Lý thuyết Tin học 6 Bài 3: Thông tin trong máy tính (Kết nối tri thức)

Trả lời nhanh

Đơn vị đo dung lượng thông tin nhỏ nhất là bit (đáp án D). Bit là viết tắt của “binary digit” – chữ số nhị phân, chỉ nhận một trong hai giá trị 0 hoặc 1. Mọi thông tin trong máy tính đều được lưu thành dãy bit, và 8 bit hợp lại thành 1 byte, đơn vị lớn hơn bit.

1. Máy tính biểu diễn thông tin như thế nào?

Văn bản, hình ảnh, âm thanh hay video khi vào máy tính đều phải đổi thành một dạng mà máy “hiểu” được. Dạng đó là dãy bit, tức một chuỗi chỉ gồm hai kí hiệu 0 và 1.

  • Bit: một kí hiệu 0 hoặc 1, còn gọi là một chữ số nhị phân.
  • Số nhị phân: số chỉ được viết bằng hai chữ số 0 và 1, ví dụ 101110.
  • Dãy bit: nhiều bit viết liền nhau, ví dụ 01001000 là dãy gồm 8 bit.

Vì sao máy tính chỉ dùng 0 và 1?

Các linh kiện điện tử bên trong máy chỉ cần phân biệt hai trạng thái, chẳng hạn có dòng điện – không có dòng điện, hoặc bật – tắt. Ta quy ước hai trạng thái ấy là 1 và 0. Dùng hai trạng thái thì mạch đơn giản, bền và ít nhầm lẫn, nên máy tính chỉ làm việc trực tiếp với hai kí hiệu này (đây là ý của câu trắc nghiệm “vì sao dữ liệu phải mã hoá thành dãy bit”).

Em có thể hình dung bit như một công tắc đèn: chỉ có sáng hoặc tắt. Một dãy 8 công tắc đặt khác nhau cho ra 28 = 256 tổ hợp, đủ để “đặt tên” cho 256 kí tự khác nhau.

2. Các đơn vị đo dung lượng thông tin

Khả năng lưu trữ của một thiết bị nhớ gọi là dung lượng nhớ. Dung lượng của một tệp cũng đo bằng các đơn vị dưới đây.

Đơn vị Cách đọc Kí hiệu Giá trị
Bit bít bit Nhỏ nhất: 0 hoặc 1
Byte bai B 1 B = 8 bit
Kilobyte ki-lô-bai KB 1 KB = 1024 B
Megabyte mê-ga-bai MB 1 MB = 1024 KB
Gigabyte gi-ga-bai GB 1 GB = 1024 MB
Terabyte tê-ra-bai TB 1 TB = 1024 GB

Lưu ý: SGK viết “Tetrabyte”, cách viết thông dụng hơn là Terabyte; cả hai đều chỉ đơn vị TB.

Sơ đồ bậc thang các đơn vị bit, byte, KB, MB, GB, TB với hệ số nhân 8 và 1024
Thang đơn vị đo dung lượng: 1 byte = 8 bit, từ byte trở lên mỗi bậc gấp 1024 lần.

Mẹo nhớ thang đơn vị

  • Thứ tự từ nhỏ đến lớn: Bit → B → KB → MB → GB → TB. Có thể nhớ câu “Bé Bi Không Mặc Giày Thể thao”.
  • Riêng bit lên byte nhân/chia 8; từ byte trở lên mỗi bậc nhân/chia 1024.
  • Khi làm bài, hay dùng xấp xỉ 1 KB ≈ một nghìn byte, 1 MB ≈ một triệu byte, 1 GB ≈ một tỉ byte (thực tế 1 GB = 1 073 741 824 byte).

3. Cách đổi đơn vị

  1. Đổi từ đơn vị lớn sang nhỏ: nhân với 1024 cho mỗi bậc.
  2. Đổi từ đơn vị nhỏ sang lớn: chia cho 1024 cho mỗi bậc.

Ví dụ (tự đặt):

  • 1,5 GB = 1,5 × 1024 = 1536 MB.
  • 5120 MB = 5120 : 1024 = 5 GB.
  • 1 KB = 1024 B = 1024 × 8 = 8192 bit.
  • 2 TB = 2 × 1024 = 2048 GB.

4. Khả năng lưu trữ của một số thiết bị nhớ

Thiết bị Dung lượng thường gặp
Đĩa CD khoảng 700 MB
Đĩa DVD từ 4,7 GB đến 17 GB
Ổ đĩa cứng từ vài trăm GB đến vài TB
Thẻ nhớ, USB từ vài GB đến hàng trăm GB hoặc hơn

Để xem dung lượng một tệp trên Windows, em nháy chuột phải vào tệp, chọn Properties và đọc dòng Size. Đây cũng là cách làm bài dạng “cho hình thuộc tính tệp, hỏi dung lượng”: đọc số và nhìn kĩ đơn vị đi kèm (44 KB khác hẳn 44 B).

5. Giải thích các câu trắc nghiệm hay gặp

Đơn vị đo dung lượng thông tin nhỏ nhất là gì?

