Trả lời nhanh
Bài 7 gồm hai phần chính. Trồng rừng: trồng đúng thời vụ (miền Bắc vào mùa xuân và mùa thu, miền Nam vào mùa mưa), chuẩn bị cây con và làm đất (cuốc lớp đất màu để riêng, bón lót, lấp hố), rồi trồng cây con có bầu đất (6 bước) hoặc rễ trần (5 bước). Sau đó chăm sóc rừng và bảo vệ rừng bằng tuyên truyền, tuần tra, phòng cháy chữa cháy.
1. Tổng quan kiến thức cần nhớ
Bài 7 nằm trong chương về rừng ở Việt Nam, ngay sau bài Rừng ở Việt Nam. Nếu bài trước giúp em biết rừng có vai trò gì, thì bài này trả lời câu hỏi: làm thế nào để có rừng và giữ được rừng?
Em có thể ghi nhớ toàn bài bằng chuỗi ba chữ: Chuẩn bị → Trồng → Chăm sóc/Bảo vệ.
| Nội dung | Ý chính cần nhớ |
|---|---|
| Mục đích trồng rừng | Mở rộng diện tích rừng, tăng độ che phủ của đất rừng |
| Thời vụ | Miền Bắc: mùa xuân, mùa thu. Miền Nam: mùa mưa |
| Chuẩn bị | Chuẩn bị cây con; làm đất trồng cây |
| Cách trồng | Cây con có bầu đất (6 bước); cây con rễ trần (5 bước) |
| Sau khi trồng | Làm cỏ, xới đất vun gốc, phát quang, tỉa và trồng dặm, bón phân, làm rào bảo vệ |
| Bảo vệ rừng | Giữ tài nguyên rừng; tuyên truyền, tuần tra, phòng cháy chữa cháy, nghiêm cấm phá rừng |
2. Trồng rừng
2.1. Vì sao phải trồng đúng thời vụ, đúng kĩ thuật?
Trồng rừng giúp mở rộng diện tích và tăng độ che phủ của đất rừng. Cây con còn non nên rất nhạy cảm với thời tiết: trồng lúc quá khô hoặc quá lạnh thì cây dễ chết, phải trồng lại tốn công và tốn giống.
Vì vậy trồng đúng thời vụ và đúng kĩ thuật làm cho tỉ lệ cây sống cao, cây sinh trưởng và phát triển tốt. Thời vụ tác động trực tiếp đến năng suất và chất lượng rừng.
- Miền Bắc: mùa xuân (trời ấm dần, có mưa phùn) và mùa thu.
- Miền Nam: mùa mưa (đất đủ ẩm, cây nhanh bén rễ).
Mẹo nhớ: “Bắc có hai mùa, Nam chỉ một mùa” – Bắc xuân + thu, Nam mưa. Đề trắc nghiệm hay đảo hai miền để đánh lừa, em đọc kĩ chữ “miền Bắc” hay “miền Nam”.
2.2. Giai đoạn chuẩn bị
a) Chuẩn bị cây con. Cây con phải đủ số lượng và có chất lượng giống tốt. Khi đã xuất cây khỏi vườn ươm thì nên trồng ngay, vì để lâu cây héo, rễ khô, giảm sức sống.
b) Làm đất trồng cây gồm 3 bước:
- Vạt sạch cỏ ở chỗ đào hố, cuốc lớp đất màu và để riêng một bên (lớp đất màu nhiều mùn, tốt cho cây nên phải giữ lại).
- Bón lót: trộn phân bón với lớp đất màu rồi lấp xuống hố (để rễ non có sẵn chất dinh dưỡng).
- Lấp hố.
Như vậy, giai đoạn chuẩn bị có 2 việc (chuẩn bị cây con, làm đất), còn làm đất có 3 bước. Học sinh rất hay lẫn hai con số này.
2.3. Trồng rừng bằng cây con có bầu đất (6 bước)
Cây con có bầu đất là cây được ươm trong bầu, rễ còn nguyên cục đất nên ít bị tổn thương và dễ sống hơn.
- Bước 1: Tạo lỗ trong hố trồng (lỗ vừa với bầu cây).
