Trả lời nhanh
Sự tích Hồ Gươm là truyền thuyết kể chuyện Long Quân cho nghĩa quân Lam Sơn mượn gươm thần đánh giặc Minh. Lê Thận nhặt được lưỡi gươm, Lê Lợi nhặt được chuôi gươm, hai phần ghép lại vừa khít. Giặc tan, Rùa Vàng đòi gươm trên hồ Tả Vọng nên hồ mang tên Hoàn Kiếm (Hồ Gươm).
Nội dung chính của Sự tích Hồ Gươm
Truyện gồm hai ý lớn, em cần nhớ cả hai khi làm bài:
- Nội dung: ca ngợi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chống giặc Minh đầu thế kỉ XV là chính nghĩa, được nhân dân ủng hộ và giành thắng lợi vẻ vang.
- Giải thích và gửi gắm: giải thích tên gọi Hồ Gươm (Hồ Hoàn Kiếm); thể hiện khát vọng hoà bình và ý thức cảnh giác của dân tộc.
Đây là truyền thuyết nên truyện vừa có cốt lõi lịch sử (Lê Lợi, Lê Thận, khởi nghĩa Lam Sơn), vừa có yếu tố kì ảo (gươm thần, Long Quân, Rùa Vàng).
Bố cục Sự tích Hồ Gươm
Văn bản thường chia thành hai phần:
| Phần | Giới hạn | Nội dung |
|---|---|---|
| Phần 1 | Từ đầu đến “…cứu nước” | Long Quân cho nghĩa quân Lam Sơn mượn gươm thần để đánh giặc. |
| Phần 2 | Còn lại | Long Quân đòi lại gươm sau khi đất nước hết giặc, hồ có tên Hoàn Kiếm. |
Nếu thầy cô yêu cầu chia nhỏ hơn, em có thể tách phần 1 thành hai ý: việc nhặt được gươm và việc dùng gươm đánh giặc.
Ba bản tóm tắt với độ dài khác nhau
Bản 1: tóm tắt trong 3 câu
Giặc Minh đô hộ nước ta, nghĩa quân Lam Sơn nổi dậy nhưng lực yếu nên nhiều lần thất bại. Long Quân cho mượn gươm thần: Lê Thận vớt được lưỡi gươm, Lê Lợi tìm thấy chuôi, ghép lại thành gươm báu giúp nghĩa quân thắng giặc. Hoà bình lập lại, Rùa Vàng nổi lên đòi gươm ở hồ Tả Vọng, từ đó hồ có tên Hồ Gươm.
Bản 2: tóm tắt theo sự kiện
- Giặc Minh áp bức nhân dân; Lê Lợi dựng cờ khởi nghĩa ở Lam Sơn nhưng lúc đầu thế yếu, nhiều lần bị thua.
- Long Quân quyết định cho nghĩa quân mượn gươm thần.
- Lê Thận, người đánh cá, ba lần kéo lưới đều được một thanh sắt; về nhà ông nhận ra đó là lưỡi gươm và đem theo khi tham gia nghĩa quân.
- Lê Lợi bị giặc đuổi, chạy vào rừng, thấy trên ngọn đa có chuôi gươm nạm ngọc và mang về.
- Lê Thận dâng lưỡi gươm, Lê Lợi tra chuôi vào, hai phần khít nhau. Từ đó nghĩa quân có gươm thần, đánh đâu thắng đó, đuổi sạch quân xâm lược.
- Về sau, Lê Lợi dạo thuyền trên hồ Tả Vọng, Rùa Vàng nổi lên đòi gươm. Vua trả gươm, hồ đổi tên là Hồ Hoàn Kiếm (Hồ Gươm).
Bản 3: tóm tắt bằng lời kể của nhân vật Lê Thận
Tôi là Lê Thận, làm nghề đánh cá. Một đêm kéo lưới, tôi ba lần vớt được cùng một thanh sắt lạ. Về soi kĩ mới biết đó là lưỡi gươm, tôi bèn theo nghĩa quân Lam Sơn. Một hôm minh công Lê Lợi mang đến chiếc chuôi gươm nạm ngọc tìm được trong rừng; tôi đem lưỡi gươm ra tra thử thì vừa như in. Tôi liền dâng gươm cho minh công để cùng nhau đánh giặc cứu nước.
Lưu ý: bản 3 là cách kể đổi ngôi để em luyện kĩ năng; khi nộp bài tóm tắt, em vẫn nên kể ở ngôi thứ ba trừ khi đề yêu cầu khác.
