Lý thuyết Axit photphoric và muối photphat (mới 2023 + 15 câu trắc nghiệm) hay, chi tiết

Tải xuống 11 1.4 K 10

Với tóm tắt lý thuyết Hóa học lớp 11 Axit photphoric và muối photphat  hay, chi tiết cùng với 15 câu hỏi trắc nghiệm chọn lọc có đáp án giúp học sinh nắm vững kiến thức trọng tâm, ôn luyện để học tốt môn Hóa học lớp 11.

Hóa học 11 Bài 11: Axit photphoric và muối photphat

A. Lý thuyết Axit photphoric và muối photphat

I. Cấu tạo phân tử

    Công thức cấu tạo:

Hóa học lớp 11 | Lý thuyết và Bài tập Hóa học 11 có đáp án

II. Tính chất vật lí

    Là chất rắn dạng tinh thể trong suốt, không màu, nóng chảy ở 42,5ºC. Dễ chảy rữa và tan vô hạn trong nước.

III. Tính chất hóa học

    a. Tính oxi hóa – khử

    Axít photphoric khó bị khử (do P ở mức oxi hóa +5 bền hơn so với N trong axit nitric), không có tính oxi hóa.

    b. Tính axit: Axít photphoric là axit có 3 lần axit, có độ mạnh trung bình. Trong dung dịch nó phân li ra 3 nấc:

    H3PO4 ⇋ H+ + H2PO4- ⇒ k1 = 7, 6.10-3

    H2PO4- ⇋ H+ + HPO42- ⇒ k2 = 6,2.10-8

    HPO42- ⇋ H+ + PO43- ⇒ k3 = 4,4.10-13

    ⇒ nấc 1 > nấc 2 > nấc 3.

    ⇒ Dung dịch axít photphoric có những tính chất chung của axit như làm quì tím hóa đỏ, tác dụng với oxit bazơ, bazơ, muối, kim loại.

    ⇒ Khi tác dụng với oxit bazơ, bazơ tùy theo lượng chất tác dụng mà axít photphoric tạo ra muối trung hòa, muối axit hoặc hỗn hợp muối:

    H3PO4 + NaOH → NaH2PO4 + H2O

    H3PO4 + 2NaOH → Na2HPO4 + 2H2O

    H3PO4 + 3NaOH → Na3PO4 + 3H2O

IV. Ứng dụng và điều chế

1. Ứng dụng

    Một lượng lớn axit photphoric dùng để điều chế các muối photphat và sản xuất phân lân.

2. Điều chế

    a. Trong phòng thí nghiệm

P + 5HNO3 → H3PO4 + H2O + 5NO2

    b. Trong công nghiệp

       + Cho H2SO4 đặc tác dụng với quặng photphorit hoặc quặng apatit:

Ca3(PO4)2 + 3H2SO4 → 3CaSO4 + 2H3PO4

       Điều chế bằng phương pháp này không tinh khiết và lượng chất thấp.

       + Để điều chế H3PO4 có độ tinh khiết và nồng độ cao hơn người ta đốt cháy P để được P2O5 rồi cho P2O5 tác dụng với nước:

4P + 5O2 → 2P2O5

P2O5 + 3H2O → 2H3PO4

B. Muối Photphat

    Axít photphoric tạo ra 3 loại muối:

    - Muối photphat trung hòa: Na3PO4, Ca3(PO4)2, …

    - Muối đihidrophotphat: NaH2PO4, Ca(H2PO4)2, …

    - Muối hidrophotphat: Na2HPO4, CaHPO4, …

1. Tính tan

    Tất cả các muối đihidrophotphat đều tan trong nước. Các muối hidrophotphat và photphat trung hòa đều không tan hoặc ít tan trong nước (trừ muối natri, kali, amoni).

2. Phản ứng thủy phân

    Các muối photphat tan bị thủy phân trong dung dịch.

