Trả lời nhanh
AgCl (bạc clorua) là chất kết tủa màu trắng, ở dạng cặn trắng đục như sữa đông. Nó sinh ra khi ion Ag+ gặp ion Cl− trong dung dịch, không tan trong nước và trong axit HNO3, nhưng tan trong dung dịch NH3. Vì vậy AgNO3 là thuốc thử quen thuộc để nhận biết ion clorua.
Phản ứng tạo kết tủa trắng AgCl
Khi nhỏ dung dịch AgNO3 vào dung dịch chứa ion Cl− (NaCl, HCl, KCl, CaCl2…), ta thấy xuất hiện ngay kết tủa trắng.
- Phương trình phân tử: AgNO3 + NaCl → AgCl↓ (trắng) + NaNO3
- Với axit: AgNO3 + HCl → AgCl↓ (trắng) + HNO3
- Phương trình ion thu gọn (dùng chung cho mọi muối clorua tan): Ag+ + Cl− → AgCl↓
Phản ứng xảy ra được vì AgCl có độ tan rất nhỏ (tích số tan khoảng 1,8·10−10 ở 25 °C), nên các ion gần như bị “rút” hết khỏi dung dịch dưới dạng chất rắn.
Tính chất cần nhớ của AgCl
| Tính chất | Nội dung |
|---|---|
| Màu sắc | Trắng |
| Trong nước | Gần như không tan |
| Trong HNO3 | Không tan (dùng để loại trừ kết tủa khác) |
| Trong dung dịch NH3 | Tan, tạo phức [Ag(NH3)2]Cl |
| Ngoài ánh sáng | Dần chuyển xám đen do tạo bạc kim loại |
AgCl tan trong amoniac
AgCl + 2NH3 → [Ag(NH3)2]Cl (dung dịch trong suốt). Nếu sau đó thêm HNO3 đến môi trường axit, kết tủa trắng xuất hiện trở lại:
[Ag(NH3)2]Cl + 2HNO3 → AgCl↓ + 2NH4NO3
AgCl bị phân huỷ khi có ánh sáng
2AgCl → 2Ag + Cl2 (điều kiện: ánh sáng). Bạc tạo ra rất mịn nên kết tủa trắng ngả sang màu tím xám rồi xám đen. Đây là lý do thuốc thử AgNO3 và kết tủa AgCl thường được cất trong lọ tối màu, tránh nắng. Tính chất này cũng được ứng dụng trong phim ảnh cổ điển.
So sánh màu kết tủa của một số muối bạc
Đề bài hay hỏi theo kiểu “nhận biết dung dịch muối halogenua bằng AgNO3“. Bạn cần nhớ bảng màu sau:
| Kết tủa | Màu | Ghi chú |
|---|---|---|
| AgF | — | Tan tốt trong nước, không tạo kết tủa |
| AgCl | Trắng | Tan trong NH3 loãng |
| AgBr | Vàng nhạt | Tan rất ít trong NH3 đặc |
| AgI | Vàng đậm | Không tan trong NH3 |
| Ag2CO3 | Trắng ngà (hơi vàng) | Tan trong HNO3, có khí CO2 |
| Ag3PO4 | Vàng | Tan trong HNO3 |
| Ag2S | Đen | Không tan trong HNO3 loãng |
Mẹo nhớ: đi từ Cl → Br → I, màu đậm dần: trắng → vàng nhạt → vàng đậm.
Lỗi sai thường gặp
- Nhầm AgCl với Ag2CO3: hai chất đều trắng. Muốn phân biệt, thêm HNO3: Ag2CO3 + 2HNO3 → 2AgNO3 + CO2↑ + H2O (kết tủa tan, sủi bọt), còn AgCl vẫn nguyên. Vì thế khi nhận biết ion Cl− nên axit hoá bằng HNO3 trước.
- Dùng AgNO3 nhận biết NaF: không có kết tủa vì AgF tan.
- Viết sai trạng thái: quên ghi mũi tên ↓ sau AgCl hoặc viết AgCl ở dạng ion khi viết phương trình ion thu gọn.
- Lẫn màu: gọi AgCl là kết tủa vàng (đó là AgBr, AgI hoặc Ag3PO4).
Luyện tập có đáp án
Bài 1. Có hai ống nghiệm mất nhãn chứa dung dịch NaCl và NaI. Dùng một thuốc thử để phân biệt.
Đáp án: Dùng dung dịch AgNO3. Ống tạo kết tủa trắng là NaCl; ống tạo kết tủa vàng đậm là NaI. NaCl + AgNO3 → AgCl↓ + NaNO3; NaI + AgNO3 → AgI↓ + NaNO3.
Bài 2. Cho 100 ml dung dịch NaCl 0,1M tác dụng với lượng dư AgNO3. Tính khối lượng kết tủa (Ag = 108, Cl = 35,5).
Đáp án: n(NaCl) = 0,1 × 0,1 = 0,01 mol → n(AgCl) = 0,01 mol. M(AgCl) = 143,5 g/mol nên m = 0,01 × 143,5 = 1,435 gam.
Bài 3. Cho kết tủa trắng X vào dung dịch NH3 thì tan hết; thêm HNO3 dư vào dung dịch thu được, kết tủa trắng lại xuất hiện. X là chất nào?
Đáp án: X là AgCl, do tan tạo phức bạc–amoniac rồi tái tạo khi trung hoà NH3 bằng axit.
Tóm tắt
- AgCl: kết tủa trắng, tạo từ Ag+ + Cl−.
- Không tan trong nước và HNO3, tan trong NH3.
- Hoá xám đen ngoài ánh sáng.
- AgBr vàng nhạt, AgI vàng đậm giúp phân biệt các ion halogenua.
Câu hỏi thường gặp
AgCl kết tủa màu gì?
AgCl là kết tủa màu trắng, hơi đục như sữa. Để ngoài ánh sáng lâu, kết tủa chuyển dần sang màu xám đen do tạo ra bạc kim loại.
AgCl có tan trong HNO3 không?
Không. AgCl không tan trong HNO3, nên người ta thêm HNO3 khi nhận biết ion Cl⁻ để loại các kết tủa bạc khác như Ag2CO3 hay Ag3PO4, vì chúng tan trong axit.
Làm sao phân biệt AgCl, AgBr và AgI?
Dựa vào màu: AgCl trắng, AgBr vàng nhạt, AgI vàng đậm. Ngoài ra AgCl tan trong NH3 loãng, AgBr chỉ tan rất ít trong NH3 đặc, còn AgI không tan.
Vì sao AgCl để ngoài nắng bị đen?
Ánh sáng làm AgCl phân huỷ: 2AgCl → 2Ag + Cl2. Các hạt bạc nhỏ li ti làm kết tủa trắng chuyển sang màu tím xám rồi xám đen.