- Bước 2: Rạch bỏ vỏ bầu (thường là nhựa, nếu để nguyên sẽ cản rễ đâm ra ngoài; rạch nhẹ để bầu đất không vỡ).
- Bước 3: Đặt bầu cây xuống hố, giữ cây thẳng đứng.
- Bước 4: Lấp đất lần 1 và nén chặt.
- Bước 5: Lấp đất lần 2 và nén chặt.
- Bước 6: Vun gốc.
2.4. Trồng rừng bằng cây con rễ trần (5 bước)
Cây rễ trần không có bầu đất nên rễ dễ khô, cần thao tác nhanh và nhẹ tay.
- Bước 1: Tạo lỗ trong hố trồng.
- Bước 2: Đặt cây con vào giữa hố.
- Bước 3: Lấp đất lần 1 và nén.
- Bước 4: Lấp đất lần 2 và nén.
- Bước 5: Vun gốc.
2.5. So sánh hai cách trồng
| Tiêu chí | Cây có bầu đất | Cây rễ trần |
|---|---|---|
| Số bước | 6 | 5 |
| Bước riêng có | Rạch bỏ vỏ bầu, đặt bầu cây xuống hố | Đặt cây con vào giữa hố |
| Điểm giống | Đều bắt đầu bằng tạo lỗ trong hố; lấp và nén đất hai lần; kết thúc bằng vun gốc | |
Mẹo: cây rễ trần ít hơn đúng một bước vì không phải xử lí vỏ bầu. Em chỉ cần nhớ quy trình bầu đất, bỏ bước “rạch bỏ bầu” là ra rễ trần (gộp “đặt bầu” thành “đặt cây”).
3. Chăm sóc rừng sau khi trồng
Trồng xong chưa phải là xong: những năm đầu cây còn yếu, dễ bị cỏ dại lấn át, gia súc phá hoặc thiếu dinh dưỡng. Các công việc chăm sóc gồm:
| Công việc | Mục đích |
|---|---|
| Làm cỏ | Loại bỏ cỏ dại cạnh tranh ánh sáng, nước, dinh dưỡng với cây rừng |
| Xới đất, vun gốc | Làm đất tơi xốp, giúp rễ thở và phát triển, giữ cho gốc vững |
| Phát quang | Dọn cây bụi, dây leo che bóng cây trồng |
| Tỉa và trồng dặm | Tỉa bớt cây xấu, cây quá dày; trồng thay vào chỗ cây bị chết |
| Bón phân | Bổ sung dinh dưỡng cho cây phát triển |
| Làm rào bảo vệ | Ngăn người và gia súc, động vật phá hoại cây non |
4. Bảo vệ rừng
4.1. Sự cần thiết phải bảo vệ rừng
- Giữ gìn tài nguyên thực vật, động vật và đất rừng hiện có.
- Tạo điều kiện để rừng phát triển, bảo vệ môi trường sinh thái và cho ra sản phẩm có chất lượng cao.
Một cánh rừng bị chặt chỉ mất vài ngày nhưng muốn khôi phục phải mất hàng chục năm, nên “giữ rừng” luôn rẻ và hiệu quả hơn “trồng lại rừng”.
4.2. Biện pháp bảo vệ rừng
- Tuyên truyền, nâng cao nhận thức của nhân dân về bảo vệ và phát triển rừng.
- Tuần tra, canh gác, phòng cháy chữa cháy rừng.
- Nghiêm cấm các hành vi phá hoại rừng, gây cháy rừng, lấn chiếm rừng và đất rừng.
Liên hệ thực tế: học sinh có thể góp sức bằng cách không xả rác, không đốt lửa trong khu vực rừng, không mua bán động vật hoang dã và tham gia trồng cây ở trường, địa phương.
5. Lỗi sai thường gặp
- Nhầm thời vụ: ghi “miền Nam trồng mùa xuân”. Đúng là miền Nam trồng vào mùa mưa.
- Nhầm số bước: làm đất 3 bước, chuẩn bị 2 bước, bầu đất 6 bước, rễ trần 5 bước.
- Quên “rạch bỏ bầu” khi trồng cây có bầu đất, hoặc thêm bước này cho cây rễ trần.
- Chỉ lấp đất một lần: cả hai cách trồng đều lấp và nén đất hai lần rồi mới vun gốc.