  • A. Digit – sai: “digit” chỉ nghĩa là chữ số, không phải đơn vị đo; chỉ khi ghép “binary digit” mới thành bit.
  • B. Byte – sai: 1 byte gồm 8 bit nên lớn hơn bit.
  • C. Kilobyte – sai: bằng 1024 byte.
  • D. Bit – đúng: chỉ chứa 0 hoặc 1, không thể chia nhỏ hơn.

Một số câu khác

  • Bao nhiêu byte tạo thành một kilobyte? 1024 byte (không phải 64, 8 hay 2028).
  • Bao nhiêu bit tạo thành một byte? 8 bit.
  • Đơn vị lớn nhất trong Bit, KB, MB, GB? GB.
  • Dữ liệu trong máy tính được lưu dưới dạng gì? Dãy bit.
  • Một thẻ nhớ 4 GB chứa được bao nhiêu ảnh 512 KB? 4 GB = 4 × 1024 × 1024 KB = 4 194 304 KB; chia 512 được 8192 ảnh, tức xấp xỉ 8 nghìn ảnh (đáp án D).
  • Thẻ nhớ 2 GB chứa bao nhiêu bản nhạc 4 MB? 2 GB = 2048 MB; 2048 : 4 = 512 bản.
  • Ổ cứng 2 TB bằng bao nhiêu? 2 × 1024 = 2048 GB.

6. Lỗi sai thường gặp

  • Nhầm 1 KB = 1000 B khi tính chính xác. Trong chương trình lớp 6 dùng 1024.
  • Nhầm bit và byte: bit viết thường (bit), byte viết hoa B. 8 bit = 1 B, không phải 1 bit = 8 B.
  • Đổi sai chiều: đổi xuống đơn vị nhỏ thì số phải lớn lên. Ví dụ 3 GB ra MB mà được kết quả nhỏ hơn 3 là sai.
  • Bỏ qua bước đưa về cùng đơn vị trước khi chia (ví dụ chia GB cho KB).
  • Cho rằng máy tính lưu số thập phân hay chữ cái trực tiếp. Thực chất mọi thứ đều quy về dãy bit.

7. Bài luyện tập có đáp án

  1. Dãy 1011001 gồm bao nhiêu bit?
    Đáp án: 7 bit.
  2. Đổi 3 GB sang MB.
    Đáp án: 3 × 1024 = 3072 MB.
  3. Tệp 2048 KB có dung lượng bao nhiêu MB?
    Đáp án: 2048 : 1024 = 2 MB.
  4. Thẻ nhớ 8 GB chứa được tối đa bao nhiêu đoạn video 256 MB?
    Đáp án: 8 GB = 8192 MB; 8192 : 256 = 32 đoạn.
  5. 1 KB gồm bao nhiêu bit?
    Đáp án: 1024 × 8 = 8192 bit.
  6. Sắp xếp tăng dần: 1 GB, 900 MB, 2 000 KB, 5 TB.
    Đáp án: 2 000 KB (khoảng 2 MB) < 900 MB < 1 GB < 5 TB.

Tóm tắt kiến thức cần nhớ

  • Máy tính lưu mọi thông tin bằng dãy bit gồm các kí hiệu 0 và 1.
  • Bit là đơn vị nhỏ nhất; 1 B = 8 bit.
  • 1 KB = 1024 B; 1 MB = 1024 KB; 1 GB = 1024 MB; 1 TB = 1024 GB.
  • Dung lượng nhớ là khả năng lưu trữ của thiết bị nhớ.

Xem thêm các bài của Tin học 6 Kết nối tri thức

  • Giải SGK Tin học 6 Bài 3: Thông tin trong máy tính
  • Sách bài tập Tin học 6 Bài 3
  • 15 câu trắc nghiệm Tin học 6 Bài 3
  • Lý thuyết Bài 2: Xử lí thông tin
  • Lý thuyết Bài 4: Mạng máy tính
  • Tổng hợp lý thuyết Tin học 6 Kết nối tri thức

Câu hỏi thường gặp

Đơn vị đo dung lượng thông tin nhỏ nhất là gì?

Là bit (binary digit – chữ số nhị phân). Một bit chỉ nhận giá trị 0 hoặc 1. Tám bit hợp thành một byte.

1 byte bằng bao nhiêu bit, 1 KB bằng bao nhiêu byte?

1 byte = 8 bit và 1 KB = 1024 byte. Từ byte trở lên, mỗi đơn vị lớn gấp 1024 lần đơn vị liền trước: KB, MB, GB, TB.

Vì sao máy tính dùng dãy bit để lưu thông tin?

Vì các linh kiện điện tử chỉ cần phân biệt hai trạng thái như có điện và không có điện, ứng với 1 và 0. Cách này đơn giản, ổn định và ít sai sót.

Thẻ nhớ 4 GB chứa được bao nhiêu ảnh 512 KB?

4 GB = 4 × 1024 × 1024 KB = 4 194 304 KB. Chia cho 512 KB được 8192 ảnh, tức xấp xỉ 8 nghìn ảnh.