Na3PO4 + H2O ⇋ Na2HPO4 + NaOH

    ⇒ Dung dịch Na3PO4 có môi trường kiềm làm quỳ hóa xanh.

3. Nhận biết ion photphat

    Thuốc thử là bạc nitrat.

3Ag+ + PO43- → Ag3PO4↓ (màu vàng)

B. Trắc nghiệm Axit photphoric và muối photphat

Bài 1: Hòa tan hoàn toàn 3,1 gam P trong 100 gam dung dịch HNO3 63% (đặc nóng) thu được dung dịch X và V lít (đktc) khí NO2 duy nhất. Giá trị của V là

A. 11,2.    B. 5,6.    C. 10,08.    D. 8,96.

Đáp án: A

P (0,1) + 5HNO3 (0,5 mol) → H3PO4 + 5NO2 + H2O

 HNO3 dư; nNO2 = 5nP = 0,5 mol

 V = 11,2 lít

Bài 2: Thủy phân hoàn toàn 5,42 gam PX3 trong nước thu được dung dịch A. Trung hòa dung dịch A cần dùng 100 ml dung dịch NaOH 1M. Biết rằng H3PO3 là một axit 2 nấc. Công thức của PX3 là

A. PBr3.   B. PI3.    C. PF3.    D. PCl3.

Đáp án: A

PX3 (x) + 3H2O → H3PO3 (x) + 3HX (3x mol)

2NaOH + H3PO3 → Na2HPO3 + 2H2O

NaOH + HX → NaX + H2O

nNaOH = 2nH3PO3 + nHX = 5x = 0,1  x = 0,02 mol

PX3 = 5,42 : 0,02 = 271  X = 80  Br  PBr3

Bài 3: Lấy 124 gam P đem điều chế H3PO4với hiệu suất phản ứng đạt 100%. Thể tích dung dịch H3PO4 35% (D = 1,25 gam/ml) có thể thu được là

A. 1220ml.   B. 936ml.    C. 1000ml.   D. 896ml.

Đáp án: D

Bảo toàn P: nH3PO4 = nP = 4 mol;

Axit photphoric và muối photphat

Bài 4: Lấy V ml dung dịch H3PO4 1M đem trộn với 100 ml dung dịch KOH 2M thu được dung dịch X có chứa 14,95 gam hỗn hợp muối.

a) Giá trị của V là

A. 85.   B. 75.   C. 125.   D. 150.

b) Các muối trong dung dịch X là

A. K2HPO4 và KH2PO4   B. KH2PO4 và K3PO4

C. K3PO4 , K2HPO4 và KH2PO4   D. K3PO4 và K2HPO4.

Đáp án: a/ B; b/ D

Ta có: nH2O = nOH- = 0,2 mol

Áp dụng định luật bảo toàn khối lượng: mH3PO4 + mKOH = mMuối + mH2O

 mH3PO4 = 14,95 + 0,2.18 – 0,2.56 = 7,35 gam  V = 7,35/98 : 1 = 0,075 = 75ml

Ta có: nOH- : nH3PO4 = 2,6  Tạo 2 muối K3PO4 và K2HPO4

Bài 5: Cho dãy biến hóa sau :

Ca3(PO4)2 -+H2SO4→ H3PO4 -+Ca3PO4→ Ca(H2PO4)2

Biết hiệu suất 70% khối lượng dung dịch H2SO4 70% đã dùng đẻ điều chế được 467 gam Ca(H2PO4)2 theo sơ đồ biến hóa trên là

A. 800 gam.   B. 350 gam.   C. 400 gam.   D. 700 gam.

Đáp án: C

Ca3(PO4)2 + 3H2SO4 → 2H3PO4 + 3CaSO4

Ca3(PO4)2 + 4H3PO4 → 3Ca(H2PO4)2

nH2SO4 = 2nCa(H2PO4)2 = (467/234) : 70% = 2,85 mol (H = 70%)

mdd = 2,85. 98 : 70% = 400 gam

Bài 6: Cho các chất sau : NaOH, H3PO4, NaH2PO4, Na2HPO4, Na3PO4. Trộn các chất trên với nhau theo từng đôi, số cặp xảy ra phản ứng là

A. 4.   B. 4.    C. 7.   D. 6.

Đáp án: D

Bài 7: Cho sơ đồ sau : HCl + muối X → H3PO4 + NaCl

Hãy cho biết có bao nhiêu muối X thỏa mãn.