- Cho rằng chăm sóc chỉ là bón phân: thực tế gồm 6 việc như bảng ở trên.
6. Bài tập luyện tập có đáp án
Trắc nghiệm
Câu 1. Làm đất trồng cây rừng gồm mấy bước?
A. 1 B. 2 C. 3 D. 4
Câu 2. Bước 2 của quy trình trồng rừng bằng cây con có bầu đất là:
A. Tạo lỗ trong hố trồng B. Rạch bỏ vỏ bầu C. Đặt bầu cây xuống hố D. Lấp và nén đất lần 1
Câu 3. Thời vụ trồng rừng ở miền Nam là:
A. Mùa xuân B. Mùa thu C. Mùa xuân và mùa thu D. Mùa mưa
Câu 4. Công việc nào sau đây không thuộc chăm sóc rừng sau khi trồng?
A. Làm cỏ B. Trồng dặm C. Tạo lỗ trong hố trồng D. Làm rào bảo vệ
Câu 5. Trồng rừng bằng cây con rễ trần gồm mấy bước?
A. 4 B. 5 C. 6 D. 7
Tự luận
Câu 6. Vì sao phải trồng cây con ngay sau khi xuất khỏi vườn ươm?
Câu 7. Nêu hai biện pháp bảo vệ rừng mà địa phương em có thể thực hiện.
Đáp án và giải thích
- Câu 1: C. Làm đất gồm 3 bước: cuốc lớp đất màu để riêng, bón lót, lấp hố.
- Câu 2: B. Sau khi tạo lỗ (bước 1) thì rạch bỏ vỏ bầu (bước 2), rồi mới đặt bầu xuống hố.
- Câu 3: D. Miền Nam trồng vào mùa mưa; A, B, C là thời vụ của miền Bắc.
- Câu 4: C. “Tạo lỗ trong hố trồng” là bước trong khâu trồng cây, không phải chăm sóc sau trồng.
- Câu 5: B. Cây rễ trần có 5 bước, ít hơn cây có bầu đất 1 bước (không phải rạch bỏ bầu).
- Câu 6: Vì rễ cây con để lâu ngoài vườn ươm dễ khô, héo, giảm sức sống; trồng ngay giúp cây nhanh bén rễ và tỉ lệ sống cao.
- Câu 7: Gợi ý: tuyên truyền người dân không phá rừng, không đốt nương bừa bãi; tham gia tuần tra, phòng cháy chữa cháy rừng; báo ngay cho chính quyền khi phát hiện hành vi chặt phá, lấn chiếm rừng.
7. Tài liệu học cùng bài này
- Giải SGK Công nghệ 7 Bài 7 (Chân trời sáng tạo)
- Sách bài tập Công nghệ 7 Bài 7
- 20 câu trắc nghiệm Công nghệ 7 Bài 7 có đáp án
- Lý thuyết Công nghệ 7 Bài 6: Rừng ở Việt Nam
- Lý thuyết Công nghệ 7 Ôn tập chương 3
- Lý thuyết Công nghệ 7 – Chân trời sáng tạo (cả năm)
Câu hỏi thường gặp
Thời vụ trồng rừng ở miền Bắc và miền Nam là khi nào?
Miền Bắc trồng rừng vào mùa xuân và mùa thu; miền Nam trồng vào mùa mưa. Trồng đúng thời vụ giúp cây có tỉ lệ sống cao và sinh trưởng tốt.
Trồng rừng bằng cây con có bầu đất gồm mấy bước?
Gồm 6 bước: tạo lỗ trong hố trồng, rạch bỏ vỏ bầu, đặt bầu cây xuống hố, lấp và nén đất lần 1, lấp và nén đất lần 2, vun gốc.
Làm đất trồng cây rừng gồm những bước nào?
Gồm 3 bước: vạt sạch cỏ và cuốc lớp đất màu để riêng một bên, bón lót (trộn phân với lớp đất màu), rồi lấp hố.
Sau khi trồng rừng cần chăm sóc những công việc gì?
Làm cỏ, xới đất và vun gốc, phát quang, tỉa và trồng dặm, bón phân, làm rào bảo vệ để cây non không bị cỏ dại, gia súc hay người phá hoại.