Trả lời nhanh
Những cây thường nhân giống bằng hạt (nhân giống hữu tính) gồm: lúa, ngô, đậu tương, đậu xanh, lạc, vừng, rau cải, xà lách, cà chua, dưa chuột, bầu, bí, mướp, đu đủ… Còn mía, sắn, khoai lang, khoai tây, chuối, hoa hồng thường nhân giống bằng hom, củ, chồi, tức là nhân giống vô tính.
Hiểu đúng câu hỏi
Đây là câu hỏi mở, nên đáp án phụ thuộc vào nơi em sống. Em chỉ cần kể đúng các loài cây ở địa phương mình thường gieo từ hạt, kèm một vài ví dụ khác để chứng tỏ em hiểu khái niệm.
Nhân giống bằng hạt là dùng hạt do cây mẹ sinh ra (sau thụ phấn, thụ tinh) để gieo thành cây mới. Cách này còn gọi là nhân giống hữu tính.
Gợi ý cây nhân giống bằng hạt theo nhóm
| Nhóm cây | Ví dụ thường gặp |
|---|---|
| Cây lương thực | Lúa, ngô, kê |
| Cây họ đậu, cây lấy dầu | Đậu tương, đậu xanh, đậu đen, lạc, vừng |
| Rau ăn lá | Rau cải, xà lách, rau dền, mồng tơi |
| Rau ăn quả, ăn củ | Cà chua, dưa chuột, bầu, bí, mướp, cà rốt, củ cải |
| Cây ăn quả, cây lâm nghiệp | Đu đủ, (nhiều nơi) mít, nhãn; keo, bạch đàn gieo hạt để ươm cây con |
Em hãy chọn 4–5 loài mà nhà em hoặc hàng xóm thực sự trồng. Ví dụ ở vùng đồng bằng có thể viết: lúa, ngô, lạc, rau cải, dưa chuột.
Vì sao các cây này dùng hạt?
- Hạt nhiều, rẻ: một bông lúa hay một quả bầu cho rất nhiều hạt, đủ gieo trên diện tích lớn.
- Dễ bảo quản, vận chuyển: hạt khô, nhỏ, cất giữ được nhiều tháng.
- Cây có chu kỳ ngắn: lúa, ngô, rau chỉ sống vài tháng, nên gieo hạt mỗi vụ là hợp lý.
- Cây con khoẻ, rễ phát triển tốt: cây mọc từ hạt thường có rễ cái ăn sâu.
Hạn chế của nhân giống bằng hạt
- Cây con có thể không giống hoàn toàn cây mẹ, nhất là cây giao phấn (ngô, bầu, bí).
- Với cây thân gỗ như cam, bưởi, nhãn, cây trồng từ hạt thường lâu cho quả và chất lượng không đồng đều. Vì vậy người ta hay dùng chiết, ghép.
- Hạt phải còn sức nảy mầm, không lẫn hạt lép, sâu bệnh.
Cách phân biệt nhanh với nhân giống vô tính
Khi gặp câu trắc nghiệm kiểu “Cây nào sau đây nhân giống bằng hạt?”, hãy tự hỏi: người trồng lấy hạt hay lấy một bộ phận khác (cành, thân, củ, chồi) để trồng?
| Cây | Bộ phận thường dùng làm giống | Kiểu nhân giống |
|---|---|---|
| Lúa, ngô, lạc | Hạt | Hữu tính |
| Mía, sắn | Hom (đoạn thân) | Vô tính |
| Khoai lang | Dây, ngọn dây | Vô tính |
| Khoai tây | Củ | Vô tính |
| Chuối | Chồi con | Vô tính |
| Hoa hồng | Cành giâm | Vô tính |
Mẹo nhớ: cây ngũ cốc, cây họ đậu và đa số rau ăn lá, rau ăn quả → gieo hạt. Cây có “hom, củ, dây, chồi” → nhân giống vô tính.
Lỗi sai thường gặp
- Cho rằng khoai tây nhân giống bằng hạt vì “có củ giống như hạt”. Thực tế củ khoai tây là thân biến dạng, trồng củ là nhân giống vô tính.
- Nhầm rau muống: có thể gieo hạt hoặc giâm cành, nên nếu đề hỏi cây “chỉ” nhân giống bằng hạt thì đây không phải lựa chọn an toàn.
- Kể cây của địa phương khác mà nhà em không trồng. Với câu hỏi “ở địa phương em”, nên chọn cây có thật quanh mình.
Các bước gieo hạt cơ bản
- Chọn hạt giống chắc, đều, không sâu bệnh.
- Phơi hoặc xử lý hạt (ngâm nước ấm, ủ cho nứt nanh với lúa, đậu).
- Làm đất tơi xốp, đủ ẩm.
- Gieo hạt, phủ đất mỏng, tưới nhẹ và chăm sóc cây con.
Luyện tập
Câu 1. Trong các cây: lúa, mía, khoai tây, chuối, cây nào thường nhân giống bằng hạt?
Đáp án: Lúa. Mía dùng hom, khoai tây dùng củ, chuối dùng chồi.
Câu 2. Nêu hai ưu điểm của nhân giống bằng hạt.
Gợi ý: số lượng giống lớn, chi phí thấp; hạt dễ bảo quản, vận chuyển.
Câu 3. Vì sao người trồng cam, bưởi thường ghép hoặc chiết thay vì gieo hạt?
Gợi ý: cây từ hạt không giữ được đặc tính tốt của cây mẹ và lâu cho quả; ghép, chiết giữ được đặc tính và cho quả sớm hơn.
Câu hỏi thường gặp
Cây nào sau đây nhân giống bằng hạt: lúa, mía, khoai lang hay chuối?
Lúa. Mía nhân giống bằng hom, khoai lang bằng dây, chuối bằng chồi con, đều là nhân giống vô tính.
Nhân giống bằng hạt còn gọi là gì?
Là nhân giống hữu tính, vì cây con được tạo từ hạt sau quá trình thụ phấn, thụ tinh của cây mẹ.
Rau muống nhân giống bằng hạt hay bằng cành?
Cả hai đều được. Có thể gieo hạt hoặc cắt đoạn thân giâm xuống đất ẩm. Vì vậy cần đọc kỹ đề trước khi chọn.
Vì sao cây ăn quả lâu năm ít được trồng bằng hạt?
Cây từ hạt thường không giống cây mẹ, lâu ra hoa kết quả và chất lượng không đồng đều, nên người ta thường dùng chiết, ghép, giâm cành.