- Cơ sở ra quyết định: xem dự báo mưa rồi mới quyết định mang áo mưa.
- Thay đổi nhận thức, thái độ, hành động: biết tác hại của thuốc lá, ta thay đổi thói quen.
- Phục vụ học tập, lao động, giải trí, giao tiếp: thông tin là “nguyên liệu” của mọi hoạt động trí óc.
Một số tính chất của thông tin cần nhớ
| Tính chất | Ý nghĩa |
|---|---|
| Cần vật mang tin | Thông tin phải được ghi trên giấy, đĩa, bộ nhớ, sóng âm… mới lưu giữ, truyền đi được. |
| Có thể sao chép, chia sẻ | Chia sẻ cho người khác, người cho vẫn còn thông tin. |
| Nhiều dạng biểu diễn | Văn bản, hình ảnh, âm thanh, video… |
| Giá trị phụ thuộc người nhận | Cùng một tin, người cần sẽ thấy hữu ích hơn người không quan tâm. |
| Có thể chưa chính xác | Thông tin có thể sai, thiếu, lỗi thời nên phải kiểm chứng. |
Cách loại trừ để tìm phát biểu sai
- Đọc kỹ từ tuyệt đối: “luôn”, “chỉ”, “không bao giờ”, “mọi” thường xuất hiện trong phát biểu sai. Ví dụ “thông tin luôn đúng” là sai vì tin giả vẫn là một dạng thông tin.
- Kiểm tra vai trò: phát biểu nói thông tin không giúp ích gì cho nhận thức, quyết định là sai.
- Kiểm tra bản chất: thông tin không phải là vật chất; mất vật mang tin chưa chắc mất thông tin nếu đã có bản sao.
- Phân biệt với dữ liệu: dữ liệu là thông tin đã được mã hoá để máy tính xử lý; đừng nhầm hai khái niệm.
Ví dụ phân tích (tự đặt)
Giả sử có bốn phát biểu sau (đây là ví dụ do thầy tự đặt để luyện, không phải đề gốc):
- (1) Thông tin giúp con người hiểu biết thế giới xung quanh. → Đúng.
- (2) Thông tin có thể làm thay đổi quyết định của con người. → Đúng.
- (3) Thông tin chỉ tồn tại dưới dạng văn bản. → Sai, vì còn hình ảnh, âm thanh, video.
- (4) Thông tin có thể được sao chép và chia sẻ. → Đúng.
Phát biểu sai là (3). Em thấy từ “chỉ” là dấu hiệu cảnh báo.
Lỗi sai thường gặp
- Đọc lướt, bỏ qua từ phủ định hoặc từ tuyệt đối.
- Nhầm đề “chọn phát biểu đúng” với “chọn phát biểu sai” nên khoanh ngược.
- Cho rằng thông tin nào cũng đáng tin, hoặc thông tin mất đi khi đưa cho người khác.
Mẹo nhớ: với đề “sai”, hãy gạch chân ba phát biểu đúng trước; phát biểu còn lại là đáp án.
Bài luyện tập
- Phát biểu “Thông tin giúp con người đưa ra quyết định phù hợp hơn” đúng hay sai?
Đáp án: Đúng, vì có thêm hiểu biết nên lựa chọn hợp lý hơn. - Phát biểu “Khi em kể một tin cho bạn thì em không còn biết tin đó nữa” đúng hay sai?
Đáp án: Sai, thông tin có thể chia sẻ mà người cho vẫn giữ nguyên. - Phát biểu “Mọi thông tin em đọc trên mạng đều chính xác” đúng hay sai?
Đáp án: Sai, vì có tin giả, tin lỗi thời, cần kiểm chứng nguồn.
Câu hỏi thường gặp
Đáp án câu "Phát biểu nào sau đây là sai? Thông tin đem lại cho con người…" là gì?
Đáp án là phát biểu phủ nhận vai trò của thông tin hoặc dùng từ tuyệt đối sai sự thật, như "thông tin luôn đúng" hay "thông tin chỉ có dạng văn bản". Thông tin đem lại hiểu biết và giúp con người quyết định, hành động.
Thông tin là gì theo Tin học 10?
Thông tin là những gì đem lại hiểu biết cho con người (và sinh vật) về thế giới xung quanh và về chính mình.
Thông tin có mất đi khi chia sẻ cho người khác không?
Không. Thông tin có thể được sao chép và chia sẻ, người chia sẻ vẫn giữ nguyên thông tin của mình.
Thông tin và dữ liệu khác nhau thế nào?
Thông tin là điều đem lại hiểu biết cho con người; dữ liệu là thông tin đã được mã hoá thành dạng máy tính lưu trữ và xử lý được.