A. 2.    B. 1.    C. 4.   D. 3.

Đáp án: D

Bài 8: Cho các phản ứng sau :

(1) Ca3(PO4)2 + C + SiO2 (lò điện); (2) NH3 + O2 (to cao)

(3) Cu(NO3)2 (to cao)       (4) NH4Cl + NaOH.

Trong các phản ứng trên, những phản ứng tạo ra đơn chất là.

A.(1),(2),(4).       B. (1),(3),(4).

C. (2),(3),(4).       D. (1),(2),(3).

Đáp án: D

Bài 9: Cho dung dịch chưa a mol H2SO4 và dung dịch chứa 2,5a mol Na3PO4 thu được dung dịch X. các chất tan có trong dung dịch X là

A. Na3PO4, Na2HPO4 và Na2SO4    B. H3PO4, H2SO4 và Na2SO4

C. Na2HPO4 , H3PO4 và Na2SO4    D. Na2HPO4 Na2HPO4 và Na2SO4

Đáp án: A

Bài 10: cho sơ đò chuyển hóa : P2O5 → X → Y → Z.

Các chất X, Y, Z lần lượt là

A. KH2PO4, K2HPO4, K3PO4       B. KH2PO4, K3PO4, K2HPO4

C. K3PO4, KH2PO4, K2HPO4,      D. K3PO4, K2HPO4, KH2PO4

Đáp án: C

Bài 11: Phản ứng nào sau đây được sử dụng để điều chế H3PO4 trong phòng thí nghiệm ?

A. P + HNO3 đặc, nóng    B. Ca3(PO4)2 + H2SO4 đặc

C. P2O5 + H2O      D. HPO3 + H2O

Đáp án: A

Bài 12: Khi đun nóng từ từ H3PO4 bị mất nước theo sơ đồ :

H3PO4 → X → Y → Z.

Các chất X, Y, Z lần lượt là

A. H2PO4, HPO3, H4P2O7   B. HPO3, H4P2O7, P2O5

C. H4P2O7, P2O5, HPO3   D. H4P2O7,HPO3, P2O5.

Đáp án: D

Bài 13: Thành phần chính của quặng photphorit là

A. CaPHO4   B. NH4H2PO4.

C. Ca(H2PO4)2.    D. Ca3(PO4)2.

Đáp án: D

Bài 14: Cho 4 dung dịch sau : Na3PO4, Na2HPO4, NaH2PO4 và H3PO4 có cùng nồng độ mol, có các giá trị pH lần lượt là : pH1, pH2, pH3 và pH4. Sự sắp xếp nào sau đây đúng với sự tăng dần ph ?

A. pH1 < pH2 < pH3 < pH4    B. pH4 < pH3 < pH2 < pH1

C. pH3 < pH4 < pH1 < pH2    D. pH2 < pH1 < pH4 < pH3

Đáp án: B

Bài 15: Nhận xét nào sau đây đúng ?

A. Thành phần chính của quặng apatit là 3Ca3(PO4)2, CaF2.

B. Trong công nghiệp photpho được điều chế từ Ca3P2, SiO2 và C.

C. Ở điều kiện thường photpho đỏ tác dụng với O2 tạo ra sản phẩm P2O5.

D. Các muối Ca3(PO4)2 và CaHPO4 đều tan trong nước.

Đáp án: A

Tài liệu có 11 trang. Để xem toàn bộ tài liệu, vui lòng tải xuống
Đánh giá

0

0 đánh giá

Tải xuống