Ý nghĩa các chi tiết kì ảo
| Chi tiết | Ý nghĩa |
|---|---|
| Long Quân cho mượn gươm | Cuộc khởi nghĩa chính nghĩa, được thần linh và nhân dân ủng hộ. |
| Lưỡi gươm ở dưới nước, chuôi gươm trên ngọn đa | Sức mạnh đến từ nhiều nơi, nhiều người; gươm chỉ trọn vẹn khi các phần hợp lại, tượng trưng cho sự đoàn kết giữa Lê Lợi (người lãnh đạo) và Lê Thận (người dân). |
| Gươm vừa khít, sáng loé | Ý trời hợp lòng dân; tạo niềm tin và khí thế cho nghĩa quân. |
| Rùa Vàng đòi gươm | Hoà bình rồi thì không dùng gươm để gây chiến; nhắc nhở cảnh giác, giữ vũ khí cho đúng lúc. |
| Tên Hồ Hoàn Kiếm | “Hoàn” là trả lại, “kiếm” là gươm; tên hồ ghi nhớ chiến thắng và khát vọng hoà bình. |
Lỗi sai thường gặp khi tóm tắt
- Nhầm người nhặt: lưỡi gươm là của Lê Thận, chuôi gươm là của Lê Lợi.
- Kể lan man chi tiết trang trí, bỏ mất sự kiện chính như ghép gươm hoặc đòi gươm.
- Viết thành đoạn văn dài hơn nhiều so với yêu cầu; tóm tắt cần ngắn hơn văn bản gốc nhưng đủ nhân vật và sự việc chính.
- Quên nêu việc đổi tên hồ, trong khi đây là mục đích giải thích của truyền thuyết.
Mẹo nhớ: “Mượn – Ghép – Đánh – Trả”: Long Quân cho mượn, Lê Thận và Lê Lợi ghép gươm, nghĩa quân đánh giặc, Rùa Vàng đòi trả.
Bài luyện tập
- Câu 1. Nêu hai sự việc giúp em chứng minh gươm thần chỉ có sức mạnh khi mọi người đoàn kết.
Gợi ý đáp án: lưỡi gươm và chuôi gươm do hai người ở hai nơi tìm thấy, phải ghép lại mới thành gươm; Lê Thận chủ động dâng gươm cho Lê Lợi để cùng đánh giặc. - Câu 2. Vì sao Long Quân đòi lại gươm sau chiến thắng?
Gợi ý đáp án: gươm được mượn để cứu nước; khi đất nước hết giặc, gươm cần được trả lại, thể hiện khát vọng hoà bình và lời nhắc không dùng sức mạnh vào việc khác. - Câu 3. Viết lại tóm tắt truyện bằng 4 câu, mỗi câu một sự kiện.
Gợi ý: nêu lần lượt giặc Minh xâm lược – Long Quân cho mượn gươm – ghép gươm đánh giặc – Rùa Vàng đòi gươm.
Xem thêm các bài cùng chủ đề
- Soạn bài Sự tích Hồ Gươm (Chân trời sáng tạo)
- Sự tích Hồ Gươm: bố cục, tóm tắt, nội dung chính, dàn ý
- Các mẫu tóm tắt Sự tích Hồ Gươm
- Bố cục bài Sự tích Hồ Gươm
- Trắc nghiệm Sự tích Hồ Gươm lớp 6
- Nội dung chính bài Bánh chưng, bánh giầy
- Nội dung chính bài Sọ Dừa
Câu hỏi thường gặp
Sự tích Hồ Gươm thuộc thể loại gì?
Đây là truyền thuyết, có sự kết hợp giữa yếu tố lịch sử (Lê Lợi, khởi nghĩa Lam Sơn) và yếu tố kì ảo (gươm thần, Long Quân, Rùa Vàng).
Ai nhặt được lưỡi gươm, ai nhặt được chuôi gươm?
Lê Thận, người đánh cá, vớt được lưỡi gươm dưới nước; Lê Lợi tìm thấy chuôi gươm nạm ngọc trên ngọn đa trong rừng.
Vì sao hồ Tả Vọng đổi tên thành Hồ Hoàn Kiếm?
Sau khi thắng giặc, Rùa Vàng nổi lên đòi lại gươm thần theo lệnh Long Quân và Lê Lợi trả gươm. Hoàn kiếm nghĩa là trả gươm nên hồ được gọi như vậy.
Truyện có ý nghĩa gì?
Truyện ca ngợi cuộc khởi nghĩa Lam Sơn chính nghĩa, nhấn mạnh sức mạnh đoàn kết toàn dân, giải thích tên Hồ Gươm và thể hiện khát vọng hoà bình của nhân dân ta.